Niski testosteron u mężczyzn — co mówią lekarze i jak go podnieść naturalnie?

Cel badania: Niedobór testosteronu definiuje się jako stężenie testosteronu całkowitego <300 ng/dL potwierdzone w dwóch badaniach laboratoryjnych wykonanych wczesnym rankiem. Terapia testosteronem była tradycyjnie oferowana mężczyznom z objawowym niedoborem testosteronu w postaci zastrzyków, żeli lub implantów.

Wyniki: Jednak ten lek jest drogi i wymaga samodzielnego wykonywania zastrzyków przez pacjenta. Dostępne pozostają suplementy ziołowe dostępne bez recepty oraz sterydy projektowane, choć są słabo zbadane i wiążą się z ryzykiem nadużywania, a także zwiększonym ryzykiem uszkodzenia wątroby i chorób układu krążenia. Niniejszy przegląd ma na celu omówienie istniejących alternatyw dla tradycyjnej terapii testosteronem, w tym skuteczności, bezpieczeństwa i działań niepożądanych tych metod. Autorzy sugerują, że SERM — cytrynian klomifenu (CC) — jest najbardziej obiecującą metodą leczenia niedoboru testosteronu, która nie polega na podawaniu testosteronu.

Cel badania: Hipogonadyzm patologiczny występuje wtedy, gdy stężenie testosteronu w surowicy jest znacznie i trwale obniżone na skutek nieodwracalnych zaburzeń organicznych (strukturalnych, genetycznych) osi podwzgórze–przysadka–jądra. Mężczyźni z hipogonadyzmem patologicznym wymagają dożywotniej terapii zastępczej testosteronem.

Wyniki: W niniejszym artykule pokazujemy, jak klinicznie istotna utrata masy ciała w znacznym stopniu odwraca związane z otyłością obniżenie stężenia testosteronu w surowicy i łagodzi nieswoiste objawy przypominające niedobór androgenów, lecz niezwiązane z nim. Do ważnych odwracalnych działań należą redukcja masy ciała oraz optymalizacja leczenia cukrzycy typu 2, obturacyjnego bezdechu sennego, depresji i innych chorób współistniejących związanych z otyłością, a także racjonalizacja równocześnie stosowanych leków. W przypadku braku hipogonadyzmu patologicznego leczenie testosteronem jest mniej skuteczne niż interwencja dietetyczna i dotycząca stylu życia w korygowaniu odwracalnych stanów odpowiedzialnych za nieswoiste objawy i związane z nimi obniżone stężenia testosteronu w surowicy obserwowane u mężczyzn z otyłością. Dlatego leczenie testosteronem nie jest wskazane, a nieuzasadnione stosowanie testosteronu poza wskazaniami rejestracyjnymi może prowadzić do działań niepożądanych, takich jak niepłodność, podwyższony hematokryt wymagający upustu krwi, stan prozakrzepowy i uzależnienie od testosteronu.

Cel badania: Najważniejszym pojedynczym czynnikiem ryzyka niedoboru testosteronu u mężczyzn jest otyłość. Mechanizmy patofizjologiczne związane z wtórnym hipogonadyzmem u mężczyzn z otyłością są bardzo złożone.

Wyniki: Podstawą postępowania są działania dotyczące stylu życia, ponieważ mogą potencjalnie łagodzić objawy niedoboru androgenów niezależnie od ich wpływu na stężenie testosteronu. U wybranych pacjentów chirurgia bariatryczna może odwrócić hipogonadyzm wywołany otyłością. Jeśli działania te nie przyniosą ulgi w objawach i nie znormalizują stężenia testosteronu, można rozpocząć terapię zastępczą testosteronem u odpowiednio dobranych mężczyzn. Inhibitory aromatazy i selektywne modulatory receptora estrogenowego nie są zalecane z powodu braku spójnych dowodów opartych na badaniach klinicznych.

Cel badania: Otyłość i dysglikemia (obejmująca insulinooporność, zespół metaboliczny i cukrzycę typu 2), czyli diabesity, wiążą się z obniżonym stężeniem krążącego testosteronu oraz — u niektórych mężczyzn — z cechami klinicznymi zgodnymi z niedoborem androgenów. Celem jest omówienie wpływu hipogonadyzmu o późnym początku na metabolizm.

Wyniki: Otyłość jest jednym z najsilniejszych modyfikowalnych czynników ryzyka hipogonadyzmu o późnym początku, a współistniejąca cukrzyca prowadzi do dalszego zahamowania osi podwzgórze–przysadka–jądra. Zahamowanie osi podwzgórze–przysadka–jądra ma charakter czynnościowy, a zatem potencjalnie odwracalny, i występuje głównie na poziomie podwzgórza. Chociaż brakuje ostatecznych danych dotyczących mechanizmu, dowody sugerują, że zahamowanie osi podwzgórze–przysadka–jądra jest pośredniczone przez zaburzenie regulacji cytokin prozapalnych prowadzące do zapalenia podwzgórza. Przyczyniać się do tego mogą również zaburzenia ośrodkowego sygnalizowania leptyny i insuliny. Natomiast najnowsze dane podważają pogląd, że nadmiar estradiolu jest głównym czynnikiem przyczyniającym się do zahamowania osi podwzgórze–przysadka–jądra. Zamiast tego względny niedobór sygnalizacji estradiolowej może przyczyniać się do zaburzeń metabolicznych u mężczyzn z diabesity.

Cel badania: Otyłość, której częstość występowania rośnie na całym świecie, jest stanem klinicznym najsilniej związanym z obniżonym stężeniem testosteronu u mężczyzn i należy do najsilniejszych czynników predykcyjnych otrzymania terapii testosteronem.

Wyniki: Krótkoterminowe badania wykazały, że leczenie testosteronem u starannie dobranych otyłych mężczyzn może przynosić umiarkowane korzyści w zakresie objawów niedoboru androgenów i składu ciała, nawet jako dodatek do samej diety. Potrzebne są jednak dłuższe i większe RCT zaprojektowane z myślą o wynikach istotnych dla pacjentów i potencjalnym ryzyku. Dopóki takie badania nie będą dostępne, leczenia testosteronem nie można rutynowo zalecać mężczyznom z nieklasycznym hipogonadyzmem związanym z otyłością. Działania dotyczące stylu życia lub, w uzasadnionych przypadkach, chirurgia bariatryczna w celu zmniejszenia masy ciała, a także optymalizacja leczenia chorób współistniejących pozostają postępowaniem pierwszego wyboru.

Cel badania: W ciągu ostatniej dekady pojawiły się obawy dotyczące bezpieczeństwa terapii testosteronem (TTh) u mężczyzn z hipogonadyzmem. Część tych obaw dotyczyła stosowania TTh i jej potencjalnego związku ze zdarzeniami sercowo-naczyniowymi (CV), rakiem prostaty i łagodnym rozrostem gruczołu krokowego (BPH).

Wyniki: Większość pacjentów leczonych obecnie TTh otrzymuje ją poza wskazaniami rejestracyjnymi. Niskie stężenie testosteronu w surowicy wiązano ze zwiększoną częstością zdarzeń CV. Obecnie brak rozstrzygających dowodów potwierdzających, że TTh zwiększa ryzyko zdarzeń CV. Brakuje dowodów łączących TTh z rozwojem raka prostaty lub nasileniem objawów BPH. Wreszcie modyfikacja stylu życia, taka jak zmniejszenie masy ciała i poprawa jakości snu, może zwiększyć stężenie testosteronu w surowicy u mężczyzn z hipogonadyzmem. Lekarze przepisujący testosteron powinni być świadomi obecnych kontrowersji związanych z TTh. Aktualna literatura nie wskazuje na istotne ryzyko związane z TTh w odniesieniu do raka prostaty, nasilenia objawów BPH ani zdarzeń CV. Potrzeba jednak więcej badań, w tym randomizowanych badań kontrolowanych placebo. Wreszcie przed rozpoczęciem TTh należy odpowiednio poinformować pacjentów o wskazaniach do jej stosowania i korzyściach płynących z modyfikacji stylu życia.

Cel badania: Agoniści receptora glukagonopodobnego peptydu-1 (GLP-1) oraz podwójny agonista receptorów polipeptydu insulinotropowego zależnego od glukozy (GIP) i GLP-1, tirzepatyd, są coraz częściej stosowani w leczeniu otyłości i cukrzycy typu 2 u mężczyzn w wieku rozrodczym, ale praktyczne zalecenia dotyczące poradnictwa dla mężczyzn planujących ojcostwo pozostają ograniczone. W tym ustrukturyzowanym przeglądzie narracyjnym rozróżniono wyniki dotyczące układu hormonalnego, nasienia, funkcji seksualnych i płodności klinicznej.

Wyniki: Dane dotyczące ojcowskiej ekspozycji przed poczęciem są niewystarczające, a środki ostrożności związane z ciążą zawarte w informacji o leku same w sobie nie potwierdzają ryzyka wynikającego z ojcowskiej ekspozycji. Wyszukiwanie nie wykazało żadnego kwalifikującego się kontrolowanego badania dotyczącego tirzepatydu, które oceniało nasienie lub kliniczne wyniki płodności. Leki te należy stosować w uzasadnionych wskazaniach metabolicznych, a nie jako metody leczenia niepłodności męskiej. Przedstawione ramy postępowania zostały opracowane przez autorów, opierają się na dowodach, nie zostały poddane walidacji i są przeznaczone do indywidualnego poradnictwa oraz prospektywnej oceny.