Cynk — po co organizmowi i kiedy najczęściej go brakuje według lekarzy?

Cel badania: Niedobór cynku jest często pomijany w krajach rozwiniętych; występuje u niemowląt, dzieci i młodzieży w krytycznych okresach wzrostu. Celem tego przeglądu jest przedstawienie dowodów dotyczących niedoborów i toksyczności cynku, a także jego leczenia w pediatrii.

Wyniki: W ciągu ostatniej dekady znaczenie niedoboru cynku dla wzrostu, chorobowości i śmiertelności dzieci zostało uznane dzięki kilku zakrojonym na szeroką skalę badaniom suplementacji przeprowadzonym w krajach słabo rozwiniętych. Uznanie niedawnego ogólnokrajowego niedoboru cynku do wstrzykiwań, dostępnego do suplementacji w ramach całkowitego żywienia pozajelitowego w ciągu ostatnich 2 lat, zwróciło uwagę na możliwość występowania niedoboru cynku w Stanach Zjednoczonych.

Cel badania: Diety wegańskie, wykluczające z jadłospisu produkty pochodzenia zwierzęcego i wszystkie ich pochodne, zyskały na popularności, zwłaszcza w ostatniej dekadzie. Ocena tego rodzaju diety nie została jednak dobrze omówiona w literaturze naukowej. Celem tego badania było zbadanie odpowiedniości diet wegańskich w populacjach europejskich oraz spożycia makro- i mikroskładników odżywczych w porównaniu z zaleceniami Światowej Organizacji Zdrowia.

Wyniki: Jeśli chodzi o makroskładniki odżywcze, diety wegańskie zawierają mniej białka niż wszystkie inne rodzaje diet. Weganizm wiąże się również z niskim spożyciem witamin B2, niacyny (B3), B12 i D, jodu, cynku, wapnia, potasu i selenu. Spożycie witaminy B12 przez wegan jest znacznie niższe (0,24–0,49 μg; zalecane spożycie wynosi 2,4 μg), a spożycie wapnia u większości wegan było niższe od zalecanego poziomu (750 mg/d). Nie zaobserwowano istotnych różnic w spożyciu tłuszczu. Diety wegańskie nie wiążą się z niedoborami witamin A, B1, Β6, C i E, żelaza, fosforu, magnezu, miedzi ani kwasu foliowego oraz mają niski ładunek glikemiczny. Stosowanie diety wegańskiej może prowadzić do niedoborów mikroskładników odżywczych (witaminy B12, cynku, wapnia i selenu), których nie należy lekceważyć. Niskie spożycie mikro- i makroskładników odżywczych nie zawsze jednak wiąże się z pogorszeniem stanu zdrowia. Osoby stosujące dietę wegańską powinny być świadome ryzyka potencjalnych niedoborów żywieniowych.

Cel badania: Cynk i selen są niezbędnymi pierwiastkami śladowymi, uczestniczącymi w ważnych procesach (pato)fizjologicznych. Częstość występowania niedoboru cynku i selenu oraz jego znaczenie prognostyczne u pacjentów z zaawansowaną przewlekłą chorobą wątroby (ACLD) pozostają nieznane.

Wyniki: Wśród 309 pacjentów z ACLD (mediana: wiek: 57 [IQR: 50-64], MELD: 11 [IQR: 9-16], HVPG: 17 [IQR: 11-20]) odpowiednio 73% (227) i 63% (195) miało niedobór cynku i selenu. U pacjentów z dekompensacją (dACLD) stężenia cynku w surowicy były istotnie niższe (mediana: 48 [IQR: 38-59] w porównaniu z pacjentami ze skompensowaną chorobą, cACLD: 65 [IQR: 54-78], p < 0.001), podobnie jak stężenia selenu (mediana: 4.9 [IQR 4.0-6.2] w porównaniu z cACLD: 6.1 [IQR 5.1-7.3], p < 0.001). Stwierdzono istotne korelacje stężeń cynku/selenu z MELD (cynk: ρ = -0.498, p < 0.001; selen: ρ = -0.295, p < 0.001), HVPG (cynk: ρ = -0.400, p < 0.001; selen: ρ = -0.157, p = 0.006) oraz mechanizmami napędzającymi chorobę wątroby (IL6, homeostaza kwasów żółciowych). W analizie wieloczynnikowej niski poziom cynku/selenu, wiek i MELD pozostawały niezależnie związane z LRE. Niedobory cynku i selenu są częste u pacjentów z ACLD, zwłaszcza przy wyższych wartościach MELD i HVPG. Niskie stężenia cynku i selenu niezależnie przewidywały dekompensację wątroby i zgon związany z chorobą wątroby.

Cel badania: Niedożywienie jest istotnym czynnikiem w etiologii, leczeniu i rokowaniu w przypadku przewlekłej biegunki u małych dzieci. Oprócz niewystarczającego spożycia energii wskazuje się na udział niedoborów kilku określonych składników odżywczych.

Wyniki: Ryzyko niedoboru zwiększa jednak biegunka, z którą wiążą się zmienne, ale niekiedy znaczne wzrosty utraty cynku z kałem. Straty te mogą przyczyniać się do powstania błędnego koła, ponieważ istnieją obecnie dowody, że zarówno łagodne, jak i ciężkie stany niedoboru cynku mogą wpływać na czas trwania i nasilenie biegunki. W trakcie rehabilitacji zaburzone zaopatrzenie organizmu w cynk może odpowiadać za powolny wzrost, zwłaszcza jeśli dieta rehabilitacyjna zawiera dużo fitynianów, będących znanym inhibitorem wchłaniania cynku. Badania powinny być ukierunkowane na lepsze zrozumienie metabolizmu i homeostazy cynku w przebiegu biegunki, następstw niedoboru cynku oraz korzyści, jakie można uzyskać dzięki programom suplementacji cynkiem.

Cel badania: W ciągu ostatnich dwóch dekad ustalono, że cynk jest niezbędny człowiekowi. Rozpoznano niedobór cynku u ludzi, wynikający z czynników żywieniowych i kilku stanów chorobowych.

Wyniki: Wpływ cynku na syntezę białek można przypisać jego kluczowej roli w metabolizmie kwasów nukleinowych. Wykazano, że aktywność wielu enzymów zależnych od cynku ulega niekorzystnym zmianom w tkankach z niedoborem cynku. Atomy cynku w niektórych cząsteczkach enzymów uczestniczą w katalizie, a także wydają się niezbędne do utrzymania struktury apoenzymów. Cynk odgrywa również rolę w stabilizowaniu struktury biomembran i konformacji polinukleotydów. (STRESZCZENIE SKRÓCONE DO 250 SŁÓW)

Cel badania: Cynk jest niezbędnym pierwiastkiem śladowym, integralnie uczestniczącym w szerokim zakresie procesów metabolicznych wymaganych do wzrostu i naprawy tkanek, a także niezbędnym do utrzymania mechanizmów obronnych gospodarza. Niedobór cynku może wynikać z niewystarczającego spożycia w diecie, zmniejszonego wchłaniania jelitowego oraz zwiększonej utraty cynku przez przewód pokarmowy, z moczem i potem.

Wyniki: Objawy kliniczne niedoboru cynku mogą występować w wyraźnej postaci zapalenia skóry, łysienia i biegunki, mogą też przyjmować postać przewlekłych zmian, takich jak karłowatość i hipogonadyzm, albo być ledwo dostrzegalne, przejawiając się niskim tempem wzrostu i hipogeuzją. Podobnie jak w przypadku wszystkich niedoborów żywieniowych, możliwość jego występowania należy wziąć pod uwagę przed postawieniem diagnozy. Nie wiadomo, jak ciężki musi być niedobór cynku ani jak długo musi się utrzymywać, zanim pojawi się charakterystyczna wysypka. Ponieważ jednak zmiany biochemiczne wynikające z niedoboru cynku zachodzą przed pojawieniem się zmian klinicznych, prawdopodobne jest, że procesy metaboliczne uległy zaburzeniu, zanim wysypka zasygnalizowała obecność niedoboru cynku.

Cel badania: Cynk jest niezbędnym mikroskładnikiem odżywczym, uczestniczącym w wielu procesach fizjologicznych w organizmie człowieka, w tym w regulacji układu odpornościowego, przeżyciu komórek, funkcjonowaniu układu nerwowego i erytropoezie. Niedobór cynku może prowadzić do szerokiego zakresu objawów klinicznych, w tym zaburzeń funkcji odpornościowej, zmian dermatologicznych i ograniczenia wzrostu.

Wyniki: Opisuje również grupy o zwiększonym ryzyku niedoboru cynku, w tym pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, niedokrwistością sierpowatokrwinkową, zaburzeniami wchłaniania, przewlekle stosujących inhibitory pompy protonowej oraz osoby starsze. Pojawiające się dowody sugerują, że niedokrwistość związana z niedoborem cynku może być potencjalnie modyfikowalnym czynnikiem przyczyniającym się do niedokrwistości w wybranych populacjach zagrożonych, choć siła dowodów różni się w zależności od warunków klinicznych i projektu badań. U pacjentów z niewyjaśnioną lub oporną na leczenie niedokrwistością oraz dodatkowymi czynnikami ryzyka niedoboru można rozważyć ocenę statusu cynku. Konieczne są dalsze badania prospektywne, aby wyjaśnić rolę niedoboru cynku w niedokrwistości oraz określić odpowiednie strategie badań przesiewowych, suplementacji i monitorowania.