Testosteron po pięćdziesiątce — czy mężczyźni tracą siłę po cichu?

Cel badania: Przegląd opublikowanych randomizowanych badań oceniających wpływ terapii androgenowej na siłę mięśni u starszych mężczyzn.

Wyniki: Badania obejmowały 38 porównań statystycznych. Średni wskaźnik g (g(i)), skorygowany o wielkość próby, wynosił 0.53 (95% przedział ufności (CI) = 0.21-0.86). Analizy podgrup wykazały większe efekty w przypadku pomiarów siły mięśni kończyn dolnych (g(i) = 0.63, 95% CI = 0.03-1.28) niż siły mięśni kończyn górnych (g(i) = 0.47, 95% CI = 0.12-0.84). Średni wskaźnik g był większy w przypadku podawania testosteronu/DHT w zastrzykach (g(i) = 0.95, 95% CI = 0.33-1.58) niż miejscowo (g(i) = 0.26, 95% CI = 0.08-0.42) lub doustnie (g(i) = -0.21, 95% CI = -1.40-1.02). Wielkość efektów była związana z cechami badań, takimi jak rezygnacja uczestników oraz oceny jakości projektu. Analizy wrażliwości wykazały, że wyeliminowanie jednego badania obniżyło średni wskaźnik g z 0.53 do 0.23. Wyniki wskazują, że terapia testosteronem/DHT powodowała umiarkowany wzrost siły mięśni u mężczyzn uczestniczących w 11 randomizowanych badaniach. Jedno badanie wpłynęło na średnią wielkość efektu.

Cel badania: Testosteron zwiększa masę mięśniową i zmniejsza masę tkanki tłuszczowej za pośrednictwem mechanizmów obejmujących receptory androgenowe. Testosteron wywołuje przerost włókien mięśni szkieletowych i zwiększa liczbę komórek satelitarnych.

Wyniki: Testosteron wywołuje przerost włókien mięśni szkieletowych i zwiększa liczbę komórek satelitarnych. Sprzyja także różnicowaniu multipotencjalnych komórek mezenchymalnych w kierunku linii miogennej i hamuje ich różnicowanie w kierunku linii adipogennej. Metaanalizy badań klinicznych dostarczają dowodów, że leczenie testosteronem, zależnie od dawki, zwiększa masę mięśni szkieletowych, a także w pewnym stopniu siłę mięśni. Najczęstsze działania niepożądane leczenia testosteronem u starzejących się mężczyzn to wzrost hematokrytu i zwiększone ryzyko zdarzeń dotyczących prostaty.

Cel badania: Leczenie testosteronem zwiększa masę mięśniową, maksymalną dowolną siłę mięśni, wydolność tlenową oraz niektóre miary sprawności fizycznej. Mechanizmy aktywacyjne i epigenetyczne, za pośrednictwem których androgeny poprawiają masę mięśniową i sprawność fizyczną, oraz sposoby wykorzystania tych efektów anabolicznych w leczeniu ograniczeń funkcjonalnych związanych ze starzeniem się i chorobami pozostają nie w pełni poznane.

Wyniki: Testosteron zwiększa przepływ krwi za pośrednictwem mechanizmów niegenomowych obejmujących wytwarzanie tlenku azotu oraz kanały wapniowe i potasowe w mięśniach gładkich naczyń. Przekształcenie testosteronu w 5α-DHT nie jest konieczne do pośredniczenia w jego działaniu anabolicznym. Mechanizmy epigenetycznych efektów testosteronu zależnych od płci oraz tkankowo swoistych efektów aktywacyjnych, a także role α-ketoreduktazy, 5α-reduktazy steroidowej oraz metabolizmu jednowęglowego i poliamin w działaniu testosteronu pozostają słabo poznane. Potrzebne są strategie pozwalające przełożyć wywołany przez testosteron przyrost masy i siły mięśni na istotną dla pacjentów poprawę sprawności funkcjonalnej i wyników zdrowotnych, aby umożliwić kliniczne zastosowanie testosteronu w leczeniu ograniczeń funkcjonalnych związanych ze starzeniem się i chorobami.

Cel badania: Hipogonadyzm o późnym początku jest zespołem klinicznym i biologicznym związanym z postępującym wiekiem, charakteryzującym się typowymi objawami oraz niedoborem testosteronu w surowicy. Jest to częsty stan, ale często pozostaje nierozpoznany i jest niedostatecznie leczony.

Wyniki: Jest to częsty stan, ale często pozostaje nierozpoznany i jest niedostatecznie leczony. Główne objawy hipogonadyzmu to obniżone libido/zaburzenia erekcji, zmniejszona masa i siła mięśni, zwiększona ilość tkanki tłuszczowej, osteoporoza/niska masa kostna, obniżony nastrój i zmęczenie. Terapia zastępcza testosteronem jest wskazana wyłącznie w przypadku jednoczesnego występowania objawów klinicznych sugerujących niedobór hormonów i obniżonego poziomu hormonów. Poprawia libido i funkcje seksualne, gęstość kości, masę mięśniową, skład ciała, nastrój, erytropoezę, funkcje poznawcze, jakość życia oraz choroby układu krążenia.

Cel badania: Sarkopenia oznacza stopniowy spadek masy i jakości mięśni obserwowany wraz z postępującym wiekiem. Coraz więcej dowodów wskazuje na związek sarkopenii z niepełnosprawnością funkcjonalną, upadkami, zmniejszoną gęstością kości, nietolerancją glukozy oraz obniżoną tolerancją ciepła i zimna u osób starszych.

Wyniki: Czynniki związane z etiologią sarkopenii obejmują zmniejszoną aktywność fizyczną, niedożywienie, zwiększoną aktywność cytokin, stres oksydacyjny oraz nieprawidłowości w osi hormonu wzrostu i hormonów steroidowych płciowych. Obecnie progresywny trening oporowy jest najlepszą interwencją wykazaną jako spowalniająca lub odwracająca ten stan. Wstępne badania wskazują, że stosowanie kilku czynników troficznych, zwłaszcza testosteronu i DHEA, może korzystnie wpływać na masę mięśniową i/lub siłę u osób starszych. Potrzebne są jednak dalsze badania, zanim będzie można wyciągnąć ostateczne wnioski na temat klinicznej przydatności tych substancji w leczeniu sarkopenii.

Cel badania: Po 30. roku życia stężenie testosteronu spada rocznie o 0.4%-2% i potencjalnie wiąże się z masą i siłą mięśni. W badaniu oceniono, jak stężenie testosteronu jest związane z siłą uścisku dłoni (HGS) oraz wskaźnikiem masy beztłuszczowej tkanek miękkich kończyn (ALSTI) u mężczyzn w wieku 40-49 i 50-59 lat.

Wyniki: U 1001 mężczyzn w wieku 40-59 lat wyższe stężenie testosteronu całkowitego było dodatnio związane z większą siłą uścisku dłoni (HGS), przy czym związek ten był silniejszy u osób w wieku 50-59 lat (b = 1.35, 95% przedział ufności [CI] 0.08-2.62, p < 0.01). W tej grupie wyższe stężenie testosteronu wiązało się ze zwiększonym ilorazem szans (OR) uzyskania większej siły uścisku dłoni (OR: 1.73, 95% CI 1.17-2.55, p < 0.01). Zgodnie z wytycznymi European Association of Urology, mężczyźni ze stężeniem testosteronu powyżej progu niedoboru (≥ 230 ng/dL) mieli większe szanse na podwyższony ALSTI niż osoby z niedoborem (OR: 3.31, 95% CI 1.42-7.74, p < 0.01), natomiast prawidłowe stężenie testosteronu (> 346 ng/dL) w porównaniu z niedoborem wykazywało istotny, choć słabszy związek (OR: 2.48, 95% CI 1.35-4.57, p < 0.01).