Pobierz aplikacjęWięcej możliwości
PisaczekWyszukiwarka
文APL
Szczepionki

Gruźlica i szczepionka BCG — co piszą krytycy szczepień?

Źródeł: 17 · Artykuł: 23 563 znaków

Stowarzyszenie STOP NOP przytacza badanie z Indii, w którym gruźlica występowała częściej u szczepionych niż u nieszczepionych.

  • Stowarzyszenie podaje, że BCG wiąże się z mniejszym odsetkiem ciężkich postaci gruźlicy u dzieci, a zapadalność spadała w podobnym tempie w Polsce i krajach bez szczepień.
  • Opisuje możliwe powikłania, w tym zmiany w miejscu szczepienia, reakcje alergiczne oraz zakażenie kości, mózgu lub wielu narządów.
  • Przytacza propozycję, by szczepić BCG tylko dzieci z regionów o wysokiej zachorowalności na gruźlicę.

Co piszą autorzy

Stowarzyszenie STOP NOP

W przytoczonym badaniu z Indii gruźlica występowała częściej u szczepionych niż u nieszczepionych, a badacze nie znaleźli dowodu ochronnego działania szczepionki.

„„Po blisko 8 latach obserwacji stwierdzono, że częstotliwość występowania gruźlicy jest większa u szczepionych niż u nie szczepionych. Nie znaleziono dowodu na ochronne działanie szczepionki”. Dyrektor Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie, Kazimierz Roszkowski-Śliż na posiedzeniu sejmowej Komisji Zdrowia: „I jeszcze kwestia szczepień, które oczywiście nie mają żadnego znaczenia ochronnego dla zapadalności.”
Stowarzyszenie STOP NOP

Stowarzyszenie STOP NOP przytacza stwierdzenie, że BCG nie wpływa na zapadalność na gruźlicę, ale wiąże się z mniejszym odsetkiem ciężkich postaci choroby u dzieci.

„Jedynym pozytywem wynikającym ze szczepienia na gruźlicę dzieci ? noworodków ? jest niższy odsetek ciężkich postaci klinicznych gruźlicy. To jest bardzo ważne i dlatego nie rezygnujemy z tego. Zmodyfikowaliśmy system szczepień. Wyeliminowaliśmy rewakcynację szczepienia w wieku szkolnym, natomiast szczepienia noworodków pozostają.”
Stowarzyszenie STOP NOP

Stowarzyszenie STOP NOP argumentuje, że zapadalność spadała w Polsce i w krajach, które nie szczepiły, w podobnym tempie — około 2,5% rocznie.

„Niezależnie od tego, że w tamtych krajach się nie szczepi, a w Polsce się szczepi, tempo spadku wynosi około 2,5% rocznie. Natomiast szczepimy dzieci, bo jest to również udowodnione naukowo, że u dzieci szczepionych występuje mniejszy odsetek ciężkich postaci klinicznych gruźlicy.”
Stowarzyszenie STOP NOP

Stowarzyszenie STOP NOP opisuje BCG jako szczepionkę mogącą wywołać ciężkie, wielonarządowe zakażenie, które u osób z poważnymi zaburzeniami odporności może zakończyć się śmiercią.

„Szczepionka BCG należy do najbardziej reaktogennych szczepionek. Dlatego nie należy stosować jej w ciężkich zaburzeniach odporności, gdyż może powodować ostry, kończący się zgonem BCG-itis, będący wynikiem niekontrolowanego, wielonarządowego zakażenia atenuowanym prątkiem bydlęcym.”
Stowarzyszenie STOP NOP

Wśród możliwych powikłań miejscowych Stowarzyszenie STOP NOP wymienia owrzodzenie lub ropę w miejscu szczepienia i ropień pod skórą.

„Owrzodzenie i/lub zmiana ropna w miejscu szczepienia o średnicy przekraczającej 10 mm u noworodka i 20 mm u dziecka starszego. 3. Ropień podskórny w miejscu szczepienia. Zmiany dotyczące regionalnych węzłów chłonnych: powiększone węzły chłonne – o średnicy ponad 10 mm, bądź ropne zmiany węzłów chłonnych.”
Stowarzyszenie STOP NOP

Stowarzyszenie STOP NOP wymienia też powiększenie węzłów chłonnych, rozsiew prątków BCG, zmiany w kościach i szpiku oraz toczeń.

„Zmiany uogólnione – uogólniony rozsiew prątków BCG: 1. Rozsiew wielonarządowy – prosówka BCG, zmiany wielonarządowe. 2. Osteitis/osteomyelitis BCG – zapalenie kości i szpiku. 3. Toczeń. Zmiany związane ze szczepieniem BCG: 1. Keloid, 2. Zmiany o charakterze alergicznym towarzyszące szczepieniu: wysypki skórne, wyprysk, rumień guzowaty, pryszczykowe zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki.”
Stowarzyszenie STOP NOP

Wśród reakcji alergicznych po BCG Stowarzyszenie STOP NOP wymienia rumień guzowaty, wysypki, wyprysk oraz zapalenie spojówek lub tęczówki.

„Zmiany o charakterze alergicznym towarzyszące szczepieniu: wysypki skórne, wyprysk, rumień guzowaty, pryszczykowe zapalenie spojówek, zapalenie tęczówki. Fenomen Kocha. U niewielkiego odsetka szczepionych, już między 2 a 8 dniem w miejscu szczepienia pojawia się rumień, naciek i grudka szybko ulegająca martwicyowrzodzeniu.”
Stowarzyszenie STOP NOP

Stowarzyszenie STOP NOP opisuje rumień guzowaty jako reakcję alergiczną na podanie prątków BCG, a wstrząs anafilaktyczny jako bardzo rzadki skutek szczepienia.

„Wystąpienie rumienia guzowatego jest alergiczną reakcją na podanie prątków BCG (17, 58, 59, 60). Odczynem alergicznym na prątki i inne bakterie są także tuberkuloidy. Występują jako drobne guzki ulegające martwicy, owrzodzeniu. Goją się przez wytworzenie ostro konturowanej blizny (58, 59).”
Stowarzyszenie STOP NOP

Stowarzyszenie STOP NOP podaje, że poważne odczyny po BCG mogą obejmować zakażenie kości, mózgu lub wielu narządów i mogą wystąpić do 12 miesięcy po szczepieniu.

„inne NOP-y: bóle stawowe, epizod hipotensyjno-hiporeaktywny, gorączka powyżej 39°C, małopłytkowość, nieutulony ciągły płacz, posocznica (SEPSA), w tym wstrząs septyczny, reakcja anafilaktyczna, reakcje alergiczne, zakażenie BCG (np. gruźlica kości, mózgu, wielonarządowa), wstrząs anafilaktyczny, zapalenie jąder, zapalenie ślinianek, porażenie splotu barkowego; 4. oraz inne poważne odczyny występujące do 4 tygodni po szczepieniu (a w przypadku szczepienia gruźliczego BCG do 12 miesięcy po szczepieniu).”
Stowarzyszenie STOP NOP

Stowarzyszenie STOP NOP przytacza propozycję, by nie szczepić BCG wszystkich noworodków, lecz stosować tę szczepionkę tylko u dzieci z regionów o wysokiej zachorowalności na gruźlicę.

„zrezygnowanie ze szczepienia noworodków BCG (stosować tylko u dzieci z regionów, gdzie odsetek chorych na gruźlicę wynosi powyżej 40 na 100 tys.); ? w pozostałej grupie dzieci rozpoczęcie szczepień od 4 miesiąca życia; ? zrezygnowanie ze szczepionki krztuścowej pełnokomórkowej; ?”
Stowarzyszenie STOP NOP

Stowarzyszenie STOP NOP przytacza, że wrodzone niedobory odporności są bezwzględnym przeciwwskazaniem do BCG, a wcześniactwo przeciwwskazaniem względnym.

„Bezwzględnym przeciwskazaniem do szczepienia BCG są wrodzone niedobory immunologiczne. U małoletniej nie wykonano badań, które mogłyby potwierdzić brak takich zaburzeń, a względnym przeciwskazaniem jest także wcześniactwo.? 1. Nie podpisuj oświadczenia w przychodni2.”

Badania z PubMed · Europe PMC

Wybraliśmy 9 badań z najlepszymi, pozytywnymi wynikami. To wybór, a nie pełny przegląd wszystkich badań.

Liczba wszystkich badań na ten temat w bazie PubMed: 7 170.

Metaanaliza wykazała, że szczepienie BCG w niemowlęctwie wiąże się z mniejszym ryzykiem gruźlicy wśród osób mających kontakt z chorymi.

Cel badania: Każdego roku ponad 100 milionów dzieci otrzymuje szczepionkę BCG, jednak skuteczność szczepienia BCG w zapobieganiu gruźlicy i zgonom, szczególnie u starszych dzieci i dorosłych, jest przedmiotem znacznej debaty. Dlatego naszym celem było zbadanie zależnego od wieku wpływu szczepienia niemowląt BCG na rozwój gruźlicy (płucnej i pozapłucnej) oraz śmiertelność.

Wyniki: W wynikach wyszukiwania w bazach danych zidentyfikowaliśmy 14 927 pierwotnych rekordów. Do naszej metaanalizy włączyliśmy dane na poziomie uczestników z 26 badań kohortowych przeprowadzonych w 17 krajach. Spośród 68 552 uczestników u 1782 (2·6%) rozwinęła się gruźlica (u 1309 [2·6%] z 49 686 uczestników zaszczepionych BCG w porównaniu z 473 [2·5%] z 18 866 uczestników nieszczepionych). Ogólna skuteczność szczepienia BCG przeciwko wszystkim postaciom gruźlicy wyniosła 18% (aOR 0·82, 95% CI 0·74-0·91). Po stratyfikacji według wieku szczepienie BCG zapewniało istotną ochronę przed wszystkimi postaciami gruźlicy wyłącznie u dzieci w wieku poniżej 5 lat (aOR 0·63, 95% CI 0·49-0·81). Wśród osób z kontaktu z dodatnim wynikiem tuberkulinowego testu skórnego lub testu uwalniania IFNγ szczepienie BCG zapewniało istotną ochronę przed gruźlicą we wszystkich grupach uczestników (aOR 0·81, 95% CI 0·69-0·96), u uczestników w wieku poniżej 5 lat (0·68, 0·47-0·97) oraz u uczestników w wieku 5-9 lat (0·62, 0·38-0·99).

Pieniądze na badaniefirma razem z innymi · NIAID NIH HHS, American Electric Power, FIC NIH HHS
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?TAK
Rodzaj badaniazestawienie wielu badań (metaanaliza)

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd wykazał, że BCG szczególnie dobrze chroni niemowlęta przed gruźlicą płucną, a ochronę przed gruźlicą rozsianą i oponową oceniono jako wysoką.

Cel badania: Wyniki randomizowanych badań oceniających ochronę zapewnianą przez szczepionkę BCG przed gruźlicą są bardzo zróżnicowane, a przyczyny tego nie są dobrze poznane.

Wyniki: Zidentyfikowaliśmy 18 badań raportujących gruźlicę płucną i 6 raportujących gruźlicę prosówkową lub opon mózgowych. Jednoczynnikowa metaregresja wykazała, że skuteczność przeciwko gruźlicy płucnej różniła się w zależności od 3 cech. Ochrona wydawała się największa u dzieci poddanych rygorystycznym testom tuberkulinowym, aby spróbować wykluczyć wcześniejsze zakażenie Mycobacterium tuberculosis lub uczulenie na prątki środowiskowe (iloraz częstości [RR], 0.26; 95% przedział ufności [CI], .18-.37), lub u niemowląt (RR, 0.41; 95% CI, .29-.58). Ochrona była słabsza u dzieci niepoddanych rygorystycznym testom (RR, 0.59; 95% CI, .35-1.01) oraz u starszych osób poddanych rygorystycznym lub nierygorystycznym testom (odpowiednio RR, 0.88; 95% CI, .59-1.31 i RR, 0.81; 95% CI, .55-1.22). Ochrona była większa w badaniach prowadzonych dalej od równika, gdzie prątków środowiskowych jest mniej, oraz przy mniejszym ryzyku błędu diagnostycznego wykrywania. Zależności te osłabły w modelu wieloczynnikowym, ale każda z nich miała niezależny wpływ.

Pieniądze na badaniepaństwo, instytucje publiczne · National Institute for Health Research (NIHR), Medical Research Council
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?nie wiadomo
Rodzaj badaniazestawienie wielu badań (metaanaliza)

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd wskazał, że pierwsza dawka BCG silnie chroni przed gruźlicą rozsianą i oponową, choć wyniki dotyczące postaci płucnej są różne.

Cel badania: Szczepionka BCG jest stosowana od 1921 r., ale nadal budzi kontrowersje i niepewność. Celem było przeanalizowanie działania ochronnego pierwszej i drugiej dawki szczepionki BCG oraz towarzyszącej im polityki szczepień.

Wyniki: Działanie ochronne pierwszej dawki szczepionki BCG przeciwko gruźlicy w postaci prosówkowej i oponowej jest duże. Jednak wyniki dotyczące płucnej postaci choroby są zróżnicowane: niektóre wskazują na zerowy efekt, a inne na poziom bliski 80%. Prowadzone są badania nad opracowaniem nowych szczepionek, które mogłyby zastąpić BCG lub być stosowane jako dawka przypominająca. Istnieją dowody na to, że działanie ochronne szczepionki BCG nie zwiększa się po podaniu drugiej dawki. Mimo jej ograniczeń oraz oczekiwań, że w przyszłości zostanie opracowana nowa szczepionka przeciwko gruźlicy, szczepionka BCG pozostaje ważnym narzędziem ograniczania szkodliwych skutków gruźlicy, szczególnie w krajach o średniej lub wysokiej zapadalności na tę chorobę.

Pieniądze na badanienie podano
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?nie wiadomo
Rodzaj badaniaprzegląd wielu badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd stwierdził, że BCG zapewnia istotną ochronę przed gruźlicą rozsianą i oponową, ale wyniki dotyczące gruźlicy płucnej są niespójne.

Cel badania: Dokonanie przeglądu skuteczności ochronnej pierwszej i drugiej dawki szczepionki BCG oraz ocena jej głównych wskazań i przeciwwskazań.

Wyniki: Szczepionka BCG jest stosowana od 1921 r. Jednak dane dotyczące jej stosowania są zmienne i niespójne. Skuteczność ochronna pierwszej dawki szczepionki BCG przeciwko gruźlicy prosówkowej lub gruźliczemu zapaleniu opon mózgowych ma wyjątkowo duże znaczenie. Niemniej wyniki dotyczące gruźlicy płucnej są niespójne i wskazują albo na brak skuteczności, albo na skuteczność ochronną na poziomie około 80%. Istnieją pewne dowody na to, że druga dawka szczepionki BCG nie zwiększa jej skuteczności ochronnej. Badania wykazały, że szczepionka BCG chroni przed trądem. Badano możliwość opracowania nowych szczepionek, które w przyszłości zastąpią BCG. Pomimo nadziei, że w przyszłości będzie dostępna nowa szczepionka przeciwko gruźlicy, szczepionka BCG, mimo swoich niedoskonałości, jest obecnie i przez wiele nadchodzących lat będzie ważnym narzędziem ograniczania szkodliwych skutków gruźlicy, zwłaszcza w krajach, w których zapadalność na tę chorobę jest umiarkowana lub wysoka.

Pieniądze na badanienie podano
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?nie wiadomo
Rodzaj badaniazestawienie wielu badań (metaanaliza)

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd doniósł, że w badaniu fazy II ponowne szczepienie BCG zapewniało 45,4% ochrony przed utrzymującym się zakażeniem bakterią gruźlicy.

Cel badania: Gruźlica pozostaje główną przyczyną zachorowalności i umieralności na świecie — w 2018 r. odnotowano 10 milionów przypadków i 1.5 miliona zgonów. Osiągnięcie do 2035 r. celów inicjatywy „End TB” w zakresie profilaktyki i opieki prawdopodobnie będzie wymagało nowej szczepionki przeciwko gruźlicy.

Wyniki: Do kluczowych priorytetów badawczych dotyczących M72/AS01E należy ukończenie obecnie projektowanego badania, o odpowiedniej mocy statystycznej, aby poprawić precyzję oszacowań skuteczności, objąć populacje niezakażone oraz dokładniej ocenić bezpieczeństwo i immunogenność u osób zakażonych HIV. W przypadku ponownego szczepienia BCG priorytetem jest ukończenie trwającego badania potwierdzającego skuteczność. Nadal istnieją istotne braki w modelowaniu pełnej wartości szczepionek, porównaniach z innymi interwencjami i bardziej realistycznych strategiach wdrażania. Wykorzystując starannie zaprojektowane badania i modelowanie, musimy przygotować się na sukces, aby zapewnić, że nowe szczepionki szybko trafią do osób, które najbardziej ich potrzebują.

Pieniądze na badanieuczelnia lub fundacja · Wellcome Trust, Medical Research Council, Economic and Social Research Council
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?nie wiadomo
Rodzaj badaniaprzegląd wielu badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd opisuje dowody wskazujące, że BCG może chronić przed gruźlicą i innymi patogenami.

Cel badania: Pomimo intensywnych działań eradykacyjnych gruźlica (TB) nadal stanowi globalne obciążenie dla zdrowia, nieproporcjonalnie dotykając uboższe i słabiej rozwinięte kraje. Jedyna szczepionka zatwierdzona przeciwko TB, szczepionka Bacillus Calmette-Guérin (BCG), pozostaje kontrowersyjna, ponieważ jej deklarowaną skuteczność określano na poziomie od 0 do 80%.

Wyniki: Przeglądamy najnowsze dane sugerujące, że szczepionka zapewnia ochronę zarówno przed gruźlicą, jak i patogenami niegruźliczymi, za pośrednictwem nowo odkrytego układu odpornościowego zwanego odpornością wytrenowaną. Skuteczność BCG wydaje się również wiązać z jej wpływem na granulocyty na poziomie epigenetycznym i hematopoetycznych komórek macierzystych, co szczegółowo omawiamy w tym artykule. Piszemy także o tym, jak różne szczepy szczepionki BCG wywołują różne odpowiedzi immunologiczne, co sugeruje, że niektóre szczepy BCG są bardziej immunogenne niż inne. Na koniec w naszym przeglądzie omawiamy, w jaki sposób obecna szczepionka jest przeformułowywana, aby zwiększyć jej skuteczność, oraz śledzimy rozwój szczepionek nowej generacji przeciwko TB.

Pieniądze na badaniepaństwo, instytucje publiczne · NHLBI NIH HHS, National Institutes of Health
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?nie wiadomo
Rodzaj badaniaomówienie innych badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd wskazuje, że BCG jest zalecana ze względu na skuteczność w zapobieganiu gruźlicy rozsianej i oponowej.

Cel badania: BCG jest zalecana ze względu na skuteczność przeciwko gruźlicy rozsianej i oponowej. Szczepionka BCG ma inne mechanizmy działania poza ochroną przed gruźlicą, a jej właściwości immunomodulujące są obecnie odkrywane.

Wyniki: Rumień w miejscu podania BCG jest uznawany za kliniczną wskazówkę w chorobie Kawasaki. Podanie BCG osobie z niedoborem odporności wiąże się z miejscową chorobą BCG (BCGitis) lub rozsianą chorobą BCG (BCGosis), mogącymi prowadzić do zgonu. Podawanie BCG wiązano z rozwojem autoimmunizacji. Przedstawiamy krótki przegląd różnorodnych aspektów tej szczepionki, a odkrycie jej nowych sposobów działania otwiera nowe perspektywy dotyczące tej starej, wieloaspektowej i kontrowersyjnej szczepionki.

BCG: a vaccine with multiple faces. · Hum Vaccin Immunother 2020
Pieniądze na badanienie podano
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?nie wiadomo
Rodzaj badaniaomówienie innych badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd wskazuje, że BCG dobrze chroni dzieci przed ciężkimi postaciami gruźlicy, choć jej skuteczność wobec gruźlicy płuc u dorosłych jest zmienna.

Cel badania: Gruźlica (TB), wywoływana przez Mycobacterium tuberculosis, pozostaje poważnym globalnym wyzwaniem zdrowotnym, szczególnie w krajach o niskich i średnich dochodach. Szczepionka Bacillus Calmette-Guérin (BCG), opracowana z atenuowanego Mycobacterium bovis (M.

Wyniki: Chociaż działania niepożądane są na ogół łagodne, u osób z obniżoną odpornością bywają bardziej nasilone. W tym przeglądzie omówiono historyczny rozwój BCG, jej produkcję biotechnologiczną, mechanizmy immunologiczne i rozszerzające się zastosowania terapeutyczne. Zsyntetyzowaliśmy wyniki dotyczące zmienności szczepów, procesów produkcyjnych i odpowiedzi immunologicznych, podkreślając indukcję odporności komórkowej zależnej od limfocytów T pomocniczych typu 1 (Th1) za pośrednictwem interferonu gamma (IFN-γ) i interleukiny-12 (IL-12), aktywację makrofagów oraz tworzenie ziarniniaków. Ogólnie BCG stanowi zarówno kluczową interwencję w dziedzinie zdrowia publicznego, jak i modelowy system wspierający rozwój terapii opartych na układzie odpornościowym.

Pieniądze na badaniepaństwo, instytucje publiczne · National Heart, Lung, and Blood Institute (NIH-NHLBI)
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?nie wiadomo
Rodzaj badaniaomówienie innych badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

W badaniu na myszach BCG zmniejszała wczesne obciążenie bakteriami w płucach i ograniczała zmiany chorobowe, ale ochrona zależała od szczepu, gospodarza i czasu.

Cel badania: Różnorodność genetyczna Mycobacterium tuberculosis stanowi wyzwanie dla kontroli gruźlicy i może przyczyniać się do zmiennej ochrony zapewnianej przez BCG. Oceniliśmy patogenezę i skuteczność BCG przeciwko klinicznym izolatom Mtb z Kenii, pogrupowanym według zdolności do przenoszenia się w populacji.

Wyniki: Kontrola rozsiewu do śledziony różniła się w zależności od gospodarza: u myszy CB6F1 zaobserwowano ograniczenie rozsiewu po 12 tygodniach, natomiast u myszy C57BL/6 kontrola ogólnoustrojowa była ograniczona. Różniła się również kinetyka rozsiewu: wczesne szerzenie się T2 do śledziony i opóźniony rozsiew CAS1-Kili. Co istotne, BCG konsekwentnie ograniczała patologię płuc, nawet gdy zmniejszenie obciążenia bakteryjnego było niewielkie. Ogólnie skuteczność BCG zależała od szczepu, gospodarza, narządu i czasu, co podkreśla potrzebę opracowania trwałych szczepionek chroniących przed różnymi liniami.

Pieniądze na badanienie podano
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?nie wiadomo
Rodzaj badaniabadanie na zwierzętach

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Perspektywy i materiały poglądowe

Poniższe treści przedstawiają opinie, interpretacje i hipotezy autorów. Nie są traktowane jako równorzędne z badaniami naukowymi i przeglądami systematycznymi.

Orthomolecular Medicine News Service Materiał poglądowy
„Podobnie szczepionkę BCG po raz pierwszy wypróbowano u ludzi na początku lat 20. XX wieku, ale jej powszechne wprowadzenie opóźniło się aż do okresu długo po II wojnie światowej.”Similarly, BCG vaccination was first tried in people in the early 1920s but its widespread introduction was delayed until well after World War 2.
Orthomolecular Medicine News Service Materiał poglądowy
„(2013) Mycobacterium tuberculosis jest niezwykle podatny na zabijanie w reakcji Fentona indukowanej witaminą C. Nat Commun. 4:1881. doi: 10.1038/ncomms2898. Orthomolecular Medicine News Service.”(2013) Mycobacterium tuberculosis is extraordinarily sensitive to killing by a vitamin C-induced Fenton reaction. Nat Commun. 4:1881. doi: 10.1038/ncomms2898. Orthomolecular Medicine News Service.
Orthomolecular Medicine News Service Materiał poglądowy
„Levy TE (2013) Witamina C, półpasiec i szczepienia. Orthomolecular Medicine News Service. Vilcheze, C., T. Hartman, B. Weinrick i W. Jacobs, Jr. (2013) Mycobacterium tuberculosis jest niezwykle podatny na zabijanie w reakcji Fentona indukowanej witaminą C. Nature Communications 4:1881. Glorieux C, Calderon PB. (2017) Katalaza, niezwykły enzym: ukierunkowanie na najstarszy enzym antyoksydacyjny w celu znalezienia nowego podejścia do leczenia raka. Biol Chem. 398:1095-1108. Marik PE, Khangoora V, Rivera R, Hooper MH, Catravas J.”Levy TE (2013) Vitamin C, Shingles, and Vaccination. Orthomolecular Medicine News Service. Vilcheze, C., T. Hartman, B. Weinrick, and W. Jacobs, Jr. (2013) Mycobacterium tuberculosis is extraordinarily sensitive to killing by a vitamin C-induced Fenton reaction. Nature Communications 4:1881. Glorieux C, Calderon PB. (2017) Catalase, a remarkable enzyme: targeting the oldest antioxidant enzyme to find a new cancer treatment approach. Biol Chem. 398:1095-1108. Marik PE, Khangoora V, Rivera R, Hooper MH, Catravas J.

Pisaczek nie ocenia, kto ma rację. Pokazuje, co napisano i gdzie to przeczytać. Każde zdanie powyżej ma swoje źródło.