Udar — czy da się go przewidzieć po stanie naczyń?

Cel badania: Zgłaszano wykrywanie bezobjawowych sygnałów zatorowych (ES) za pomocą ultrasonografii dopplerowskiej przezczaszkowej u pacjentów z potencjalnymi źródłami zatorów mózgowych. Mogą one być przydatne w stratyfikacji ryzyka i ocenie terapii. Przede wszystkim konieczne jest wykazanie, czy przewidują ryzyko udaru mózgu.

Wyniki: ES występują najczęściej w chorobie dużych tętnic, rzadziej w udarze zatorowym pochodzenia sercowego, a sporadycznie w udarze lakunarnym. Dane dotyczące związku ES z przyszłym ryzykiem udaru mózgu były dostępne dla ostrego udaru mózgu, choroby dużych tętnic oraz okresu okołooperacyjnego endarterektomii tętnicy szyjnej. W przypadku objawowego zwężenia tętnicy szyjnej ES przewidywały sam udar mózgu (OR, 9.57; 95%CI, 1.54 do 59.38; P=0.02) oraz udar mózgu/TIA (OR, 6.36; 95% CI, 2.90-13.96; P<0.00001). W przypadku bezobjawowego zwężenia tętnicy szyjnej ES przewidywały sam udar mózgu (OR, 7.46; 95% CI, 2.24-24.89; P=0.001) oraz udar mózgu/TIA (OR, 12.00; 95% CI, 2.43-59.34; P=0.002), jednak występowała heterogeniczność (P=0.004). W ostrym udarze mózgu ES przewidywały sam udar mózgu (OR, 2.44; 95% CI, 1.17-5.08; P=0.02) oraz udar mózgu/TIA (OR, 3.71; 95% CI, 1.64-8.38; P=0.002). Wysoka częstość ES bezpośrednio po endarterektomii tętnicy szyjnej przewidywała sam udar mózgu (OR, 24.54; 95% CI, 7.88-76.43; P<0.00001) oraz udar mózgu/TIA (OR, 32.04; 95% CI, 11.36-90.39; P<0.00001).

Cel badania: Udar mózgu jest jedną z głównych przyczyn chorobowości i śmiertelności. Obrazowanie siatkówki umożliwia nieinwazyjną ocenę mikrokrążenia. W związku z tym obrazowanie siatkówki jest technologią, która zyskuje coraz większe zainteresowanie jako metoda oceny zdrowia układu sercowo-naczyniowego i ryzyka udaru mózgu.

Wyniki: Do tego przeglądu systematycznego włączono dwadzieścia cztery badania. Dostępne dowody wskazują, że szersze żyłki siatkówki, niższy wymiar fraktalny, zwiększona krętość tętniczek, obecność retinopatii i obecność zatorów siatkówkowych wiążą się ze zwiększonym prawdopodobieństwem udaru mózgu. Słabsze dowody wskazują, że węższe tętniczki oraz obecność poszczególnych cech retinopatii, takich jak mikrotętniaki i przewężenia tętniczo-żylne, oznaczają zwiększone ryzyko udaru mózgu. W naszym przeglądzie zidentyfikowaliśmy trzy modele wykorzystujące algorytmy sztucznej inteligencji do analizy obrazów siatkówki w celu przewidywania udaru mózgu. Dwa z nich opierały się na fotografiach dna oka, a jeden wykorzystywał również obrazy uzyskane za pomocą optycznej koherentnej tomografii (OCT). Skonstruowane modele osiągały wyniki podobne do konwencjonalnych skal ryzyka, ale nie przewyższały istotnie ich skuteczności. W tym przeglądzie zidentyfikowano tylko dwa badania wykorzystujące obrazowanie OCT, mimo większej wymiarowości tych danych.

Cel badania: Przegląd dowodów dotyczących związku hiperintensywności istoty białej z ryzykiem udaru mózgu, pogorszenia funkcji poznawczych, demencji i zgonu.

Wyniki: Hiperintensywności istoty białej wskazują na zwiększone ryzyko udaru mózgu, demencji i zgonu. Dlatego hiperintensywności istoty białej stwierdzone w ramach badań diagnostycznych wskazują na zwiększone ryzyko zdarzeń naczyniowo-mózgowych i uzasadniają ich stosowanie jako pośredniego wskaźnika w badaniach naukowych. Ich wykrycie powinno skłonić do szczegółowego badania przesiewowego w kierunku czynników ryzyka udaru mózgu i demencji.

Cel badania: Starzenie się naczyń to nagromadzenie funkcjonalnych i strukturalnych zmian w naczyniach zachodzących przez całe życie.

Wyniki: Manifestacje starzenia się naczyń oceniano nieinwazyjnie za pomocą metod ultrasonograficznych tętnic szyjnych. Analizę główną i walidacyjną przeprowadzono odpowiednio u 8360 i 2086 uczestników dwóch odrębnych prospektywnych kohort. Stwierdzamy, że w porównaniu z klastrami HVA miażdżyca tętnic i miażdżyca są niezależnymi czynnikami predykcyjnymi CVD oraz poprawiają stratyfikację ryzyka udaru mózgu u osób z ryzykiem pośrednim. Ocena starzenia się naczyń może pomóc zidentyfikować osoby o zwiększonym ryzyku CVD.

Cel badania: Około połowa wszystkich zawałów mózgu jest spowodowana zatorami tętniczo-tętniczymi pochodzącymi z blaszek miażdżycowych w aorcie oraz tętnicach przedmózgowych lub wewnątrzczaszkowych. W tym artykule przeglądowym przedstawiono aktualne informacje na temat rozwoju blaszek miażdżycowych oraz omówiono diagnostyczne i terapeutyczne implikacje nowej wiedzy patofizjologicznej dotyczącej miażdżycy w kontekście zawału mózgu.

Wyniki: Niestabilne blaszki mają cienką i podatną na uszkodzenia torebkę, zawierają komórki zapalne, dużo tłuszczu i często występują w nich krwawienia wewnątrz blaszki. Odkładanie się wapnia i zorganizowana tkanka włóknista działają stabilizująco. Rozwój miażdżycy i biologiczne cechy blaszek można wyjaśnić znanymi naczyniowymi czynnikami ryzyka i predyspozycjami genetycznymi. Badanie ultrasonograficzne aorty i tętnic przedmózgowych można wykorzystać do oceny stopnia miażdżycy i uzyskania istotnych informacji dotyczących ryzyka choroby naczyniowo-mózgowej u pacjentów. Nowa wiedza na temat patofizjologii miażdżycy może poprawić przewidywanie ryzyka udaru niedokrwiennego u pacjenta. Stanowi to podstawę lepszego i bardziej zindywidualizowanego leczenia profilaktycznego chorób naczyniowo-mózgowych.

Cel badania: Naczynia siatkówki mogą dostarczać informacji o patologii naczyń mózgowych, ponieważ mają wiele cech wspólnych z naczyniami mózgowymi. Podobno mniejszy stosunek średnicy tętniczek siatkówki do średnicy żyłek przewiduje ryzyko udaru mózgu. Nie wiadomo, czy wynika to ze zwężenia tętniczek, czy poszerzenia żyłek. Zbadanie, czy mniejsza średnica tętniczek lub większa średnica żyłek wiąże się z ryzykiem udaru mózgu i zawału mózgu.

Wyniki: Po średnim okresie obserwacji wynoszącym 8.5 roku udar mózgu wystąpił u 411 uczestników, z których 259 doznało zawału mózgu. Większa średnica żyłek wiązała się ze zwiększonym ryzykiem udaru mózgu (współczynnik ryzyka [HR] skorygowany względem wieku i płci na każdy wzrost o SD: 1.12 [95% CI: 1.02 do 1.24]) oraz zawału mózgu (HR: 1.15 [95% CI: 1.02 do 1.29]). Mniejsza średnica tętniczek nie wiązała się ani z ryzykiem udaru mózgu (HR na każdy spadek o SD: 1.02 [95% CI: 0.93 do 1.13]), ani z ryzykiem zawału mózgu (HR: 1.02 [95% CI: 0.90 do 1.15]). Po dodatkowym skorygowaniu względem innych czynników ryzyka sercowo-naczyniowego wyniki się nie zmieniły. Większa średnica żyłek siatkówki wiąże się ze zwiększonym ryzykiem udaru mózgu i zawału mózgu. Rola żyłek w chorobach naczyniowo-mózgowych wymaga dalszych badań.

Cel badania: Niedawno wprowadzono ustandaryzowany system klasyfikacji blaszek miażdżycowych tętnic szyjnych, znany jako Carotid Plaque-RADS (Reporting and Data System). Nie zbadano jednak szeroko jego zdolności do poprawy stratyfikacji ryzyka udaru mózgu w porównaniu z tradycyjną oceną stopnia zwężenia. Celem tego badania było określenie przyrostowej wartości prognostycznej Carotid Plaque-RADS w porównaniu ze stopniem zwężenia w ocenie ryzyka udaru mózgu.

Wyniki: Do badania włączono 1,378 osób. W okresie obserwacji wynoszącym 57 ± 25 miesięcy początkowy udar mózgu wystąpił u 4.6% spośród 987 osób bezobjawowych, a nawrót udaru u 16.9% spośród 391 osób z udarem w wywiadzie. Stwierdzono istotne różnice w odsetkach DFS i RFS między osobami z łagodnym/umiarkowanym a ciężkim zwężeniem (P < 0.001). Zaobserwowano istotne różnice w odsetkach DFS w poszczególnych kategoriach Carotid Plaque-RADS (P < 0.001), przy czym odsetki DFS wyraźnie malały wraz ze wzrostem kategorii Carotid Plaque-RADS od 1 do 4. Podobny trend występował u osób z udarem mózgu w wywiadzie (P < 0.001). U pacjentów z łagodnym/umiarkowanym zwężeniem stwierdzono istotne różnice w odsetkach DFS i RFS między osobami z Carotid Plaque-RADS ≥3 a <3 (P < 0.001). Prawidłową reklasyfikację uzyskano u 3.3% (32 z 979) osób bezobjawowych oraz 9.7% (37 z 381) osób z udarem mózgu w wywiadzie, u których początkowo rozpoznano łagodne/umiarkowane zwężenie.