Pobierz aplikacjęWięcej możliwości
PisaczekWyszukiwarka
文APL
PolskiEnglish (UK)English (US)EspañolPortuguês (Brasil)DeutschFrançaisItalianoУкраїнська中文（简体）한국어Bahasa IndonesiaРусскийالعربيةहिन्दी
Dieta i żywienie

Tłuszcze nasycone — czy przez 50 lat niesłusznie straszono nas masłem?

Źródeł: 14 · Artykuł: 16 809 znaków

Nie da się odpowiedzieć „tak” bez zastrzeżeń: część autorów uznaje ostrzeżenia za przesadne, a inni łączą tłuszcze nasycone z ryzykiem chorób serca.

  • Przywołane analizy nie wykazały wyraźnego związku między tłuszczami nasyconymi a chorobami serca ani pewnych korzyści z ich ograniczania.
  • Inne twierdzenia wskazują, że tłuszcze nasycone mogą podnosić LDL i zwiększać ryzyko choroby wieńcowej. Masło w umiarkowanej ilości uznano jednak za nieszkodliwe.
  • Część autorów odróżnia tłuszcze nasycone od przemysłowych tłuszczów trans, które opisuje jako bardziej szkodliwe.

Co piszą autorzy

Bracia Rodzeń

Badacze kwestionowali limity tłuszczów nasyconych, bo uznali, że brakuje mocnych dowodów, iż zapobiegają chorobom serca lub zmniejszają śmiertelność.

„Naukowcy argumentują, że „nie ma mocnych dowodów naukowych na to, że obecne dla całej populacji górne limity powszechnie spożywanych tłuszczów nasyconych zapobiegną chorobom sercowo-naczyniowym, lub zmniejszą śmiertelność. Dodają, że ciągły limit tych tłuszczów nie jest uzasadniony.””
Bracia Rodzeń
Bracia Rodzeń

W przeglądzie badań kohortowych nie znaleziono istotnych dowodów, że tłuszcze nasycone wiążą się z większym ryzykiem chorób serca.

„wykazał „(…) brak istotnych dowodów pozwalających stwierdzić, że tłuszcze nasycone w diecie są związane ze zwiększonym ryzykiem choroby wieńcowej lub chorób układu sercowo-naczyniowego”: Metaanalizy badań obserwacyjnych z lat 2015 i 2017 doprowadziły do ​​tych samych wniosków dotyczących braku związku między tłuszczami nasyconymi a chorobami serca: The American Journal of Clinical Nutrition 2010: Metaanaliza prospektywnych badań kohortowych oceniających związek tłuszczów nasyconych z chorobami układu krążenia.”
Dla Lekarzy
Bracia Rodzeń

Metaanalizy opisane przez autora nie wykazały korzyści z ograniczania tłuszczów nasyconych dla chorób krążenia ani całkowitej śmiertelności.

„W najnowszych metaanalizach badań z randomizacją i badań obserwacyjnych nie stwierdzono korzystnego wpływu zmniejszenia spożycia SFA na choroby układu krążenia (CVD) i całkowitą śmiertelność, a zamiast tego stwierdzono działanie ochronne przed udarem.”
Dla Lekarzy
Bracia Rodzeń

Badania obserwacyjne przywołane przez autora łączyły większe spożycie tłuszczu, także nasyconego, z dłuższym życiem.

„Z drugiej strony, większe spożycie tłuszczu wiązało się z dłuższą żywotnością, niezależnie od tego, czy był to tłuszcz nienasycony, czy nasycony. The Lancet 2017: Związki spożycia tłuszczów i węglowodanów z chorobami układu krążenia i śmiertelnością w 18 krajach na pięciu kontynentach (PURE): prospektywne badanie kohortowe.”
Dla Lekarzy
Henryk Różański

Tłuszcze nasycone mogą podnosić LDL, przyspieszać zmiany miażdżycowe i wiązać się z chorobą niedokrwienną serca.

„Kwasy nasycone zwiększają LDL (Low Density Lipoproteins) w osoczu i zwiększają ryzyko cukrzycy typu 2 oraz choroby wieńcowej. Obecnie zaleca się utrzymywanie spożycia tłuszczów z kwasami nasyconymi na poziomie 10% energii. Kwasy tłuszczowe jednonienasycone, np.”
Tłuszcz (olej) kokosowy – kokosfett = Coconut Oil jako składnik leków, pokarm i pasza. Nieco o przemianach tłuszczów.
Andrzej Frydrychowski

Masło w umiarkowanej ilości nie jest złe, ale większe ilości tłuszczów nasyconych mogą działać prozapalnie.

„W większej ilości mają działanie prozapalne (pamiętamy, że jest to punkt wyjścia wielu chorób). Czyli jedzenie masła, golonki w umiarkowanych ilościach nie jest złe. Jednonienasycone kwasy tłuszczowe (w tym omegi 9 i 7). Oliwa z oliwek zawiera głównie omegi 9, czyli kwas oleinowy.”
Czy tłuszcze są nam niezbędne?
Grażyna Cichosz

Dieta bogata w tłuszcze zwierzęce może podnosić cholesterol LDL i HDL w podobnym stopniu, przez co ich wzajemne proporcje pozostają bez zmian.

„Jednakże dieta ta powoduje wzrost cholesterolu ogółem oraz taki sam wzrost stężenia cholesterolu frakcji LDL jak też frakcji HDL, przez co proporcje LDL do HDL pozostają nie zmienione. Podczas gdy sztuczne TFA powodują wzrost stężenia cholesterolu frakcji LDL przy jednoczesnym dużym spadku cholesterolu frakcji HDL (22).”
Kwasy tłuszczowe izomerii trans w diecie człowieka (Bromatologia i Chemia Toksykologiczna 2012)
Grażyna Cichosz

W badaniu dieta bogata w tłuszcze nasycone podnosiła zarówno LDL, jak i HDL, a sztuczne tłuszcze trans pogarszały ten profil.

„Spożywanie diety bogatej w nasycone kwasy tłuszczowe nie powodowało takiego pogorszenia profilu lipidowego krwi, albowiem skutkowało wzrostem stężenia zarówno cholesterolu frakcji LDL jak też frakcji HDL (22, 24). A zatem, sztuczne TFA są znacznie bardziej aterogenne niż tłuszcze zwierzęce zawierające nasycone KT.”
Kwasy tłuszczowe izomerii trans w diecie człowieka (Bromatologia i Chemia Toksykologiczna 2012)
Grażyna Cichosz

Autor odróżnia tłuszcze nasycone od sztucznych tłuszczów trans i twierdzi, że te pierwsze nie stanowią zagrożenia zdrowotnego.

„W odróżnieniu od sztucznych izomerów trans, które zwiększają prawdopodobieństwo nowotworów piersi, prostaty i okrężnicy nasycone KT nie stanowią zagrożeń zdrowotnych (20). W badaniach na zwierzętach (z indukowanymi chemicznie nowotworami) udowodniono, że wysokie spożycie nasyconych KT pochodzenia zwierzęcego (smalec, łój wołowy, masło) lub roślinnego (olej palmowy, olej orzecha kokosowego) wpływa hamująco na kancerogenezę (33).”
Kwasy tłuszczowe izomerii trans w diecie człowieka (Bromatologia i Chemia Toksykologiczna 2012)
Grażyna Cichosz

Autor wskazuje, że niedobór wielonienasyconych kwasów tłuszczowych także może sprzyjać wysokiemu cholesterolowi, a izomery trans zwiększają ryzyko chorób serca bardziej niż tłuszcze nasycone.

„A zatem, rzeczywistą przyczyną hipercholesterolemii są nie tylko nasycone KT ale również długotrwałe niedobory w diecie wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (WNKT), zwłaszcza rodziny n-3, które determinują metabolizm cholesterolu (pierwsza przemiana cholesterolu to estryfikacja WNKT o konfiguracji cis).”
Kwasy tłuszczowe izomerii trans w diecie człowieka (Bromatologia i Chemia Toksykologiczna 2012)
Henryk Różański

Kwas stearynowy, jeden z tłuszczów nasyconych, według przywołanych prac nie podnosi cholesterolu.

„Istnieją prace świadczące o tym, że kwas stearynowy nie działa hiperlipemicznie i hipercholesterolemicznie, bowiem ulega on desaturacji do kwasu oleinowego oraz niskocząsteczkowych kwasów tłuszczowych. Biorąc pod uwagę jednak, iż kwas stearynowy występuje w tłuszczu kokosowym w ilości do 5%, nie ma to większego znaczenia, zwłaszcza, że inne kwasy nasycone dominujące w tłuszczu kokosowym mają niekorzystny wpływ na zdrowie.”
Tłuszcz (olej) kokosowy – kokosfett = Coconut Oil jako składnik leków, pokarm i pasza. Nieco o przemianach tłuszczów.
prof. David Ludwig

Autorzy przywołani przez prof. David Ludwig uznali, że wiele produktów bogatych w tłuszcze nasycone może być zdrowych, ale zalecili różnorodność tłuszczów zamiast opierania diety na maśle.

„David: Wiele produktów spożywczych zawierających dużo tłuszczów nasyconych jest całkowicie zdrowych. Jogurt pełnotłusty. Gorzka czekolada. Zdecydowana większość kalorii pochodzących z tłuszczów nasyconych wypada bardzo dobrze w badaniach klinicznych. Nie ma produktów o wysokiej zawartości cukrów dodanych, które wyglądałyby na zdrowe. To nie znaczy, że chcemy objadać się masłem.”David: Many foods with lots of saturated fat are perfectly healthy. Full-fat yogurt. Dark chocolate. The vast majority of calories from saturated fat look very good in clinical trials. There are no high added sugar foods that look healthy. That doesn’t mean we want to be loading up on butter.
When A Calorie Is Not a Calorie: Why the Measures We Use to Track Healthy Eating Fail
prof. David Ludwig

Autor twierdzi, że badanie Look Ahead nie wykazało obietnicy ograniczania chorób serca dietą niskotłuszczową, a Predimed przyniosło nieoczekiwaną ochronę przy dietach bogatszych w tłuszcz.

„Na szczególną uwagę zasługuje badanie Look Ahead, które przedwcześnie przerwano z powodu „daremności”, gdy dieta niskotłuszczowa nie dawała żadnych nadziei na zmniejszenie ryzyka chorób układu krążenia. Porównajmy ten wynik z badaniem Predimed, które również zakończono wcześniej, ale w tym przypadku dlatego, że diety o wyższej zawartości tłuszczu wykazały nieoczekiwanie dużą ochronę przed chorobami układu krążenia.”Of particular interest, the Look Ahead study was terminated prematurely for “futility” when its low-fat diet showed no promise of ever reducing cardiovascular disease. Compare that result to Predimed, a study that also closed early, but in this case because the higher-fat diets demonstrated unexpectedly great protection again cardiovascular disease.
All Diet Books Do NOT Lie — An Open Letter to Vox Editor Ezra Klein
Thomas E. Levy

Autor twierdzi, że masło i inne wymienione produkty tłuste nie są szkodliwe i że nie ma związku między dużym spożyciem tłuszczu a chorobami serca.

„Co bardzo istotne, komisja stwierdziła, że „Masło, oliwa z oliwek, śmietana kremówka i bekon nie są szkodliwymi produktami spożywczymi. Wręcz przeciwnie. Tłuszcz jest najlepszy dla osób, które chcą schudnąć. Nie ma też żadnych związków między wysokim spożyciem tłuszczu a chorobami układu krążenia”. Choć może to sprawić, że wielu lekarzy parsknie szyderczym śmiechem, a ich posłuszni pacjenci będą patrzeć zdezorientowani, należy wyraźnie stwierdzić, że komisja ma całkowitą rację w tym śmiałym twierdzeniu.”Very significantly, the committee found that, "Butter, olive oil, heavy cream, and bacon are not harmful foods. Quite the opposite. Fat is the best thing for those who want to lose weight. And there are no connections between a high fat intake and cardiovascular disease." While this might make a lot of docs derisively snort while their obedient patients look confused, it must be clearly asserted that this committee is absolutely correct in this bold assertion.
Dr. Thomas Levy
M. Williamson i N. Moustaid-Moussa i L. Gollahon

Autor dopuszcza tłuste mięso w umiarkowanych ilościach i pisze, że utlenianie tłuszczów nasyconych w mięsie wiąże się z chorobami słabiej niż dieta bogata w cukier, sól i rafinowane węglowodany.

„Jednak utlenianie nasyconych kwasów tłuszczowych w mięsie nie jest tak silnie związane z ryzykiem chorób jak diety bogate w glukozę, sód i rafinowane węglowodany (). Tłuste, a zatem smaczniejsze, kawałki mięsa nadal mogą być spożywane z umiarem jako część zdrowej diety obejmującej dużą różnorodność produktów roślinnych.”However, saturated fatty acid oxidation in meat is not as strongly associated with disease risk as high glucose, sodium, and refined carbohydrate containing diets (). Fatty, therefore more flavorful, cuts of meat may still be allowed in moderation as part of a healthy diet with plenty of plant variety.
Frontiers | The Molecular Effects of Dietary Acid Load on Metabolic Disease (The Cellular PasaDoble: The Fast-Paced Dance of pH Regulation)

Badania z PubMed · Europe PMC

Wybraliśmy 3 badań z najlepszymi, pozytywnymi wynikami. To wybór, a nie pełny przegląd wszystkich badań.

Liczba wszystkich badań na ten temat w bazie PubMed: 250.

Badanie wskazuje, że twarda margaryna z dużą ilością tłuszczów trans nie dawała przewagi nad masłem pod względem przewidywanego ryzyka choroby wieńcowej.

Cel badania: Spożycie kwasów tłuszczowych trans niekorzystnie wpływa na lipoproteiny we krwi. Ponieważ margaryny są głównym źródłem tłuszczów trans, twierdzenia o przewadze margaryn nad masłem należy poddać wnikliwej analizie.

Wyniki: Zastąpienie 10% kalorii pochodzących z masła twardą margaryną w kostce o wysokiej zawartości tłuszczów trans obniżyło stężenie cholesterolu całkowitego w surowicy o 0.19, LDL o 0.11 i HDL o 0.02 mmol/l, a także nie wpłynęło na stosunek cholesterolu całkowitego do HDL. Miękkie margaryny w kubku o niskiej zawartości tłuszczów trans obniżyły stężenie cholesterolu całkowitego o 0.25 i LDL o 0.20 mmol/l, nie wpłynęły na HDL i obniżyły stosunek cholesterolu całkowitego do HDL o 0.20. Na podstawie stosunku cholesterolu całkowitego do HDL zastąpienie 30 g masła dziennie miękką margaryną w kubku teoretycznie przewidywałoby zmniejszenie ryzyka choroby niedokrwiennej serca o 10%, podczas gdy zastąpienie masła twardą margaryną o wysokiej zawartości tłuszczów trans nie miałoby żadnego wpływu. Zastąpienie masła miękką margaryną o niskiej zawartości tłuszczów trans korzystnie wpływa na profil lipoprotein we krwi i może zmniejszyć przewidywane ryzyko choroby niedokrwiennej serca, natomiast twarde margaryny o wysokiej zawartości tłuszczów trans prawdopodobnie nie przynoszą żadnych korzyści w porównaniu z masłem.

Butter, margarine and serum lipoproteins. · Atherosclerosis 1997
Pieniądze na badanienie podano
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?nie wiadomo
Rodzaj badaniaomówienie innych badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd wskazał, że w badaniach interwencyjnych tłuszcz z sera nie szkodził cholesterolowi bardziej niż taka sama ilość tłuszczu z masła.

Cel badania: Obecnie wpływ produktów mlecznych na ryzyko chorób układu krążenia jest przedmiotem ożywionej debaty, a wyniki badań są sprzeczne. Celem tego przeglądu jest przedstawienie przeglądu istniejącej literatury dotyczącej wpływu spożycia sera na ryzyko chorób układu krążenia (CVD).

Wyniki: Możliwe mechanizmy, które mogą mieć znaczenie, obejmują zawartość wapnia i białka, fermentację oraz skład kwasów tłuszczowych sera. Wyniki czterech badań prospektywnych nie wykazały związku między spożyciem sera a ryzykiem chorób układu krążenia, jedno badanie wykazało zwiększone ryzyko, dwa wykazały zmniejszone ryzyko, a jedno nie wykazało związku u mężczyzn, ale wykazało zmniejszone ryzyko u kobiet. Ponadto wyniki czterech badań interwencyjnych wskazywały na brak szkodliwego wpływu na stężenie cholesterolu, gdy porównywano spożycie tłuszczu z sera ze spożyciem tłuszczu z masła. Mechanizmy leżące u podstaw tych obserwacji wymagają jeszcze wyjaśnienia.

Cheese and Cardiovascular Disease Risk: A Review of the Evidence and Discussion of Possible Mechanisms. · Crit Rev Food Sci Nutr 2016
Pieniądze na badanienie podano
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?nie wiadomo
Rodzaj badaniaomówienie innych badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Większe spożycie pełnotłustego nabiału wiązało się początkowo z mniejszym ryzykiem zwapnień tętnic, ale związek osłabł po uwzględnieniu BMI.

Cel badania: Badania nad związkiem między spożyciem produktów mlecznych a chorobą wieńcową przyniosły niespójne wyniki. Niewiele wiadomo o zależności między spożyciem produktów mlecznych we wczesnej dorosłości a zwapnieniem tętnic wieńcowych (CAC), będącym wskaźnikiem subklinicznej miażdżycy tętnic wieńcowych. W tym prospektywnym badaniu kohortowym oceniono związek między spożyciem produktów mlecznych a występowaniem CAC.

Wyniki: U łącznie 904 uczestników zaobserwowano CAC podczas obserwacji. Po skorygowaniu o współzmienne większe spożycie pełnotłustych produktów mlecznych było odwrotnie związane z ryzykiem CAC [współczynnik hazardu dla najwyższego w porównaniu z najniższym kwartylem: 0.76 (95% przedział ufności: 0.61, 0.96)]. Dalsze skorygowanie wyników o wskaźnik masy ciała, który był nieco niższy u osób spożywających więcej produktów mlecznych, osłabiło te wyniki (P dla trendu w kwartylach: 0.13). Związki z CAC w przypadku całkowitego spożycia produktów mlecznych i spożycia produktów o niskiej zawartości tłuszczu, a także poszczególnych produktów mlecznych i fermentowanych produktów mlecznych nie były istotne statystycznie. Wśród młodych dorosłych uczestniczących w badaniu CARDIA spożycie pełnotłustych produktów mlecznych było odwrotnie związane z późniejszym występowaniem CAC. Wyniki te nie wspierają zaleceń żywieniowych, które kładą nacisk na spożywanie produktów mlecznych o niskiej zawartości tłuszczu w celu zapobiegania chorobie wieńcowej.

Dairy Intake and Coronary Artery Calcification: The Coronary Artery Risk Development in Young Adults (CARDIA) Prospective Cohort Study. · J Nutr 2025
Pieniądze na badaniepaństwo, instytucje publiczne · NHLBI NIH HHS, National Institutes of Health, National Heart Lung and Blood Institute
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniaobserwacja ludzi
Liczba uczestników3 110

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Perspektywy i materiały poglądowe

Poniższe treści przedstawiają opinie, interpretacje i hipotezy autorów. Nie są traktowane jako równorzędne z badaniami naukowymi i przeglądami systematycznymi.

Orthomolecular Medicine News Service Materiał poglądowy
„Inne suplementy pożądane w ramach idealnego schematu żywieniowego na choroby układu krążenia obejmują dodatkowo witaminę C, magnez, koenzym Q, witaminy rozpuszczalne w tłuszczach (A, D, E i K2) oraz masło z mleka krów karmionych trawą, pochodzące z upraw ekologicznych. Twoje idealne spożycie zależy od twojej indywidualności. Potrzebujesz składników odżywczych, takich jak niacyna. Nie potrzebujesz dezinformacji medialnej. Piśmiennictwo: Ames BN, Elson-Schwab I, Silver EA. Terapia witaminowa wysokimi dawkami pobudza warianty enzymów o zmniejszonym powinowactwie do koenzymu (zwiększone K(m)): znaczenie dla chorób genetycznych i polimorfizmów. Am J Clin Nutr. Kwiecień 2002;75(4):616-658. Avila MD, Escolar E, Lamas GA.”Other supplements desirable for any ideal cardiovascular disease: a nutritional regimen include additional vitamin C, magnesium, coenzyme Q, fat soluble vitamins (A, D, E, and K2), and grass-fed organic butter. Your ideal intake varies with your individuality. Nutrients such as niacin you need. Media misinformation you don't. References: Ames BN, Elson-Schwab I, Silver EA. High-dose vitamin therapy stimulates variant enzymes with decreased coenzyme binding affinity (increased K(m)): relevance to genetic disease and polymorphisms. Am J Clin Nutr. Apr 2002;75(4):616-658. Avila MD, Escolar E, Lamas GA.
Laropiprant is the Bad One; Niacin is/was/will always be the Good One
Orthomolecular Medicine News Service Materiał poglądowy
„Masło sprawia, że spodnie spadają. Lustig R. Cukier: gorzka prawda. Toksyczny cukier. Wiecie, halsowanie, jak wtedy, gdy żaglówka nie może płynąć prosto pod wiatr, lecz musi płynąć na przemian raz w jedną, raz w drugą stronę względem wiatru, by posuwać się naprzód. 9. Campbell R. Oszustwo cukrowe. Ross J. Volek J. Sztuka i nauka życia z niską zawartością węglowodanów: korzyści kardiometaboliczne i nie tylko. Fung J. Dante napisał Boską komedię jakieś 700 lat temu, podzielił w niej piekło na 9 poziomów i przypisał znane osoby z tamtych czasów do różnych poziomów.”Butter Makes Your Pants Fall Off. Lustig R. Sugar: The Bitter Truth. Toxic Sugar. You know, tack, like when your sailboat cannot sail straight into the wind but must sail back and forth alternatively to both sides of the wind to make progress. 9. Campbell R. Sugar Fraud. Ross J. Volek J. The Art and Science of Low Carb Living: Cardio-Metabolic Benefits and Beyond. Fung J. Dante wrote The Divine Comedy some 700 years ago where he divided hell into 9 levels and assigned notable people of the day to various levels.
Plenty of Food but not Plenty of Weight

Pisaczek nie ocenia, kto ma rację. Pokazuje, co napisano i gdzie to przeczytać. Każde zdanie powyżej ma swoje źródło.