Odporność seniora — co naprawdę chroni po siedemdziesiątce?

Cel badania: Celem tego przeglądu systematycznego jest ocena, czy powszechne szczepienia dorosłych wiążą się ze zmniejszonym ryzykiem otępienia.

Wyniki: Uwzględniono dwadzieścia jeden badań (n = 104 031 186 uczestników). Szczepienie przeciw półpaścowi wiązało się ze zmniejszonym ryzykiem wystąpienia dowolnego rodzaju otępienia (RR 0.76, 95% CI 0.69-0.83) oraz choroby Alzheimera (RR 0.53, 95% CI 0.44-0.64). Szczepienie przeciw grypie wiązało się ze zmniejszeniem ryzyka otępienia (RR 0.87, 95% CI 0.77-0.99), podobnie jak szczepienie przeciw pneumokokom (RR 0.64, 95% CI 0.47-0.87) w przypadku choroby Alzheimera. Szczepienie przeciw tężcowi, błonicy i krztuścowi (Tdap) również wiązało się ze znaczącym zmniejszeniem ryzyka dowolnego rodzaju otępienia (RR 0.67, 95% CI 0.54-0.83). Szczepienia dorosłych, szczególnie przeciw półpaścowi, grypie, pneumokokom i w schemacie Tdap, wiążą się z niższym ryzykiem otępienia. Strategie szczepień należy uwzględniać w inicjatywach zdrowia publicznego dotyczących zapobiegania otępieniu.

Cel badania: Syncytialny wirus oddechowy (RSV) jest główną przyczyną chorób dolnych dróg oddechowych u dorosłych z obniżoną odpornością, w tym u biorców przeszczepów narządów litych i krwiotwórczych komórek macierzystych. Po dopuszczeniu w 2023 r. trzech szczepionek przeciw RSV dla osób starszych coraz więcej osób z obniżoną odpornością kwalifikuje się do szczepienia, choć te grupy w dużej mierze wykluczono z kluczowych badań fazy 3.

Wyniki: Odpowiedzi humoralne są osłabione i zróżnicowane, a odsetek serokonwersji w populacjach po przeszczepieniu wynosi zazwyczaj 30-60% i w dużym stopniu zależy od czasu, jaki upłynął od przeszczepienia, liczby limfocytów oraz stosowania antymetabolitów, takich jak mykofenolan. Mimo osłabionej odpowiedzi przeciwciał skuteczność szczepionki w pierwszym sezonie w zapobieganiu hospitalizacji wynosi na ogół od 65% do 75% u dorosłych z obniżoną odpornością. Analizy obejmujące dwa sezony wykazują słabnięcie ochrony, wyraźniejsze niż u osób z prawidłową odpornością. Komórkowe odpowiedzi immunologiczne, zwłaszcza odpowiedzi limfocytów T CD4, mogą być zachowane mimo osłabionych odpowiedzi serologicznych, co sugeruje, że same pomiary przeciwciał mogą zaniżać ocenę ochrony klinicznej. Chociaż immunogenność jest obniżona, a trwałość odpowiedzi krótsza niż u dorosłych z prawidłową odpornością, szczepienie przeciw RSV zapewnia istotną ochronę przed ciężkim przebiegiem choroby.

Cel badania: Podjednostkowa szczepionka przeciw półpaścowi (HZ/su), składająca się z glikoproteiny E (gE) wirusa ospy wietrznej i półpaśca oraz systemu adiuwantowego AS01B, wykazała wysoką skuteczność w zapobieganiu półpaścowi w badaniach ZOE-50 i ZOE-70. Przedstawiamy wyniki dotyczące immunogenności uzyskane w tych badaniach.

Wyniki: Po szczepieniu odpowiedź humoralną wykazało 97.8% osób, które otrzymały HZ/su, oraz 2.0% osób, które otrzymały placebo. Geometryczne średnie stężenia przeciwciał przeciw gE wzrosły u osób, które otrzymały HZ/su, odpowiednio 39.1-krotnie i 8.3-krotnie w stosunku do wartości wyjściowej, po 1 i 36 miesiącach od 2. dawki. Odpowiedź limfocytów T CD42+ swoista dla gE wystąpiła u 93.3% osób, które otrzymały HZ/su, i u 0% osób, które otrzymały placebo. Mediana częstości limfocytów T CD42+ u osób, które otrzymały HZ/su, wzrosła 24.6-krotnie (po 1 miesiącu) i 7.9-krotnie (po 36 miesiącach) w stosunku do wartości wyjściowej i po 36 miesiącach pozostawała ≥5.6-krotnie wyższa od wartości wyjściowej we wszystkich grupach wiekowych. Odsetek limfocytów T CD4 wykazujących ekspresję wszystkich 4 markerów aktywacji wzrastał z czasem we wszystkich grupach wiekowych. U większości osób, które otrzymały HZ/su, rozwinęły się silne odpowiedzi immunologiczne utrzymujące się przez 3 lata po szczepieniu.

Cel badania: Dorośli w wieku powyżej 60-65 lat nieproporcjonalnie często ciężko przechodzą grypę sezonową, z wysokim odsetkiem powikłań, zaostrzeń współistniejących chorób i nadmierną śmiertelnością. Dlatego osoby starsze są ważną grupą priorytetową w kampaniach szczepień przeciw grypie.

Wyniki: Dlatego opracowanie ulepszonych szczepionek, które wzmacniają odpowiedź immunologiczną i poprawiają skuteczność, jest istotną potrzebą medyczną. W tym celu opracowano ulepszone szczepionki przeciw grypie przeznaczone specjalnie dla tej grupy wiekowej, które mają przezwyciężyć naturalne ograniczenia odpowiedzi immunologicznej u osób starszych. Wykazano, że zarówno dopuszczona do obrotu trójwalentna szczepionka przeciw grypie w dużej dawce (hdTIV), zawierająca czterokrotnie większą ilość antygenu niż standardowa szczepionka, jak i trójwalentna szczepionka przeciw grypie z adiuwantem MF59® (aTIV) są bezpieczne i dobrze tolerowane, a zarazem wzmacniają odpowiedź immunologiczną. Należy zalecić pracownikom ochrony zdrowia opiekującym się osobami starszymi rutynowe stosowanie tych ulepszonych szczepionek przeciw grypie w sezonowych kampaniach szczepień, aby zapewnić lepszą odporność przeciw grypie i jej następstwom w tej szczególnie podatnej grupie wiekowej.

Cel badania: Szczepionka przeciw gruźlicy, Bacillus Calmette-Guérin (BCG), chroni przed niektórymi zakażeniami heterologicznymi, prawdopodobnie poprzez indukcję nieswoistej pamięci odporności wrodzonej w monocytach i komórkach NK (natural killer), w procesie znanym jako odporność wytrenowana.

Wyniki: Niedawne badania wykazały, że indukcja odporności wytrenowanej wiąże się z ukierunkowaniem hematopoetycznych komórek progenitorowych szpiku kostnego na granulopoezę, nie wiadomo jednak, czy szczepienie BCG prowadzi również do funkcjonalnego przeprogramowania dojrzałych neutrofili. W niniejszej pracy pokazujemy, że szczepienie BCG u zdrowych ludzi wywołuje długotrwałe zmiany fenotypu neutrofili, charakteryzujące się zwiększoną ekspresją markerów aktywacji i nasileniem funkcji przeciwdrobnoustrojowej. Zwiększona funkcja ludzkich neutrofili utrzymuje się przez co najmniej 3 miesiące po szczepieniu i wiąże się z ogólnogenomowymi modyfikacjami epigenetycznymi w postaci trimetylacji lizyny 4 histonu 3. Funkcjonalne przeprogramowanie neutrofili poprzez indukcję odporności wytrenowanej może zaoferować nowe strategie terapeutyczne w stanach klinicznych, w których korzystna mogłaby być modulacja funkcji efektorowej neutrofili.

Cel badania: Dystres psychologiczny i podatność biobehawioralna (np. wynikająca z podeszłego wieku lub siedzącego trybu życia) niezależnie od siebie pozwalały przewidywać odpowiedź immunologiczną na szczepienie przeciw grypie u osób starszych. Niedawne badania podstawowych markerów zapalnych sugerują, że dystres i podatność nie wywierają efektów addytywnych, lecz oddziałują na siebie.

Wyniki: BMI wchodziło w interakcję ze stabilnymi indywidualnymi różnicami w poziomie dystresu przy przewidywaniu odpowiedzi przeciwciał (t(132)=3.09, p<0.003), tak że tylko połączenie niskiego BMI i niskiego poziomu dystresu wiązało się z silniejszą odpowiedzią przeciwciał. Podobnie, zmiany aktywności fizycznej w czasie współdziałały ze zmianami poziomu dystresu (t(156)=2.96, p<0.004), tak że tylko połączenie zwiększonej aktywności fizycznej i zmniejszonego dystresu wiązało się z silniejszą odpowiedzią przeciwciał. Wreszcie zaobserwowano słabszą tendencję do interakcji wieku ze stabilnymi indywidualnymi różnicami w poziomie dystresu (t(130)=2.46, p<0.015), tak że dystres był silniej związany ze stężeniem IL-6 po szczepieniu w starszym wieku. Synergistyczne skutki dystresu i innych form podatności stanowią ważny kierunek przyszłych badań oraz cel interwencji mających poprawić zdrowie immunologiczne osób starszych.

Cel badania: Pandemia COVID-19 wywarła ogromny wpływ na osoby starsze mieszkające w placówkach opiekuńczych i w społeczności, zwiększając zachorowalność i śmiertelność. Pojawienie się szczepionek i ich powszechne stosowanie w tej populacji doprowadziły do ogromnej poprawy wyników dotyczących COVID-19.

Wyniki: Pojawienie się szczepionek i ich powszechne stosowanie w tej populacji doprowadziły do ogromnej poprawy wyników dotyczących COVID-19. Omówiona zostanie immunogenność i skuteczność różnych szczepionek stosowanych na świecie. Optymalizacja stosowania szczepionek nadal będzie kluczowa dla maksymalizacji ochrony ze względu na słabszą odporność początkową, pojawianie się wariantów oraz słabnięcie odporności z upływem czasu. Istnieją również wnioski dotyczące specyfiki populacji osób starszych, które można wykorzystać podczas przyszłych pandemii nowych patogenów, wobec których wcześniejsza odporność jest minimalna lub nie występuje.

Cel badania: Zakażenia górnych dróg oddechowych (URTI) są powszechnymi chorobami wirusowymi, których obciążenie zwiększa się wraz z osłabieniem odporności wrodzonej związanym z wiekiem. Grzyby maitake (Grifola frondosa) mają właściwości immunomodulujące, jednak dane dotyczące zdrowych ludzi, zwłaszcza odpowiedzi odporności wrodzonej związanych z wiekiem, pozostają ograniczone.

Wyniki: Chociaż ogólna częstość epizodów URTI nie różniła się między grupami, analizy poszczególnych objawów sugerowały różnice zależne od szczepu. Suplementacja Y10M wiązała się z mniejszą łączną liczbą dni z gorączką i katarem w obu grupach wiekowych oraz z bólem gardła u młodych dorosłych, natomiast C5304 wykazywał ograniczone działanie. Co istotne, Y10M wiązał się ze zmianami parametrów odporności wrodzonej u osób w średnim i starszym wieku, w tym ze zwiększoną częstością występowania plazmacytoidalnych komórek dendrytycznych, aktywacją konwencjonalnych komórek dendrytycznych oraz zwiększoną ekspresją genów związanych z interferonem typu I i IL12A po stymulacji ex vivo. Wyniki te sugerują, że suplementacja diety maitake, szczególnie szczepem Y10M, może zmniejszać łączne obciążenie wybranymi objawami związanymi z URTI oraz modulować przeciwwirusowe odpowiedzi odporności wrodzonej u zdrowych dorosłych, przy czym efekty mogą różnić się w zależności od szczepu i grupy wiekowej.