Odchudzanie bez głodu — czy da się schudnąć, jedząc do syta?

Cel badania: Diety wysokobiałkowe są uznawane za przydatne w programach odchudzania. Zebraliśmy randomizowane badania kontrolowane oceniające wpływ białka na apetyt i hormony przewodu pokarmowego uczestniczące w regulacji apetytu.

Wyniki: Uwzględniono łącznie 49 publikacji dotyczących ostrego wpływu białka i 19 artykułów dotyczących jego długotrwałego wpływu. W ostrych interwencjach białko zmniejszało głód (-7 mm w wizualnej skali analogowej (VAS), P<0.001), chęć jedzenia (-5 mm, P = 0.045) oraz przewidywane spożycie pokarmu (-5 mm, P = 0.001), a zwiększało uczucie pełności (10 mm, P<0.001) i sytości (4 mm, P<0.001). Odnotowano również spadek stężenia greliny (-20 pg/ml, P<0.001) oraz wzrost stężenia cholecystokininy (30 pg/ml, P<0.001) i peptydu glukagonopodobnego-1 (GLP-1) (21 ng/ml, P<0.001), nie zaobserwowano natomiast zmian w stężeniu żołądkowego polipeptydu hamującego ani peptydu YY. Wskaźniki apetytu ulegały zmianie po dawkach białka < 35 g, natomiast stężenia greliny, cholecystokininy i GLP-1 zmieniały się istotnie po dawkach ≥ 35 g. Długotrwałe spożywanie białka nie wpływało na te wyniki, z wyjątkiem GLP-1, którego stężenie istotnie się zmniejszyło. Wyniki tej metaanalizy wykazały, że ostre spożycie białka hamuje apetyt, obniża stężenie greliny oraz zwiększa stężenie cholecystokininy i GLP-1.

Cel badania: Od lat zwolennicy niektórych modnych diet twierdzą, że większe ilości białka ułatwiają odchudzanie. Dopiero w ostatnich latach zaczęto badać wpływ diet wysokobiałkowych na wydatek energetyczny, późniejsze spożycie energii i utratę wagi w porównaniu z dietami o niższej zawartości białka.

Wyniki: Całość dowodów wskazuje również, że posiłki wysokobiałkowe prowadzą do zmniejszenia późniejszego spożycia energii. Niektóre dowody sugerują, że diety bogatsze w białko powodują większą utratę masy ciała i tłuszczu niż diety uboższe w białko, ale wyniki nie są spójne. W praktyce żywieniowej korzystne może być częściowe zastąpienie rafinowanych węglowodanów źródłami białka o niskiej zawartości tłuszczów nasyconych. Chociaż najnowsze dowody wskazują na potencjalne korzyści, potrzebne są rygorystyczne, długoterminowe badania oceniające wpływ diet wysokobiałkowych na utratę masy ciała i utrzymanie jej.

Cel badania: Zbadanie wpływu doustnego semaglutydu w dawce 50 mg przyjmowanego raz dziennie na spożycie energii, apetyt, kontrolę jedzenia i opróżnianie żołądka.

Wyniki: Względna zmiana w stosunku do wartości wyjściowej w spożyciu energii ad libitum w 20. tygodniu (pierwszorzędowy punkt końcowy) wyniosła -39.2% punktu procentowego (95% przedział ufności -59.0%, -19.4%) w przypadku semaglutydu w porównaniu z placebo. Masa ciała zmniejszyła się o 9.8% w przypadku semaglutydu i o 1.5% w przypadku placebo. Semaglutyd zmniejszał głód, zwiększał uczucie pełności i sytości oraz wiązał się z mniejszą liczbą zachcianek żywieniowych i lepszą kontrolą jedzenia w porównaniu z placebo. W 20. tygodniu nie zaobserwowano statystycznie istotnej różnicy w opróżnianiu żołądka. U uczestników z otyłością doustny semaglutyd w dawce 50 mg przyjmowany raz dziennie zmniejszał spożycie energii, masę ciała i apetyt oraz poprawiał kontrolę jedzenia. Nie stwierdzono dowodów na opóźnione opróżnianie żołądka w 20. tygodniu, oceniane na podstawie wchłaniania paracetamolu.

Cel badania: Niewiele badań analizowało związek między porą dnia, w której spożywane są składniki odżywcze, a zespołem metabolicznym. Naszym celem było porównanie diety odchudzającej z wysokim spożyciem kalorii podczas śniadania z dietą izokaloryczną, w której większość kalorii spożywano podczas kolacji.

Wyniki: Grupa BF odnotowała większą utratę masy ciała i większe zmniejszenie obwodu talii. Chociaż stężenia glukozy na czczo, insuliny i greliny zmniejszyły się w obu grupach, w grupie BF stężenia glukozy na czczo i insuliny oraz wskaźnik HOMA-IR zmniejszyły się w istotnie większym stopniu. Średnie stężenie triglicerydów zmniejszyło się o 33.6% w grupie BF, ale wzrosło o 14.6% w grupie D. Doustny test tolerancji glukozy doprowadził do większego spadku stężenia glukozy i insuliny w grupie BF. W odpowiedzi na próby posiłkowe ogólne dobowe wartości glukozy, insuliny i greliny oraz średnie wyniki głodu były istotnie niższe, podczas gdy średnie wyniki sytości były istotnie wyższe w grupie BF. Wysokokaloryczne śniadanie połączone ze zmniejszeniem spożycia podczas kolacji przynosi korzyści i może stanowić użyteczną alternatywę w leczeniu otyłości i zespołu metabolicznego.

Cel badania: Popularność diet ketogenicznych w leczeniu otyłości znacznie wzrosła w ostatnich latach, głównie ze względu na ich potencjalne działanie hamujące apetyt. Celem tego przeglądu było zbadanie najnowszych dowodów dotyczących wpływu diet ketogenicznych na apetyt.

Wyniki: Większość badań opublikowanych w ciągu ostatnich 2 lat uzupełnia wcześniejsze dowody i pokazuje, że diety ketogeniczne hamują wzrost wydzielania hormonu głodu — greliny — oraz nasilenie uczucia głodu, które w przeciwnym razie obserwuje się, gdy utrata masy ciała jest wywoływana przez diety nieketogeniczne. Badania z zastosowaniem ketonów egzogennych wskazują na podobny kierunek. Chociaż dokładne mechanizmy, dzięki którym diety ketogeniczne hamują apetyt, nie zostały jeszcze w pełni poznane, badania pokazują, że im większa ketoza u uczestników (mierzona stężeniem β-hydroksymaślanu w osoczu), tym mniejszy wzrost stężenia greliny i nasilenia głodu oraz tym większy wzrost uwalniania peptydów sytości. Dalsze dowody na bezpośredni wpływ ketonów na apetyt pochodzą z badań z zastosowaniem ketonów egzogennych.

Cel badania: Obecnie nie wiadomo, czy zmiana stosunku węglowodanów do białka w niskotłuszczowych dietach ograniczających podaż energii zwiększa utratę masy ciała i poprawia markery ryzyka kardiometabolicznego.

Wyniki: Średni (±SD) czas trwania diety wynosił 12.1 ± 9.3 tygodnia. W porównaniu z dietą SP dieta HP przyniosła korzystniejsze zmiany średnich ważonych różnic dotyczących zmniejszenia masy ciała (-0.79 kg; 95% CI: -1.50, -0.08 kg), masy tłuszczowej (FM; -0.87 kg; 95% CI: -1.26, -0.48 kg) i triglicerydów (-0.23 mmol/L; 95% CI: -0.33, -0.12 mmol/L), a także ograniczenia spadku beztłuszczowej masy ciała (FFM; 0.43 kg; 95% CI: 0.09, 0.78 kg) i spoczynkowego wydatku energetycznego (REE; 595.5 kJ/d; 95% CI: 67.0, 1124.1 kJ/d). Zmiany stężenia glukozy w osoczu na czczo, insuliny na czczo, ciśnienia tętniczego oraz cholesterolu całkowitego, LDL i HDL były podobne w różnych interwencjach dietetycznych (P ≥ 0.20). Większą sytość po diecie HP zgłoszono w 3 z 5 badań. W porównaniu z dietą SP ograniczającą podaż energii, izokalorycznie zaplanowana dieta HP przynosi niewielkie korzyści w postaci zmniejszenia masy ciała, FM i stężenia triglicerydów oraz ograniczenia spadku FFM i REE.