Hormony a tycie — czy to nie łakomstwo, tylko gospodarka hormonów?

Cel badania: Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest częstym zaburzeniem endokrynologicznym występującym u kobiet w wieku rozrodczym. Hiperandrogenizm, jajniki policystyczne, przewlekły brak owulacji i zaburzenia metaboliczne to typowe cechy PCOS.

Wyniki: Hormony te wiążą się z zaburzeniami metabolicznymi, takimi jak cukrzyca i insulinooporność, nadwaga i otyłość, niepłodność oraz zaburzenia cyklu miesiączkowego u pacjentek z PCOS. Patologiczne zmiany tych hormonów, takie jak zwiększone stężenie insuliny, obniżone GH, zwiększone stężenie greliny i oporność na leptynę, powodują większą częstość występowania cukrzycy i otyłości u kobiet z PCOS. Obniżone GH, zwiększone stężenia LEAP-2, wysokie podstawowe stężenie LH, zwiększony stosunek LH/FSH, wysokie stężenia androgenów i niskie stężenie estrogenów stwierdza się w PCOS i wiąże z niepłodnością. Niniejszy przegląd narracyjny ma na celu wyjaśnienie zmian profili hormonalnych, takich jak insulina, GH, LH, FSH, androgeny, estrogeny, progesteron, grelina, LEAP-2, asprozyna i subfatyna, w PCOS, co może wskazać nowe cele dla lepszej diagnostyki i leczenia PCOS.

Cel badania: W tym rozdziale omówiono dowody wskazujące, że otyłość charakteryzuje się odrębnymi wzorcami zmian hormonalnych, związanymi zarówno ze stopniem otyłości, jak i rozmieszczeniem tkanki tłuszczowej. Wiele z tych zmian występuje również u osób z zespołem Cushinga i zespołem policystycznych jajników, w szczególności hiperinsulinemia oraz zmiany aktywności kory nadnerczy, wydzielania i wiązania steroidów płciowych.

Wyniki: Otyłość górnej części ciała charakteryzuje się dużymi komórkami tłuszczowymi o wyższej aktywności LPL, podwyższoną lipolizą podstawową i stymulowaną, ale słabym działaniem antylipolitycznym insuliny. Wyniki wstępnych badań potencjalnych genów kandydujących sugerują możliwe podłoże genetyczne hiperinsulinemii/insulinooporności występującej w otyłości górnej części ciała, ale do potwierdzenia tego potrzebne są dalsze badania obejmujące większą liczbę osób. Mamy nadzieję, że wyniki takich badań molekularnych rzucą dodatkowe światło zarówno na genetyczne podłoże otyłości, jak i na złożone zmiany hormonalne zachodzące na poziomie tkanek. Powinno to potwierdzić jednolitą teorię dotyczącą czynników przyczynowych związanych z otyłością i schorzeniami z nią powiązanymi.

Cel badania: Otyłość jest poważną globalną epidemią: na całym świecie ponad 300 milionów ludzi choruje na otyłość, a blisko 1 miliard dorosłych ma nadwagę. Nadwaga wiąże się ze znacznym ryzykiem dla zdrowia, obniżoną jakością życia i pogorszeniem sytuacji społeczno-ekonomicznej, a także poważnymi konsekwencjami dla wydatków na opiekę zdrowotną.

Wyniki: Nie udowodniono, czy hipergrelinemia lub inne nieprawidłowości dotyczące hormonów jelitowych przyczyniają się do hiperfagii w PWS, oprócz wad mózgu. Badania pośmiertne podwzgórza u ludzi oraz opracowanie modeli zwierzęcych PWS mogą również dostarczyć informacji na temat patofizjologii nieprawidłowych zachowań żywieniowych. U osób chorych i z PWS stwierdzono zmiany w podwzgórzowych neuronach NPY i AGRP pobudzających apetyt lub neuronach oksytocynowych hamujących apetyt. Badania neuroobrazowania czynnościowego z użyciem PET i fMRI pozwolą również rozdzielić szlaki hormonalne i mózgowe odpowiedzialne za kontrolowanie apetytu u ludzi oraz ich zaburzenia w otyłości.

Cel badania: W otyłości opisywano kilka zaburzeń endokrynologicznych. Niektóre z tych nieprawidłowości uważa się za czynniki przyczynowe rozwoju otyłości, podczas gdy inne uznaje się za wtórne skutki otyłości i zazwyczaj ustępują po utracie masy ciała.

Wyniki: Ponadto w obrazie klinicznym kilku chorób endokrynologicznych występuje otyłość. Niedoczynność tarczycy, zespół Cushinga, niedobór GH i testosteronu, zespół policystycznych jajników, insulinoma, zmiany w podwzgórzu i zespoły genetyczne często objawiają się otyłością. W większości tych schorzeń odpowiednie leczenie choroby podstawowej prowadzi do utraty masy ciała. Ponadto stwierdzono, że komórka tłuszczowa jest narządem endokrynnym, który wytwarza kilka bioaktywnych peptydów uczestniczących w regulacji funkcji adipocytów.

Cel badania: Leptyna jest hormonem wydzielanym przez adipocyty, żołądek i łożysko. Wiek, płeć, początek dojrzewania i spożycie pokarmu to najważniejsze czynniki fizjologiczne, które determinują stężenie leptyny.

Wyniki: Wiek, płeć, początek dojrzewania i spożycie pokarmu to najważniejsze czynniki fizjologiczne, które determinują stężenie leptyny. Wykazano, że wydzielanie leptyny jest regulowane przez inne hormony, takie jak insulina, glikokortykoidy i steroidy płciowe. Leptyna odgrywa ważną rolę w regulacji głodu i sytości, a także w prawidłowym dojrzewaniu płciowym. Niektóre badania z udziałem osób otyłych wykazały obiecujące wyniki podawania leptyny.

Cel badania: W ciągu ostatnich 40 lat częstość występowania otyłości gwałtownie wzrosła, osiągając rozmiary epidemii. Do 2030 roku liczba osób dotkniętych otyłością na całym świecie osiągnie 1.12 miliarda.

Wyniki: Mikrobiota jelitowa odgrywa ważną rolę w różnych zaburzeniach metabolicznych, w tym otyłości i cukrzycy typu 2, oraz wpływa na metabolizm gospodarza poprzez interakcje z komórkami enteroendokrynnymi, które regulują wydzielanie inkretyn. Metabolity mikrobioty jelitowej, takie jak krótkołańcuchowe kwasy tłuszczowe (SCFA) i indol, bezpośrednio stymulują uwalnianie inkretyn z enteroendokrynnych komórek okrężnicy, wpływając na odczuwanie sytości i spożycie pokarmu przez gospodarza. Ponadto chirurgia bariatryczna i terapie oparte na inkretynach wiążą się ze zwiększeniem bogactwa i różnorodności bakterii jelitowych. Zrozumienie roli inkretyn, mikrobioty jelitowej i jej metabolitów w regulacji procesów metabolicznych ma kluczowe znaczenie dla opracowania skutecznych strategii leczenia otyłości i związanych z nią chorób współistniejących.

Cel badania: Ciężka otyłość wiąże się z zaburzeniami równowagi hormonalnej, hiperandrogenizmem i insulinoopornością, które niekorzystnie wpływają na fizjologię rozrodu. Chirurgia metaboliczna i bariatryczna (MBS) prowadzi do trwałej utraty masy ciała i poprawy metabolizmu, ale jej wpływ na wskaźniki rezerwy jajnikowej i hormony rozrodcze u kobiet w wieku rozrodczym pozostaje nie w pełni poznany.

Wyniki: BMI zmniejszyło się z 42.38 ± 1.41 do 25.65 ± 0.34 kg/m² po 12 miesiącach (p < 0.001). Stężenie AMH spadło z 3.13 ± 0.17 do 2.24 ± 0.44 ng/mL; AFC zmniejszyło się z 11.22 ± 1.60 do 7.16 ± 1.63 (prawy jajnik) oraz z 11.09 ± 1.30 do 6.19 ± 0.86 (lewy jajnik). Stężenia FSH, LH i estradiolu wzrosły; SHBG niemal się podwoiło (36.26 → 63.77 nmol/L); stężenie testosteronu całkowitego znacznie się zmniejszyło (27.76 → 9.34 ng/dL); FAI spadło z 2.73 ± 0.85 do 0.53 ± 0.19; HOMA-IR zmniejszył się z 3.94 ± 0.46 do 1.66 ± 0.56 (we wszystkich przypadkach p < 0.001). Korelacje rang Spearmana między wartościami zmian wykazały odwrotne zależności między ΔSHBG a ΔFAI (ρ = -0.420, p = 0.017) oraz między ΔHOMA-IR a Δtestosteronem całkowitym (ρ = -0.374, p = 0.035). Rękawowa resekcja żołądka wiązała się ze znaczną poprawą insulinooporności i profili androgenowych, czemu towarzyszyły stopniowy wzrost SHBG i spadek FAI, AMH oraz AFC w ciągu 12 miesięcy.

Cel badania: Otyłość dotyczy 2.5 miliarda dorosłych, zaburzając oś podwzgórze–przysadka–jajnik (HPO) poprzez zaburzenie równowagi adipokin i aktywność aromatazy. Powoduje to zaburzenia hormonalne, niepłodność i zagrożenia związane z ciążą. Chirurgia bariatryczna może przywrócić równowagę hormonalną i poprawić regularność miesiączkowania. W badaniu oceniono zmiany stężeń hormonów rozrodczych i regularności cyklu w ciągu sześciu miesięcy po operacji bariatrycznej u egipskich kobiet z otyłością.

Wyniki: Chirurgia bariatryczna doprowadziła do wysoce istotnego zmniejszenia masy ciała i BMI w ciągu sześciomiesięcznego okresu obserwacji (p < 0.001). Zaobserwowano istotne zmiany hormonalne, w tym wzrost stężeń FSH (p < 0.001) i LH (p = 0.001), zmniejszenie stosunku LH/FSH (p = 0.005) oraz znaczne obniżenie stężeń estrogenów i progesteronu (p < 0.001). Chociaż stężenia AMH pozostały stabilne (p = 0.6), regularność miesiączkowania istotnie poprawiła się z 20% na początku badania do 53.3% po operacji (p = 0.001). Ponadto stopień utraty masy ciała był istotnie i dodatnio skorelowany z pooperacyjnymi stężeniami FSH i LH. Interwencje były na ogół dobrze tolerowane, a 82.4% uczestniczek nie zgłosiło żadnych powikłań pooperacyjnych. Nie stwierdzono istotnych różnic w poprawie masy ciała ani profili hormonalnych między pacjentkami z PCOS i bez PCOS.