Stawy — oszczędzać je czy ruszać się mimo bólu?

Cel badania: Ustalenie, czy terapeutyczne ćwiczenia wykonywane na lądzie są korzystne dla osób z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego (OA), pod względem zmniejszenia bólu stawu lub poprawy sprawności fizycznej i jakości życia.

Wyniki: Łącznie zidentyfikowano 54 badania. Ogółem 19 (35%) badań opisywało prawidłowe generowanie losowej sekwencji, utajnienie przydziału oraz właściwe uwzględnienie niekompletnych danych dotyczących wyników. Wyniki badań mogą jednak być podatne na błędy systematyczne związane z doborem, odpływem uczestników i oceną wyników. Łączne wyniki 44 badań wskazały, że ćwiczenia istotnie zmniejszyły ból (12 punktów/100; 95% CI 10 do 15) i umiarkowanie poprawiły sprawność fizyczną (10 punktów/100; 95% CI 8 do 13) bezpośrednio po leczeniu, natomiast dane z 13 badań wykazały, że ćwiczenia istotnie poprawiły jakość życia bezpośrednio po leczeniu, z niewielkim efektem (4 punkty/100; 95% CI 2 do 5). Ponadto 12 badań dostarczyło danych o utrzymywaniu się efektów od 2 do 6 miesięcy po leczeniu, wskazujących na istotne zmniejszenie bólu kolana (6 punktów/100; 95% CI 3 do 9), a 10 badań wykazało poprawę sprawności fizycznej (3 punkty/100; 95% CI 1 do 5).

Cel badania: Oszacowanie skuteczności ćwiczeń pod koniec leczenia i podczas długoterminowej obserwacji w porównaniu z grupą kontrolną lub innymi metodami leczenia zachowawczego u pacjentów z zespołem bólowym krętarza większego (GTPS).

Wyniki: Do badania włączono sześć randomizowanych badań kontrolowanych (RCT), obejmujących łącznie 733 pacjentów z GTPS. W trzech badaniach porównywano ćwiczenia z ćwiczeniami pozorowanymi lub obserwacją wyczekującą, w dwóch porównywano ćwiczenia z iniekcją kortykosteroidów, w dwóch — z terapią falą uderzeniową, a w jednym — z innym rodzajem ćwiczeń. Metaanalizy wykazały, że w dłuższej perspektywie ćwiczenia nieznacznie zmniejszają ból biodra i nasilenie choroby, a także nieznacznie poprawiają zgłaszaną przez pacjentów sprawność fizyczną i ogólną ocenę zmiany w porównaniu z grupą kontrolną. Nie zgłoszono żadnych poważnych zdarzeń niepożądanych. W porównaniu z iniekcją kortykosteroidów ćwiczenia poprawiają długoterminową ogólną ocenę zmiany. Obecne dane przemawiają za silnym zaleceniem stosowania ćwiczeń jako leczenia pierwszego rzutu u pacjentów z klinicznie rozpoznanym GTPS. W porównaniu z iniekcją kortykosteroidów ćwiczenia są skuteczniejsze w zwiększaniu prawdopodobieństwa wystąpienia u pacjenta znaczącej ogólnej poprawy.

Cel badania: Celem tego badania było określenie parametrów dawkowania ćwiczeń oporowych związanych z poprawą bólu i sprawności fizycznej w chorobie zwyrodnieniowej stawu kolanowego i biodrowego (OA) oraz ustalenie, czy poprawa ta była związana z przestrzeganiem zaleceń.

Wyniki: Zarówno w przypadku kolana, jak i biodra dane z 280 badań wykazały umiarkowane korzyści w zakresie bólu, sprawności fizycznej ADL oraz sprawności fizycznej SPORT na korzyść interwencji trwających od 3 do 6 miesięcy. W przypadku kolana wykazano również umiarkowaną korzyść w zakresie sprawności fizycznej ADL na korzyść interwencji trwających >6 do <12 miesięcy. W 151 badaniach dotyczących kolana i biodra, które dostarczyły danych o całkowitej objętości ćwiczeń (częstotliwości, czasie, długości trwania), nie stwierdzono związku między objętością a wielkością efektu w zakresie bólu i sprawności fizycznej. Łącznie 74 badania (69 dotyczących kolana, 5 biodra) zawierały użyteczne dane dotyczące przestrzegania zaleceń. Nie stwierdzono związku między przestrzeganiem zaleceń a wielkością efektu w zakresie bólu i sprawności fizycznej. W OA kolana i biodra ćwiczenia oporowe trwające od 3 do 6 miesięcy (a w przypadku kolana od >6 do <12 miesięcy) poprawiają ból i sprawność fizyczną. Poprawa nie zależy od objętości ćwiczeń ani przestrzegania zaleceń, co sugeruje, że ćwiczenia nie wymagają ścisłego przestrzegania określonej dawki.

Cel badania: Zbadanie wpływu treningu stabilizacji łopatki na ból i odzyskiwanie sprawności u osób z zespołem ciasnoty podbarkowej. Projekt: Protokół przeglądu systematycznego zarejestrowano w PROSPERO. Przeprowadziliśmy systematyczne wyszukiwanie w różnych bazach danych. Do określenia różnicy średnich (MD) i 95% przedziału ufności (CI) dla bólu i odzyskiwania sprawności zastosowano model efektów losowych.

Wyniki: Do analizy włączono czternaście badań (666 uczestników). Dodanie treningu ćwiczeń opartych na stabilizacji łopatki do ćwiczeń ogólnych zmniejszyło ból MD - 0.8 cm (95% CI, -1.07 do -0.4; I² = 0%) oraz poprawiło odzyskiwanie sprawności i zakres odwodzenia barku, odpowiednio MD -13.27 (95% CI, -16.85 do -9.69; I² = 5%) i MD 2.74 stopnia (95% CI, 0.3 do 5.2; I² = 0%). Pewność danych jest jednak niska lub bardzo niska. Nie stwierdzono istotnych różnic w bólu ani odzyskiwaniu sprawności między uczestnikami treningu ćwiczeń opartych na stabilizacji łopatki z grupy otrzymującej informację zwrotną a uczestnikami treningu bez informacji zwrotnej. Nasze wyniki są obiecujące; potrzebne jest jednak badanie RCT o wyższej jakości, aby lepiej ustalić przewagę programów rehabilitacyjnych obejmujących ćwiczenia stabilizacji łopatki.

Cel badania: Osoby z zaburzeniami układu mięśniowo-szkieletowego w obrębie barku często odczuwają ból, mają zmniejszoną siłę i ograniczony zakres ruchu (ROM), co utrudnia im uczestnictwo w ważnych dla nich aktywnościach zawodowych i codziennych. Celem tego przeglądu systematycznego była ocena aktualnych dowodów dotyczących interwencji mieszczących się w zakresie praktyki terapii zajęciowej, które służą zmniejszeniu bólu i zwiększeniu uczestnictwa w czynnościach funkcjonalnych.

Wyniki: W tym badaniu przeanalizowano siedemdziesiąt sześć badań — 67 dostarczających dowodów poziomu I, 7 poziomu II i 2 poziomu III. Znaleziono mocne dowody na to, że ćwiczenia zakresu ruchu (ROM), ćwiczenia wzmacniające i mobilizacje stawów mogą poprawiać sprawność i zmniejszać ból. Dowody przemawiające za stosowaniem metod fizykalnych są umiarkowane i niejednoznaczne, zależnie od schorzenia barku. Terapeuci zajęciowi mogą wykorzystywać te dowody do podejmowania codziennych decyzji klinicznych.

Cel badania: Całkowita alloplastyka stawu kolanowego (TKA) skutecznie łagodzi ból związany z chorobą zwyrodnieniową stawu kolanowego, jednak siła mięśni i sprawność pozostają obniżone przez długi czas po operacji. Pooperacyjne czynne ćwiczenia oporowe mogą odgrywać istotną rolę. Systematyczna ocena wpływu czynnych ćwiczeń oporowych kończyn dolnych (ARE) na mobilność, sprawność fizyczną, siłę mięśni i natężenie bólu u pacjentów po TKA.

Wyniki: Ostatecznie włączono łącznie 14 randomizowanych badań kontrolowanych obejmujących 880 pacjentów. Ćwiczenia oporowe kończyn dolnych (ARE) przyniosły istotnie większą poprawę w zakresie MWS (MD 0.13, 95%CI 0.08-0.18, P < 0.00001), TUG (MD -0.92, 95%CI -1.55- -0.28, P = 0.005), KEP (SMD 0.58, 95%CI 0.20-0.96, P = 0.003), KFP (SMD 0.38, 95%CI 0.13-0.63, P = 0.003), ROM-zgięcia (MD 2.74, 95%CI 1.82-3.67, P < 0.00001) oraz VAS (MD - 4.65, 95% CI - 7.86- -1.44, p = 0.005) w porównaniu z konwencjonalnymi ćwiczeniami (CE) bezpośrednio po interwencji. Nie stwierdzono jednak istotnych statystycznie różnic między obiema grupami w zakresie 6MWT (MD 7.98, 95%CI -4.60-20.56, P = 0.21), SCT (MD -0.79, 95%CI -1.69-0.10, P = 0.08) ani ROM-wyprostu (MD -0.60, 95%CI -1.23-0.03, P = 0.06). Zgodnie z wynikami metaanalizy pacjenci po TKA, którzy wykonują ćwiczenia ARE kończyn dolnych, osiągają lepsze efekty kliniczne w zakresie łagodzenia bólu, odzyskiwania siły i zakresu ruchu w kolanie.

Cel badania: Choroba zwyrodnieniowa stawu kolanowego (KOA) jest jedną z głównych przyczyn przewlekłego bólu i niepełnosprawności fizycznej w starzejącej się populacji świata, stanowiąc ogromne obciążenie dla systemów opieki zdrowotnej. Pomimo wzrostu częstości występowania, praktyka kliniczna i badania pozostają nieproporcjonalnie skoncentrowane na wymianie stawu w późnym stadium choroby, zaniedbując profilaktykę i leczenie zachowawcze na wczesnym etapie u osób z grupy wysokiego ryzyka.

Wyniki: Analiza literatury pokazuje, że ustrukturyzowany, „dożywotni, stopniowany” model leczenia niechirurgicznego przynosi znaczące efekty kliniczne. W szczególności połączenie dietetycznej redukcji masy ciała z aktywnością fizyczną optymalnie zmniejsza mechaniczne obciążenie stawów i ogólnoustrojowe markery stanu zapalnego; ukierunkowane wzmacnianie mięśni, wraz z ćwiczeniami łączącymi umysł i ciało, takimi jak Tai Chi lub joga, poprawia mikrośrodowisko stawu i kontrolę nerwowo-mięśniową; ortezy biomechaniczne i terapie fizykalne zapewniają znaczną krótkotrwałą ulgę w bólu; a miejscowe lub ogólnoustrojowe NLPZ w połączeniu z iniekcjami dostawowymi skutecznie łagodzą oporne ostre objawy. Co istotne, stały nadzór kliniczny i ustrukturyzowana edukacja pacjentów mają kluczowe znaczenie dla zwiększania długoterminowego przestrzegania zaleceń terapeutycznych i opóźniania radiologicznej progresji choroby.

Cel badania: Aktywność fizyczna jest powszechnie zalecana w celu zachowania zdrowia układu mięśniowo-szkieletowego i łagodzenia bólu związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów, choć jej korzyści są zwykle ujmowane w kategoriach wzmacniania mięśni, kontroli masy ciała i sprawności fizycznej. Celem tego przeglądu narracyjnego było szersze zbadanie ruchu jako fizjologicznego regulatora homeostazy stawów maziowych, kalibracji czuciowej i adaptacji funkcjonalnej.

Wyniki: Synteza narracyjna wskazuje na koncepcję stawu maziowego jako dynamicznego narządu mechano-płynowego, w którym chrząstka, błona maziowa, płyn maziowy, torebka stawowa, kość podchrzęstna, tkanki okołostawowe i szlaki czuciowe nieustannie na siebie oddziałują. Powtarzające się ruchy fizjologiczne mogą sprzyjać wymianie płynu maziowego, smarowaniu, odżywianiu chrząstki, działaniu kwasu hialuronowego i lubricyny, obrotowi macierzy, sygnalizacji przeciwzapalnej, kontroli proprioceptywnej oraz hipoalgezji wywołanej wysiłkiem. Natomiast brak aktywności i odciążenie mogą zaburzać dynamikę płynów, sprzyjać hamowaniu mięśni, sztywności, utrzymywaniu się stanu zapalnego, osłabieniu czucia i utracie sprawności. Nadmierne lub nierównomiernie rozłożone obciążenie może również zakłócać homeostazę poprzez uszkodzenie macierzy, stan zapalny, zmęczenie i sensytyzację nocyceptywną.

Cel badania: W tym badaniu oceniono wpływ programu ćwiczeń nerwowo-mięśniowych na ustawienie stawu kolanowego, ból oraz równowagę statyczną i dynamiczną u pacjentów z genu varum. Czterdzieści pacjentek w wieku 40-60 lat, u których radiologicznie potwierdzono genu varum i uzyskano wynik ≥18.0 w skróconym kwestionariuszu bólu McGilla (SF-MPQ), przydzielono losowo do grupy ćwiczeniowej (EG, n=20) lub grupy kontrolnej (CG, n=20).

Wyniki: Zaobserwowano istotne interakcje dotyczące KTKL, obustronnego HIA, obustronnego MPTA oraz wyników bólu (wszystkie P<0.001). W grupie ćwiczeniowej (EG) odnotowano zmniejszenie KTKL (-1.09 cm) i bólu (-8.15), a także zwiększenie HIA (po prawej: +1.56°, po lewej: +1.39°) i MPTA (po prawej: +1.11°, po lewej: +0.89°), podczas gdy w grupie kontrolnej (CG) zmiany były minimalne. W zakresie równowagi stwierdzono istotne interakcje w wybranych pomiarach równowagi statycznej i dynamicznej (P<0.05), a analizy post hoc wskazały na poprawę głównie w grupie EG. Dwunastotygodniowy program ćwiczeń nerwowo-mięśniowych może być korzystny w poprawie pomiarów związanych z ustawieniem kończyny, zmniejszaniu bólu i poprawie wybranych wyników dotyczących równowagi u osób z genu varum.

Cel badania: Porównanie krótkoterminowych, 4-tygodniowych wyników związanych z dodaniem nadzorowanej mobilizacji stawu do blokady nerwu nadłopatkowego pod kontrolą USG (SSNB) oraz ćwiczeń domowych u pacjentów z zamrożonym barkiem, a także zbadanie czynników związanych ze słabą odpowiedzią na leczenie.

Wyniki: Po skorygowaniu o odpowiednią wartość wyjściową i wiek grupa terapii łączonej, w porównaniu z grupą leczenia podstawowego, uzyskała niższy wynik VAS [skorygowana różnica średnich (AMD), -0.78; 95% CI, -1.37 do -0.19; P = 0.010], większe zgięcie do przodu, odwodzenie i rotację zewnętrzną (AMD odpowiednio 4.78°, 4.03° i 3.38°; wszystkie P < 0.05) oraz niższy łączny wynik SPADI (AMD, -6.80; 95% CI, -11.08 do -2.53; P = 0.002). Skorygowana różnica między grupami w łącznym wyniku CMS nie była istotna statystycznie (AMD, 3.42; 95% CI, -0.50 do 7.35; P = 0.087). Ogólny odsetek odpowiedzi wyniósł 89.39% w grupie terapii łączonej i 70.69% w grupie leczenia podstawowego; po skorygowaniu o wiek i wyjściowy wynik VAS terapia łączona wiązała się z niższym prawdopodobieństwem słabej odpowiedzi (skorygowany OR, 0.319; 95% CI, 0.117-0.868; P = 0.025). Odsetki zdarzeń niepożądanych nie różniły się istotnie między grupami (P = 0.147).