Odchudzanie bez głodu — czy da się schudnąć, jedząc do syta?

Cel badania: Diety wysokobiałkowe są uznawane za przydatne w programach odchudzania. Zebraliśmy randomizowane badania kontrolowane oceniające wpływ białka na apetyt i hormony żołądkowo-jelitowe uczestniczące w regulacji apetytu.

Wyniki: Łącznie uwzględniono 49 publikacji dotyczących ostrego wpływu białka i 19 artykułów dotyczących jego długoterminowego wpływu. W ostrych interwencjach białko zmniejszało głód (-7 mm w wizualnej skali analogowej (VAS), P<0.001), chęć jedzenia (-5 mm, P = 0.045) i przewidywane spożycie żywności (-5 mm, P = 0.001), a zwiększało uczucie pełności (10 mm, P<0.001) i sytość (4 mm, P<0.001). Zaobserwowano również spadek stężenia greliny (-20 pg/ml, P<0.001) oraz wzrost stężenia cholecystokininy (30 pg/ml, P<0.001) i peptydu glukagonopodobnego-1 (GLP-1) (21 ng/ml, P<0.001), ale nie stwierdzono zmian stężenia polipeptydu hamującego wydzielanie żołądkowe ani peptydu YY. Markery apetytu reagowały na dawki białka < 35 g, ale stężenia greliny, cholecystokininy i GLP-1 zmieniały się istotnie po dawkach ≥ 35 g. Długotrwałe spożywanie białka nie wpływało na te wyniki, z wyjątkiem GLP-1, którego stężenie istotnie się zmniejszyło. Wyniki tej metaanalizy wykazały, że ostre spożycie białka tłumi apetyt, obniża stężenie greliny oraz zwiększa stężenie cholecystokininy i GLP-1.

Cel badania: Od lat zwolennicy niektórych modnych diet twierdzą, że większe ilości białka ułatwiają utratę masy ciała. Dopiero w ostatnich latach zaczęto badać wpływ diet wysokobiałkowych na wydatkowanie energii, późniejsze spożycie energii i utratę masy ciała w porównaniu z dietami o mniejszej zawartości białka.

Wyniki: Całość dowodów wskazuje również, że posiłki wysokobiałkowe prowadzą do późniejszego zmniejszenia spożycia energii. Niektóre dowody sugerują, że diety o większej zawartości białka powodują większą utratę masy ciała i tkanki tłuszczowej niż diety o mniejszej zawartości białka, jednak wyniki nie są spójne. W praktyce żywieniowej korzystne może być częściowe zastąpienie rafinowanych węglowodanów źródłami białka o niskiej zawartości tłuszczów nasyconych. Chociaż najnowsze dowody wskazują na możliwe korzyści, potrzebne są rygorystyczne badania długoterminowe, aby zbadać wpływ diet wysokobiałkowych na utratę masy ciała i utrzymanie jej redukcji.

Cel badania: Obecnie nie wiadomo, czy zmiana proporcji węglowodanów do białka w dietach niskotłuszczowych o ograniczonej wartości energetycznej zwiększa utratę masy ciała i poprawia wskaźniki ryzyka kardiometabolicznego.

Wyniki: Średni czas trwania diety (±SD) wynosił 12.1 ± 9.3 tyg. W porównaniu z dietą SP dieta HP przyniosła korzystniejsze zmiany ważonych różnic średnich w zakresie redukcji masy ciała (-0.79 kg; 95% CI: -1.50, -0.08 kg), masy tłuszczowej (FM; -0.87 kg; 95% CI: -1.26, -0.48 kg) i trójglicerydów (-0.23 mmol/L; 95% CI: -0.33, -0.12 mmol/L), a także ograniczenia spadku beztłuszczowej masy ciała (FFM; 0.43 kg; 95% CI: 0.09, 0.78 kg) i REE (595.5 kJ/d; 95% CI: 67.0, 1124.1 kJ/d). Zmiany stężenia glukozy w osoczu na czczo, stężenia insuliny na czczo, ciśnienia krwi oraz stężenia cholesterolu całkowitego, LDL i HDL były podobne w poszczególnych interwencjach dietetycznych (P ≥ 0.20). Większą sytość po diecie HP odnotowano w 3 z 5 badań. W porównaniu z dietą SP o ograniczonej wartości energetycznej dieta HP o izokalorycznej wartości energetycznej przynosi niewielkie korzyści w zakresie redukcji masy ciała, FM i trójglicerydów oraz ograniczania spadku FFM i REE.

Cel badania: Zbadanie wpływu doustnego semaglutydu w dawce 50 mg raz dziennie na spożycie energii, apetyt, kontrolę jedzenia i opróżnianie żołądka.

Wyniki: Względna zmiana od wartości wyjściowej w spożyciu energii do woli w 20. tygodniu (pierwszorzędowy punkt końcowy) wyniosła -39.2% punktu (95% przedział ufności -59.0%, -19.4%) w przypadku semaglutydu w porównaniu z placebo. Masa ciała zmniejszyła się o 9.8% w przypadku semaglutydu i o 1.5% w przypadku placebo. Semaglutyd zmniejszał głód, zwiększał uczucie pełności i sytość, a także wiązał się z mniejszą liczbą zachcianek żywieniowych i lepszą kontrolą jedzenia w porównaniu z placebo. W 20. tygodniu nie zaobserwowano statystycznie istotnej różnicy w opróżnianiu żołądka. U uczestników z otyłością doustny semaglutyd w dawce 50 mg raz dziennie zmniejszał spożycie energii, masę ciała i apetyt oraz poprawiał kontrolę jedzenia. Nie stwierdzono dowodów na opóźnione opróżnianie żołądka w 20. tygodniu, mierzone na podstawie wchłaniania paracetamolu.

Cel badania: Diety niskowęglowodanowe stosowane do woli zmniejszają spożycie kalorii i powodują utratę masy ciała. Nie wiadomo, czy efekty te wynikają z obniżonej zawartości węglowodanów w takich dietach, czy związanego z nimi zwiększenia spożycia białka. Sprawdziliśmy hipotezę, że zwiększenie zawartości białka przy zachowaniu niezmienionej zawartości węglowodanów w diecie obniża masę ciała poprzez zmniejszenie apetytu i spontanicznego spożycia kalorii.

Wyniki: Sytość znacznie wzrosła przy izokalorycznej diecie wysokobiałkowej, mimo niezmienionego AUC leptyny. Średnie (±SE) spontaniczne spożycie energii zmniejszyło się o 441 +/- 63 kcal/d, masa ciała zmniejszyła się o 4.9 +/- 0.5 kg, a masa tłuszczowa o 3.7 +/- 0.4 kg przy diecie wysokobiałkowej do woli, mimo istotnego zmniejszenia AUC leptyny i zwiększenia AUC greliny. Zwiększenie udziału białka w diecie z 15% do 30% energii przy stałym spożyciu węglowodanów powoduje trwałe zmniejszenie spożycia kalorii do woli, które może być związane ze zwiększoną wrażliwością ośrodkowego układu nerwowego na leptynę, i prowadzi do znacznej utraty masy ciała. To anorektyczne działanie białka może przyczyniać się do utraty masy ciała wywoływanej przez diety niskowęglowodanowe.

Cel badania: Błonnik pokarmowy zapobiega otyłości poprzez zmniejszanie głodu i przedłużanie sytości. Błonnik i produkty jego fermentacji pobudzają szereg mechanicznych i hormonalnych sygnałów z przewodu pokarmowego, które docierają do obszarów mózgu zaangażowanych w regulację apetytu i ostatecznie zmniejszają spożycie żywności.

Wyniki: Randomizowane badania kontrolowane wykazały zmniejszenie spożycia energii i masy ciała, a także zwiększenie sytości i zmniejszenie głodu po spożyciu błonnika. Prospektywne badania kohortowe potwierdziły te wyniki, jednak zakres utraty masy ciała w niektórych badaniach był niewielki. Występują rozbieżności między badaniami, zwłaszcza w odniesieniu do wpływu błonnika na hormony żołądkowo-jelitowe, późniejsze spożycie żywności i wynikającą z tego utratę masy ciała. Potrzeba więcej badań, zanim będzie można wyciągnąć jednoznaczne wnioski, szczególnie dotyczące wpływu błonnika na hormony związane z apetytem i utratę masy ciała.

Cel badania: Niewiele badań analizowało związek między porą dnia, w której spożywane są składniki odżywcze, a zespołem metabolicznym. Naszym celem było porównanie diety odchudzającej z wysokim spożyciem kalorii podczas śniadania z dietą izokaloryczną z wysokim spożyciem kalorii podczas kolacji.

Wyniki: W grupie BF odnotowano większą utratę masy ciała i większe zmniejszenie obwodu talii. Chociaż stężenia glukozy, insuliny i greliny na czczo zmniejszyły się w obu grupach, stężenia glukozy i insuliny na czczo oraz wskaźnik HOMA-IR zmniejszyły się istotnie bardziej w grupie BF. Średnie stężenie trójglicerydów zmniejszyło się o 33.6% w grupie BF, ale wzrosło o 14.6% w grupie D. Doustny test tolerancji glukozy doprowadził do większego spadku stężenia glukozy i insuliny w grupie BF. W odpowiedzi na próby posiłkowe całodzienne wartości glukozy, insuliny i greliny oraz średnie wyniki oceny głodu były istotnie niższe, natomiast średnie wyniki oceny sytości były istotnie wyższe w grupie BF. Wysokokaloryczne śniadanie przy ograniczonym spożyciu podczas kolacji jest korzystne i może stanowić użyteczną alternatywę w leczeniu otyłości i zespołu metabolicznego.

Cel badania: Diety wywołujące ujemny bilans energetyczny nadal stanowią podstawę leczenia otyłości. Jednak długotrwałe, świadome ograniczanie spożycia energii jest trudne. Żywność funkcjonalna zwiększająca sytość może mieć istotne praktyczne zastosowanie w poprawie przestrzegania diet odchudzających, a tym samym w promowaniu trwałej utraty masy ciała. Przedstawiamy tu najnowsze osiągnięcia w identyfikowaniu powszechnie spożywanych produktów, które zwiększają sytość.

Wyniki: Białko wywołuje krótkotrwałe uczucie sytości. Nie ma jednoznacznych dowodów wskazujących na przewagę jednego konkretnego źródła białka nad innym. Niskotłuszczowe produkty mleczne, jaja i rośliny strączkowe zwiększają sytość. Chociaż orzechy są kaloryczne, wykazują pewne działanie zwiększające sytość, gdy włącza się je do diety, zastępując nimi izokalorycznie zwyczajowo spożywane produkty. Działanie zwiększające sytość źródeł błonnika pokarmowego, takich jak owies i żyto, jest dobrze udokumentowane, ale odczucia te nie zawsze przekładają się na zmniejszenie spożycia energii lub masy ciała.