Insulina i otyłość — czy to hormon decyduje o tyciu?

Cel badania: Czynniki związane ze stylem życia, które zwiększają ryzyko cukrzycy, wiążą się z podwyższonym podstawowym stężeniem insuliny (hiperinsulinemią). To ostatnie przewiduje późniejszą otyłość u dzieci i młodzieży. Prawdopodobna jest przyczynowa rola hiperinsulinemii we wzroście tkanki tłuszczowej, ponieważ farmakologiczne zmniejszenie wydzielania insuliny obniża masę ciała u osób otyłych.

Wyniki: Genetyczna inaktywacja alleli genu insuliny u myszy również obniża ogólnoustrojowe stężenie insuliny i zapobiega otyłości wywołanej dietą wysokotłuszczową lub ją łagodzi. Hiperinsulinemia powoduje przyrost masy ciała ze względu na fizjologiczną właściwość insuliny. Stężenie insuliny mieszczące się w górnym zakresie normy lub nieznacznie podwyższone wystarcza do zahamowania lipolizy i nasilenia lipogenezy w adipocytach. Wpływ insuliny na transport glukozy lub wątrobową produkcję glukozy wymaga odpowiednio sześciokrotnie lub dwukrotnie wyższego stężenia hormonu. Uzasadnione wydaje się zalecenie stylu życia pozwalającego unikać wysokiego stężenia insuliny, aby ograniczyć aktywność anaboliczną tkanki tłuszczowej.

Cel badania: Insulinoterapia lub jej intensyfikacja często prowadzi do przyrostu masy ciała zarówno w cukrzycy typu 1, jak i typu 2. Przyrost ten może być nadmierny i niekorzystnie wpływać na profil ryzyka sercowo-naczyniowego.

Wyniki: Strategie obejmują ograniczenie dawki poprzez zwiększenie wrażliwości na insulinę dzięki diecie i ćwiczeniom fizycznym albo stosowanie dodatkowych leków anorektycznych lub oszczędzających insulinę, takich jak pramlintyd lub metformina. Schematy zastępowania insuliny, których celem jest naśladowanie norm fizjologicznych, powinny również umożliwiać jej jak najwydajniejsze dawkowanie. Nowy acylowany analog, insulina detemir, wydaje się nie wykazywać typowej skłonności do powodowania przyrostu masy ciała. Wyjaśnienie mechanizmów farmakologicznych leżących u podstaw tej właściwości może pomóc w zrozumieniu mechanizmów łączących insulinę z regulacją masy ciała.

Cel badania: Otyłość jest istotnym problemem zdrowotnym u uczestników z cukrzycą typu 1 poddawanych intensywnemu leczeniu cukrzycy. Czasowy przebieg i czynniki związane z przyrostem masy ciała po rozpoczęciu leczenia pozostają słabo poznane, w tym różnice w przyroście masy ciała między uczestnikami z cukrzycą typu 1 i bez niej.

Wyniki: Roczny przyrost masy ciała w grupie INT osiągnął szczyt 1,3 roku po rozpoczęciu leczenia i przed tym szczytem oraz po nim był większy niż zarówno w grupie CONV, jak i w grupie kontrolnej. Częstość występowania otyłości w grupie INT była na początku niższa niż w grupie kontrolnej, po 2 latach była podobna, a po 5 latach ją przewyższyła. W grupie CONV częstość otyłości pozostawała niższa niż w grupie kontrolnej we wszystkich punktach czasowych. Większy roczny przyrost masy ciała w DCCT wiązał się z niższym stężeniem hemoglobiny A1c, większą dawką insuliny i rodzinnym występowaniem cukrzycy typu 2. Większy przyrost masy ciała towarzyszący terapii INT zachodzi w dwóch etapach, po 2 latach prowadzi do podobnej lub większej częstości otyłości niż w grupie kontrolnej i jest modyfikowany przede wszystkim przez kontrolę glikemii oraz wywiad rodzinny, co przemawia za terapeutyczno-genetycznym wpływem na trajektorie zmian masy ciała.

Cel badania: Chociaż cukrzycę typu 1 tradycyjnie uznaje się za chorobę osób szczupłych, nadwaga i otyłość stają się coraz częstsze u osób z cukrzycą typu 1.

Wyniki: Chociaż cukrzycę typu 1 tradycyjnie uznaje się za chorobę osób szczupłych, nadwaga i otyłość stają się coraz częstsze u osób z cukrzycą typu 1. Uważa się, że niephysjologiczne zastępowanie insuliny, powodujące obwodową hiperinsulinemię, profile insulinowe niedostosowane do podstawowego zapotrzebowania na insulinę i zapotrzebowania w porze posiłków, podjadanie w celu uniknięcia hipoglikemii lub połączenie tych czynników wpływają na skład ciała i powodują nadmierne gromadzenie się tkanki tłuszczowej u osób z cukrzycą typu 1. Następstwa nadwagi lub otyłości u osób z cukrzycą typu 1 budzą szczególny niepokój, ponieważ zwiększają ryzyko powikłań związanych zarówno z cukrzycą, jak i z otyłością, w tym chorób układu krążenia, udaru mózgu i różnych rodzajów nowotworów.

Cel badania: Chociaż utratę masy ciała można osiągnąć dowolną metodą ograniczenia podaży energii, obecne zalecenia dietetyczne nie zapobiegły ponownemu przyrostowi masy ciała ani wzrostowi częstości nadwagi i otyłości w populacji. Wiele diet wysokowęglowodanowych i niskotłuszczowych może utrudniać kontrolę masy ciała, ponieważ znacznie nasilają poposiłkową hiperglikemię i hiperinsulinemię.

Wyniki: Długoterminowe badania na modelach zwierzęcych wykazały również, że diety oparte na skrobiach o wysokim IG sprzyjają przyrostowi masy ciała, otyłości trzewnej i wyższym stężeniom enzymów lipogennych niż izoenergetyczne diety o kontrolowanej zawartości makroskładników, oparte na skrobi o niskim IG. W badaniu zdrowych kobiet w ciąży dieta o wysokim IG wiązała się z większą masą ciała w terminie porodu niż zbilansowana pod względem składników odżywczych dieta o niskim IG. W badaniu dotyczącym diety i powikłań cukrzycy typu 1 IG całej diety był niezależnym predyktorem obwodu talii u mężczyzn. Wyniki te stanowią naukowe uzasadnienie przeprowadzenia randomizowanych, kontrolowanych, wieloośrodkowych badań interwencyjnych porównujących wpływ konwencjonalnych diet i diet o niskim IG na kontrolę masy ciała.