Choroby cywilizacyjne — czy to, co jemy, decyduje o tym, na co chorujemy?

Cel badania: Korzyści zdrowotne wynikające ze stosowania Planetarnej Diety Zdrowotnej (PHD) wymagają dalszej weryfikacji. Zbadaliśmy związki między przestrzeganiem PHD a ryzykiem zgonu i chorób przewlekłych, wykorzystując dane z dwóch prospektywnych kohort — amerykańskiej NHANES (1999-2018, 42,947 uczestników) i brytyjskiej UKB (125,372 uczestników) — oraz metaanalizę 37 opublikowanych badań kohortowych (3,244,263 uczestników).

Wyniki: Większe przestrzeganie PHD wiązało się z niższą śmiertelnością ogólną w obu kohortach. W UKB wiązało się ono również ze zmniejszonym ryzykiem zgonu z powodu nowotworów i chorób układu oddechowego. W metaanalizie większe przestrzeganie PHD wiązało się z niższym ryzykiem zgonu z dowolnej przyczyny, z powodu nowotworów i chorób układu krążenia (CVD), a także z niższym ryzykiem raka jelita grubego, raka płuca, chorób układu krążenia (CVD), choroby wieńcowej, udaru mózgu i cukrzycy. Analiza ta sugeruje, że większe przestrzeganie PHD może przynosić znaczne korzyści zdrowotne.

Cel badania: W Wielkiej Brytanii około 1.2 miliona osób choruje na POChP; około 25-40% z nich ma niedowagę, a u 35% stwierdza się znacznie obniżony wskaźnik beztłuszczowej masy ciała. Zaleca się pomiar wskaźnika masy ciała, a pracownicy ochrony zdrowia powinni dokładać starań, aby zapewnić pacjentom z POChP realizację ich zapotrzebowania żywieniowego.

Wyniki: Możliwości postępowania obejmują suplementację żywieniową, która może zwiększać masę ciała i poprawiać funkcję mięśni. Edukacja żywieniowa przynosi krótkotrwałą poprawę. Niedożywienie wpływa na wiele aspektów POChP, ale jego leczenie przynosi korzyści. Postępowanie żywieniowe powinno być uwzględnione w praktyce klinicznej.

Cel badania: W 2014 roku Europejskie Towarzystwo Oddechowe opublikowało stanowisko dotyczące oceny stanu odżywienia i terapii żywieniowej w POChP. Od tego czasu przeprowadzono coraz więcej badań nad rolą diety i żywienia w zapobieganiu POChP i postępowaniu w tej chorobie.

Wyniki: Zidentyfikowano odrębne fenotypy POChP uwzględniające stan odżywienia — od kacheksji i zespołu kruchości po otyłość. Podkreślono również znaczenie oceny składu ciała oraz potrzebę stosowania dostosowanych do potrzeb narzędzi przesiewowej oceny stanu odżywienia. Interwencje dietetyczne oraz ukierunkowana suplementacja pojedynczymi składnikami odżywczymi lub ich mieszaninami mogą przynosić korzyści, jeśli uwzględni się optymalny moment ich zastosowania. Terapeutyczne okno możliwości zastosowania interwencji żywieniowych w trakcie ostrego zaostrzenia i hospitalizacji oraz w okresie rekonwalescencji po nich nie zostało dostatecznie zbadane.

Cel badania: Niniejszy przegląd koncentruje się na badaniach dotyczących rokowniczych konsekwencji niedożywienia związanego z chorobą. Niedożywienie jest częstym problemem u pacjentów z chorobami przewlekłymi lub ciężkimi.

Wyniki: Ponadto wiadomo, że stan odżywienia pogarsza się podczas pobytu w szpitalu, częściowo z powodu niedostatecznego rozpoznawania tego problemu przez personel medyczny i niekorzystnych rutynowych praktyk klinicznych. Badania wielokrotnie wykazywały, że niedożywienie kliniczne ma jednak poważne konsekwencje dla powrotu do zdrowia po chorobie, urazie i operacji oraz na ogół wiąże się ze zwiększoną chorobowością i śmiertelnością zarówno w chorobach ostrych, jak i przewlekłych. Pobyt w szpitalu jest istotnie dłuższy u pacjentów niedożywionych, a niedożywienie wiąże się z wyższymi kosztami leczenia. Wykazano, że właściwa opieka żywieniowa może zmniejszyć częstość występowania niedożywienia szpitalnego i obniżyć koszty, dlatego ocena stanu odżywienia jest obowiązkowa, aby wcześnie rozpoznać niedożywienie i w odpowiednim czasie rozpocząć terapię żywieniową.

Cel badania: Zespół wyniszczenia białkowo-energetycznego (PEW) to ubytek zasobów białka i energii obserwowany w najbardziej zaawansowanych stadiach przewlekłej choroby nerek (CKD). PEW występuje bardzo często u pacjentów przewlekle dializowanych i wiąże się z niekorzystnymi wynikami klinicznymi, wysokimi wskaźnikami chorobowości i śmiertelności oraz zwiększonymi kosztami opieki zdrowotnej. Niniejszy przegląd narracyjny miał na celu zbadanie patofizjologii PEW u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek (ESRD) poddawanych hemodializie.

Wyniki: Patogeneza PEW jest wieloczynnikowa. Kluczową rolę odgrywają utrata apetytu, zmniejszone spożycie składników odżywczych oraz zaburzenia anabolizmu i katabolizmu beztłuszczowej masy ciała. Postępowanie żywieniowe w PEW powinno opierać się na starannej i okresowej ocenie stanu odżywienia oraz na odpowiednio wczesnym poradnictwie dietetycznym. W przypadku zmniejszonego spożycia białka i energii suplementacja żywieniowa za pomocą specjalnych preparatów doustnych podawanych podczas hemodializy może być pierwszą interwencją i stanowi skuteczne podejście żywieniowe w zapobieganiu i leczeniu PEW, ponieważ jest łatwa do zastosowania, skuteczna i bezpieczna. Kwasy tłuszczowe omega-3 i błonnik, które są obecnie składnikami komercyjnie dostępnych preparatów dla pacjentów nefrologicznych, mogą w istotny sposób zwiększać wartość suplementacji makroskładnikami. Gdy suplementacja doustna jest nieskuteczna, u wybranych pacjentów można wdrożyć żywienie pozajelitowe podczas dializy.

Cel badania: Chociaż kreatynę badano głównie jako środek ergogeniczny wspomagający ćwiczenia, trening i sport, odnotowano również szereg korzyści zdrowotnych i potencjalnych korzyści terapeutycznych. Wynika to z faktu, że kreatyna odgrywa kluczową rolę w metabolizmie komórkowym, zwłaszcza w stanach obciążenia metabolicznego, a ograniczenia zdolności transportowania i/lub magazynowania kreatyny mogą upośledzać metabolizm.

Wyniki: Ponadto zwiększenie dostępności kreatyny w tkankach może usprawniać metabolizm komórkowy, a tym samym zmniejszać ciężkość urazów i/lub chorób, zwłaszcza gdy dostępność tlenu jest ograniczona. W tym przeglądzie systematycznym oceniono recenzowane dowody naukowe i medyczne dotyczące roli kreatyny we wspieraniu ogólnego zdrowia w miarę starzenia się oraz sposobu, w jaki suplementację kreatyną stosowano jako strategię żywieniową pomagającą ludziom wracać do zdrowia po urazach i/lub radzić sobie z chorobami przewlekłymi. Ponadto przedstawia on uzasadnione wnioski dotyczące roli kreatyny w zdrowiu i chorobie, oparte na aktualnych dowodach naukowych. Na podstawie tej analizy można stwierdzić, że suplementacja kreatyną przynosi szereg korzyści zdrowotnych i terapeutycznych na przestrzeni całego życia.

Cel badania: Choroba Alzheimera (AD) jest nieodwracalnym zaburzeniem neurodegeneracyjnym, na które nie ma terapii leczniczych; ApoE4 jest jej najsilniejszym czynnikiem ryzyka genetycznego, prowadzącym do zaburzeń równowagi lipidowej i uszkodzeń neuronów w ośrodkowym układzie nerwowym. Tratwy lipidowe — bogate w cholesterol i sfingolipidy mikrodomeny błonowe — regulują kluczowe procesy sygnalizacyjne neuronów, a dysfunkcja tych mikrodomen pośredniczy w postępie przedklinicznych zmian patologicznych u nosicieli ApoE4.

Wyniki: Stworzyliśmy samice myszy knock-in ApoE3/3 i ApoE4/4, u których stosowaliśmy interwencje dietetyczne z DHA przez 6- i 12-miesięczne okresy, łącząc badania behawioralne, histologiczne, lipidomiczne i proteomiczne w celu scharakteryzowania zależnej od genotypu przebudowy lipidów oraz następczych zmian mitochondrialnych. Wykazujemy, że u myszy ApoE4 rozwija się ciężkie stłuszczenie wątroby, neurozapalenie i usztywnienie tratw lipidowych, charakteryzujące się podwyższonym poziomem sulfatydów i ceramidów; DHA zwiększa ekspresję Lpin1, Atgl i nSMase2, jednocześnie hamując Acer3 i Sgms2, przez co przywraca równowagę lipidową tratw i normalizuje bioenergetykę mitochondriów. Nasza praca określa profile lipidowe tratw i obszarów poza tratwami u myszy humanizowanych pod względem ApoE oraz łączy obwodowe zaburzenia metabolizmu wątroby z dysfunkcją mózgowych mikrodomen błonowych. Te wieloomiczne ustalenia mechanistyczne wspierają opracowywanie genotypowo swoistych strategii żywieniowych zapobiegawczych dla nosicieli ApoE4 i wskazują potencjalne subkomórkowe cele lipidowe w ramach wczesnej interwencji w AD.