Pobierz aplikacjęWięcej możliwości
PisaczekWyszukiwarka
文APL
Dieta i żywienie

Burak — zwykłe warzywo z piwnicy, które obniża ciśnienie i dodaje sił?

Źródeł: 14 · Artykuł: 22 015 znaków

Henryk Różański przypisuje burakowi działanie krwiotwórcze i wzmacniające oraz wspieranie pracy wątroby i oczyszczania organizmu.

  • Henryk Różański podaje, że sok tradycyjnie zaleca się przy niedokrwistości, osłabieniu, chorobach nowotworowych, niewydolności wątroby i zatruciach.
  • Henryk Różański ocenia surowy sok jako bardziej aktywny niż zagotowany, który dostarcza głównie minerałów, niektórych witamin, pektyn i amin.
  • Henryk Różański zaznacza, że nie ustalono, która substancja buraka może działać przeciwnowotworowo.
  • Igor Dogocki wymienia burak ćwikłowy wśród pokarmów alkalizujących, zalecanych przy zapobieganiu nadmiernemu zakwaszeniu.

Co piszą autorzy

Henryk Różański

Burak jest opisywany jako roślina jadalna i lecznicza, a jego betaina ma działanie lipotropowe i hepatoprotekcyjne.

„Burak jest zasobny w betainę (źródło grup metylowych) o działaniu lipotropowym i hepatoprotekcyjnym. Tradycyjnie sok z buraka zaleca się przy niedokrwistości, osłabieniu, chorobach nowotworowych, przy niewydolności wątroby i zatruciach. Burak oczyszcza organizm, wspomaga detoksykację.”
Henryk Różański

Burak ma według Henryk Różański działanie krwiotwórcze, ogólnie wzmacniające, wspierające detoksykację i odnowę organizmu.

„Burak oczyszcza organizm, wspomaga detoksykację. Działa krwiotwórczo. Wzmacnia ogólnie. Korzystnie wpływa na skórę, włosy i paznokcie. Działa żółciopędnie. Reguluje wypróżnienia. U niektórych osób lekko rozwalnia kał. Wspomaga procesy odnowy organizmu.”
Henryk Różański

Sok z buraka tradycyjnie zaleca się przy niedokrwistości, osłabieniu, chorobach nowotworowych, niewydolności wątroby i zatruciach.

„Tradycyjnie sok z buraka zaleca się przy niedokrwistości, osłabieniu, chorobach nowotworowych, przy niewydolności wątroby i zatruciach. Burak oczyszcza organizm, wspomaga detoksykację. Działa krwiotwórczo. Wzmacnia ogólnie. Korzystnie wpływa na skórę, włosy i paznokcie.”
Henryk Różański

Burak może korzystnie wpływać na skórę, włosy i paznokcie, pobudzać wydzielanie żółci i regulować wypróżnienia.

„Wzmacnia ogólnie. Korzystnie wpływa na skórę, włosy i paznokcie. Działa żółciopędnie. Reguluje wypróżnienia. U niektórych osób lekko rozwalnia kał. Wspomaga procesy odnowy organizmu. Nie ustalono ostatecznie, która substancja w buraku może działać przeciwnowotworowo.”
Henryk Różański

Henryk Różański ocenia surowy sok z buraka jako najbardziej aktywny, a zagotowanemu przypisuje dostarczanie głównie składników odżywczych.

„Najbardziej aktywny jest surowy sok z buraka, ze specyficznym posmakiem, stabilizowany kwasem askorbinowym lub cytrynowym. W Niemczech, Szwajcarii i Włoszech można nabyć czysty sok buraczany o pełnej aktywności. Po dłuższym zażywaniu takiego naturalnego soku buraczanego, nasyceniu organizmu, następuje zmiana zabarwienia moczu i kału, zmienia się też zapach potu.”
Michał Tombak

Michał Tombak przypisuje sokowi z buraka i marchwi hamowanie rozwoju guza, usuwanie obumarłych komórek nowotworowych i zwiększanie aktywności enzymów utleniających.

„Sok z buraka i marchwi zatrzymuje rozwój guza, ponieważ związki chemiczne w jego składzie blokują dostęp substancji odżywczych do komórek nowotworowych, ponadto sok wypłukuje obumarłe komórki nowotworowe, zwiększa aktywność enzymów utleniających. Dla osób chorych na nowotwory najlepszym połączeniem jest sok z marchwi i buraka w proporcji 4:1.”
Michał Tombak

Michał Tombak przypisuje betaninie wywoływanie samozniszczenia komórek nowotworowych i działanie wobec kilku rodzajów raka.

„Czerwony barwnik buraczany (betanina) wyzwala samozniszczenie komórek nowotworowych i jest skuteczny w walce z rakiem: piersi, prostaty, trzustki, skóry i wątroby. Burak aktywuje samooczyszczanie wątroby, co jest przydatne przy wszelkich chorobach przewlekłych.”
Jerzy Zięba

Jerzy Zięba stwierdza ogólnie, że burak i zawarte w nim substancje korzystnie wpływają na organizm oraz mogą być stosowane w diecie lub suplemencie.

„Burak i substancje jakie zawiera mają korzystny wpływ na organizm. Według najnowszych analiz i badań naukowych suplementacja wpływa korzystnie na organizm człowieka. Można go stosować w diecie lub w postaci specjalnie przygotowanego suplementu. W filmie znajdziesz informacje o tym jak burak działa na organizm i jak właściwie suplementować produkty tworzone z buraków.”
Igor Dogocki

Burak ćwikłowy jest wymieniony wśród pokarmów alkalizujących, zalecanych przy zapobieganiu nadmiernemu zakwaszeniu.

„Pokarmy alkalizujące – zalecane jabłka, ananas, morele, banany, truskawki, gruszki, jeżyny, truskawki, figi, granaty, jagody, porzeczki, owoce khaki, wiśnie, kiwi, kumkwaty, liczi, mandarynki, melony, mango, śliwki mirabelkowe, nektarynki, brzoskwinie, śliwki, pigwy, rodzynki, agrest, winogrona, suszone owoce, cytryny, bakłażan, awokado, kalafior, brokuły, burak ćwikłowy, papryczki, kapusta pekińska, świeży groszek, koper włoski (również jako herbata), wiosenne cebule, jarmuż, ogórek, marchew, korzeń selera, dynia (wszystkie rodzaje), por, boćwina, rzepa naftowa, oliwki, papryka, pasternak, korzeń pietruszki, burak czerwony, czerwona kapusta, szalotki, czarna rzodkiew, kapusta biała, zielona, seler, słodkie ziemniaki, słonecznik, cukinia, słodki groszek”

Badania z PubMed · Europe PMC

Wybraliśmy 10 badań z najlepszymi, pozytywnymi wynikami. To wybór, a nie pełny przegląd wszystkich badań.

Liczba wszystkich badań na ten temat w bazie PubMed: 775.

Metaanaliza wykazała, że sok z buraka może obniżać skurczowe ciśnienie krwi u osób z nadciśnieniem, ale nie stwierdzono istotnego wpływu na pozostałe pomiary ciśnienia.

Cel badania: Sugerowano, że sok z buraka bogaty w azotany (BRJ) obniża ciśnienie krwi (BP) w różnych populacjach. Celem pracy było zbadanie wpływu BRJ na BP u dorosłych z nadciśnieniem zgodnie z wytycznymi Europejskiego Towarzystwa Nadciśnienia Tętniczego (kliniczne BP ≥ 140/≥ 90 mmHg) oraz ustalenie, czy BRJ można uznać za uzupełnienie farmakologicznego leczenia nadciśnienia, poprzez przeprowadzenie metaanalizy randomizowanych badań kontrolowanych.

Wyniki: Codzienne spożywanie 200-800 mg azotanów z BRJ może obniżać kliniczne skurczowe ciśnienie krwi u osób z nadciśnieniem, bez oznak rozwoju tolerancji. Pewność dowodów jest niska, a wyniki należy interpretować ostrożnie.

Pieniądze na badaniepaństwo, instytucje publiczne · Västra Götalandsregionen
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniazestawienie wielu badań (metaanaliza)

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Metaanaliza wykazała, że sok z buraka poprawiał wyniki wysiłku interwałowego o wysokiej intensywności, średnią moc i maksymalny pobór tlenu.

Cel badania: Sok z buraka (BJ), naturalne źródło azotanów w diecie, był szeroko badany pod kątem potencjalnego działania ergogenicznego; jednak dowody łączące wyniki dotyczące wydolności tlenowej i beztlenowej są nadal ograniczone. W tej metaanalizie oceniono wpływ suplementacji BJ na maksymalny pobór tlenu (VO₂max), wyniki sprintów interwałowych o wysokiej intensywności (HIS) oraz średnią moc wyjściową (MPO).

Wyniki: W przeglądzie uwzględniono trzydzieści trzy badania. Suplementacja BJ istotnie poprawiła HIS (SMD = 0.38, 95% CI 0.17 do 0.59, p < 0.001), MPO (SMD = 0.43, 95% CI 0.21 do 0.64, p < 0.001) oraz VO₂max (SMD = 0.30, 95% CI 0.05 do 0.55, p < 0.001). Heterogeniczność była niska dla wszystkich wyników (HIS: I 2 = 11.0%, p = 0.343; MPO: I 2 = 0.0%, p = 0.824; VO₂max: I 2 = 0.0%, p = 0.970). Ponadto, chociaż testy różnic między podgrupami nie wykazały różnic istotnych statystycznie, zaobserwowane dane sugerują, że status sportowca, rodzaj sportu, strategia suplementacji, marka soku i pora spożycia mogą być potencjalnymi modyfikatorami efektu. Wyniki te należy traktować jako generujące hipotezy i wymagające potwierdzenia w przyszłych badaniach. Sok z buraka, jako naturalny środek ergogeniczny, skutecznie poprawia wyniki ćwiczeń zarówno tlenowych, jak i beztlenowych, i można go zalecać.

Pieniądze na badanienie podano
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie — tak piszą autorzy
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniaprzegląd wielu badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd metaanaliz wykazał niewielką poprawę siły mięśniowej, maksymalnego poboru tlenu i wybranych wyników wytrzymałości u zdrowych dorosłych.

Cel badania: Tło: Sok z buraka, najczęściej stosowana metoda suplementacji azotanów w diecie, ma teoretycznie zwiększać sprawność fizyczną. Jednak jego wpływ na różne aspekty sprawności fizycznej, różne populacje i optymalne strategie suplementacji pozostaje przedmiotem kontrowersji.

Wyniki: Dawka 8.3-16.4 mmol NO3- (515-1017 mg) przyniosła istotną poprawę (SMD = 0.14, p = 0.029), choć wielkość efektu była znikoma. Wnioski: Zaleca się ostrą (2-3 h przed wysiłkiem) i przewlekłą (≥3 dni) suplementację sokiem z buraka, aby osiągnąć poziom azotanów 8.3-16.4 mmol (515-1017 mg/d) i poprawić sprawność fizyczną. Sok z buraka wykazuje efekty zależne od populacji: odpowiednia suplementacja sokiem z buraka poprawia siłę mięśni u zawodowych sportowców i wytrzymałość tlenową u osób nieuprawiających sportu. Ponadto odpowiednia suplementacja sokiem z buraka może poprawić tolerancję mleczanową u zdrowych dorosłych.

Pieniądze na badaniepaństwo, instytucje publiczne · National Key R&amp;amp;D Program of China, Chinese Universities Scientific Fund
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie — tak piszą autorzy
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniaprzegląd wielu badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd wskazuje, że sok z buraka może sprzyjać obniżeniu ciśnienia oraz poprawiać dostarczanie tlenu do mięśni i wytrzymałość wysiłkową.

Cel badania: Sok z buraka (BRJ) staje się coraz bardziej popularny wśród sportowców dążących do poprawy wyników sportowych. BRJ zawiera wysokie stężenie azotanów, które po spożyciu mogą zostać przekształcone w tlenek azotu (NO).

Wyniki: Ponadto spożywanie BRJ wpływa także na dostarczanie tlenu do mięśni szkieletowych, wydajność mięśni, tolerancję i wytrzymałość, a zatem może pozytywnie wpływać na wyniki sportowe. Oprócz korzystnych aspektów spożywania BRJ mogą również występować potencjalne zagrożenia dla zdrowia. Picie BRJ może łatwo zwiększyć spożycie azotanów ponad dopuszczalne dzienne spożycie, co, jak wiadomo, pobudza endogenne powstawanie związków N-nitrozowych (NOC's), klasy związków o znanym działaniu rakotwórczym, które mogą również wywoływać szereg innych niepożądanych skutków. W porównaniu z badaniami nad korzystnymi efektami, ilość danych i literatury dotyczących negatywnych skutków BRJ jest dość ograniczona i należy ją zwiększyć, aby przeprowadzić wyważoną ocenę ryzyka.

Pieniądze na badanieuczelnia lub fundacja · Faculty of Health Medicine and Life Sciences Honors Program (Maastricht University, Maastricht, the Netherlands).
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniaprzegląd wielu badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

U piłkarzy sześciodniowe spożywanie soku z buraka poprawiło wynik testu biegowego Yo-Yo IR1 o 3,4% i obniżyło średnie tętno.

Cel badania: Wykazano, że suplementacja azotanami może poprawiać wyniki ćwiczeń wytrzymałościowych. Najnowsze prace sugerują, że spożywanie azotanów może również poprawiać wyniki ćwiczeń przerywanych u osób uprawiających sport rekreacyjnie.

Wyniki: Sześć dni spożywania BR zwiększyło stężenie azotanów i azotynów w osoczu i ślinie w porównaniu z PLA (p < 0.001) oraz poprawiło wynik testu Yo-Yo IR1 o 3.4 ± 1.3% (z 1574 ± 47 do 1623 ± 48 m; p = 0.027). Średnia HR była niższa w próbie BR (172 ± 2) niż w próbie PLA (175 ± 2; p = 0.014). Sześć dni spożywania BR skutecznie poprawia wyniki ćwiczeń przerywanych o wysokiej intensywności u wytrenowanych piłkarzy.

Pieniądze na badanieuczelnia lub fundacja · Stichting voor de Technische Wetenschappen
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie — tak piszą autorzy
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniabadanie z losowym podziałem na grupy (RCT)

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

U osób z chorobą tętnic obwodowych sok z buraka w połączeniu z ćwiczeniami wydłużył czas do pojawienia się bólu podczas chodzenia i zwiększył dystans w teście sześciominutowego marszu.

Cel badania: Celem było ustalenie, czy 36-sesyjny program rehabilitacji ruchowej połączony ze spożywaniem doustnego azotanu nieorganicznego (4.2 mmol skoncentrowanego soku z buraka) przyniósłby większe korzyści niż ćwiczenia z placebo w zakresie bezbolesnego chodzenia i wskaźników zwiększonej perfuzji mięśni szkieletowych u pacjentów z PAD i chromaniem przestankowym.

Wyniki: Było to randomizowane, podwójnie zaślepione badanie zgodne z protokołem. Po 12-tygodniowym protokole czas do wystąpienia chromania podczas maksymalnego testu na bieżni zwiększył się o 59.2±57.3 s w grupie ćwiczeń z placebo (n=13) i o 180.3±46.6 s w grupie ćwiczeń z sokiem z buraka (n=11; P≤0.05). Dało to średnią do dużej standaryzowaną wielkość efektu między grupami leczenia (Cohen d) wynoszącą 0.62 (95% CI, -0.23 do +1.44). Dane dotyczące dystansu w 6-minutowym teście marszowym wykazały podobny wzorzec: wzrosty o 24.6±12.1 i 53.3±19.6 m ( P≤0.05), odpowiednio w grupach ćwiczeń z placebo i ćwiczeń z sokiem z buraka. Miary perfuzji mięśnia brzuchatego łydki, w tym wskaźnik kostka-ramię, szczytowy reaktywny przepływ krwi i charakterystyka odtlenowania tkanek podczas ćwiczeń (oceniane za pomocą spektroskopii w bliskiej podczerwieni), zmieniły się istotnie w grupie ćwiczeń z sokiem z buraka, a wielkości efektu w porównaniu ze zmianami w grupie ćwiczeń z placebo były umiarkowane do dużych.

Beet the Best? · Circ Res 2018
Pieniądze na badaniepaństwo, instytucje publiczne · NIA NIH HHS, NHLBI NIH HHS
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie podano
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniabadanie z losowym podziałem na grupy (RCT)
Liczba uczestników24

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Przegląd sugeruje, że sok z buraka może poprawiać wydolność krążeniowo-oddechową sportowców, między innymi przez zwiększenie czasu do wyczerpania przy wysiłku submaksymalnym.

Cel badania: Sportowcy stosują suplementację żywieniową, aby zwiększyć efekty treningu i poprawić wyniki sportowe. Sok z buraka zwiększa poziom tlenku azotu (NO), który pełni wiele funkcji związanych ze zwiększonym przepływem krwi, wymianą gazową, biogenezą i wydajnością mitochondriów oraz wzmacnianiem skurczu mięśni.

Wyniki: Po wykluczeniu przeglądów/metaanaliz, badań na zwierzętach, niedostępnych pełnych tekstów oraz badań, w których nie stosowano suplementacji sokiem z buraka i nie oceniano odpowiednio wydolności krążeniowo-oddechowej, do analizy wybrano 23 artykuły. Dostępne wyniki sugerują, że suplementacja sokiem z buraka może poprawiać wydolność krążeniowo-oddechową sportowców poprzez zwiększanie efektywności, co poprawia wyniki na różnych dystansach, wydłuża czas do wyczerpania przy submaksymalnej intensywności oraz może poprawiać wydolność krążeniowo-oddechową przy intensywności odpowiadającej progowi beztlenowemu i maksymalnym poborze tlenu (VO2max). Chociaż literatura przedstawia sprzeczne dane, wyniki innych badań skłaniają nas do postawienia hipotezy, że suplementacja sokiem z buraka może łagodzić ergolityczne skutki hipoksji dla wydolności krążeniowo-oddechowej sportowców.

Pieniądze na badanienie podano
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie — tak piszą autorzy
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniaprzegląd wielu badań

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

W małym badaniu u sportsmenek sok z buraka poprawił kilka wskaźników wysiłku, a maksymalny pobór tlenu wzrósł o 4,82%.

Cel badania: Tło/Cele: Badanie dotyczy rosnącego zainteresowania suplementami żywieniowymi poprawiającymi wyniki sportowe w sportach wytrzymałościowych. Wcześniejsze badania sugerują, że azotany zawarte w soku z buraka zwiększają rozszerzenie naczyń krwionośnych i dostarczanie tlenu do mięśni.

Wyniki: Maksymalne zużycie tlenu (VO2 max) wzrosło w grupie soku z buraka o 4.82% (z 35.24 ± 5.07 do 36.94 ± 4.91 mL·min-1·kg-1), podczas gdy w grupie placebo zaobserwowano niewielki spadek. Wnioski: Wyniki te wskazują, że sok z buraka może być skutecznym środkiem ergogenicznym, zwiększającym wykorzystanie tlenu i produkcję energii podczas wysiłku u sportsmenek. W praktyce sok z buraka mógłby przyczyniać się do poprawy wyników sportowych i stanowić wartościowe uzupełnienie planów żywieniowych sportowców. Przyszłe badania powinny zbadać długoterminowe efekty, optymalne dawki i czas trwania suplementacji w większych i bardziej zróżnicowanych populacjach.

Pieniądze na badanienie podano
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie — tak piszą autorzy
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniabadanie z losowym podziałem na grupy (RCT)

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Sok z buraka poprawiał wyniki wysiłkowe, funkcje nerwowo-mięśniowe i funkcje poznawcze w późniejszej części symulowanych zawodów judo.

Cel badania: Sok z buraka (BJ) i kofeina (CAF) to dobrze znane środki ergogeniczne poprawiające wyniki wysiłkowe. Niewiele jednak wiadomo o ich skuteczności i wzajemnym oddziaływaniu w specyficznym kontekście dnia zawodów judo.

Wyniki: Co istotne, w próbie 5 zarówno warunki BJ, jak i BJCAF przyniosły poprawę wyników SJFT, funkcji nerwowo-mięśniowej i rezultatów poznawczych w porównaniu z samym CAF (p < 0.05). Wyniki pokazują, że działanie ergogeniczne CAF nie utrzymało się przez cały symulowany dzień zawodów, podczas gdy BJ przyniósł korzyści na późniejszym etapie. Jednoczesne spożycie skutecznie przeciwdziałało pogorszeniu obserwowanemu w późniejszych sesjach przy samym CAF, a jednocześnie pozwalało utrzymać jego wczesne korzyści. Podkreśla to znaczenie uwzględniania dynamiki czasowej i kosztów metabolicznych przy opracowywaniu strategii żywieniowych dla turniejów sportowych obejmujących wiele walk i wysiłek o wysokiej intensywności, takich jak judo.

Pieniądze na badanienie podano
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie — tak piszą autorzy
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniabadanie z losowym podziałem na grupy (RCT)
Liczba uczestników35

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

U siatkarek sok z buraka wiązał się z wyższym skokiem i mniejszą wrażliwością bólową łydki 72 godziny po wysiłku, ale nie poprawiał wyraźnie wszystkich miar regeneracji.

Cel badania: Sok z buraka (BRJ) zaproponowano jako środek żywieniowy wspomagający regenerację po uszkodzeniu mięśni wywołanym wysiłkiem (EIMD), jednak dowody dotyczące sportsmenek uprawiających sporty zespołowe są ograniczone. Nadal nie jest również jasne, czy ewentualne korzyści obejmują wyniki funkcjonalne, związane z bólem, obrzękiem i siłą.

Wyniki: Wysokość CMJ była najwyraźniejszym wynikiem funkcjonalnym związanym z BRJ. Interakcja leczenie × czas wykazywała tendencję do istotności statystycznej (P = 0.062), a wysokość CMJ była większa po BRJ niż po PLA w 72 h po EIMD (P = 0.033, d = 1.01). Próg bólu uciskowego łydki również przemawiał na korzyść BRJ w 72 h, czemu towarzyszyła istotna interakcja leczenie × czas (P < 0.001). Natomiast czas zwinności i bolesność zmieniały się w czasie, ale nie zaobserwowano wyraźnych różnic między warunkami, a próg bólu uciskowego uda, obwód uda i wyniki izokinetyczne kolana przy niskiej prędkości nie wykazały spójnej przewagi związanej z BRJ. Krótkotrwała suplementacja BRJ wiązała się z wybiórczymi, a nie uogólnionymi korzyściami w zakresie regeneracji po EIMD u wytrenowanych siatkarek. Najwyraźniejsze wyniki to większa wysokość CMJ i wyższy PPT łydki po BRJ niż po PLA w 72 h, podczas gdy pozostałe wyniki nie wykazały spójnych różnic związanych z leczeniem.

Pieniądze na badaniepaństwo, instytucje publiczne · Fundamental Research Funds for the Central Universities
Czy autorzy mają powiązania z firmami?nie — tak piszą autorzy
Czy producent pomagał w badaniu?NIE
Rodzaj badaniabadanie z losowym podziałem na grupy (RCT)

„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.

Pisaczek nie ocenia, kto ma rację. Pokazuje, co napisano i gdzie to przeczytać. Każde zdanie powyżej ma swoje źródło.