Tojad — najgroźniejsza roślina Europy, którą kiedyś leczono ból?

Cel badania: Bulwy i korzenie roślin z rodzaju Aconitum (Ranunculaceae) są od czasów starożytnych szeroko stosowane jako leki nasercowe lub środki przeciwbólowe w leczeniu choroby wieńcowej, przewlekłej niewydolności serca, reumatoidalnego zapalenia stawów i bólu neuropatycznego.

Wyniki: Alkaloidy akonitu są zarówno związkami bioaktywnymi, jak i toksycznymi składnikami roślin z rodzaju Aconitum. Wykazują szeroki zakres działań farmakologicznych, w tym działanie ochronne na układ sercowo-naczyniowy, nerwowy i odpornościowy oraz działanie przeciwnowotworowe. Warto zauważyć, że alkaloidy akonitu wywierają również silne działanie kardiotoksyczne, neurotoksyczne i hepatotoksyczne, co potwierdzają badania kliniczne. Ponadto badania farmakokinetyczne wykazały, że białka cytochromu P450 (CYP) i transportery effluksowe (ET) są ściśle związane z niską biodostępnością alkaloidów akonitu oraz odgrywają ważną rolę w ich metabolizmie i detoksykacji in vivo.

Cel badania: Akonityna i pokrewne alkaloidy występujące u gatunków z rodzaju Aconitum są silnie toksycznymi kardiotoksynami i neurotoksynami. Dzika roślina (zwłaszcza korzenie i bulwy korzeniowe) jest niezwykle toksyczna. Do ciężkiego zatrucia tojadem może dojść po przypadkowym spożyciu dzikiej rośliny lub wypiciu odwaru z korzeni tojadu. W tradycyjnej medycynie chińskiej korzenie tojadu stosuje się dopiero po przetworzeniu, które ma zmniejszyć zawartość toksycznych alkaloidów.

Wyniki: Korzenie tojadu zawierają akonitynę, mezakonitynę, hipakonitynę i inne alkaloidy Aconitum, znane jako kardiotoksyny i neurotoksyny. U pacjentów dominują objawy neurologiczne, sercowo-naczyniowe i żołądkowo-jelitowe. Postępowanie ma charakter podtrzymujący; w przypadku komorowych zaburzeń rytmu i wstrząsu kardiogennego opornych na leczenie pierwszego rzutu zaleca się wczesne zastosowanie krążenia pozaustrojowego.

Cel badania: Lek ziołowy pochodzący z Aconitum carmichaeli Debx. jest stosowany przeciwzapalnie i przeciwarytmicznie od ponad dwóch tysięcy lat. W tradycyjnej medycynie chińskiej przetwarza się go na Chuanwu (Radix Aconiti praeparata) i Fuzi (Radix Aconiti lateralis praeparata), czyli dwa użyteczne leki o właściwościach toksycznych.

Wyniki: Podsumowano dawki lecznicze i śmiertelne ustalone w badaniach, a także zaktualizowano i omówiono stosowanie oraz metody przetwarzania w świetle współczesnej wiedzy. Ponadto omówiono kliniczne postępowanie w przypadkach zatruć z zastosowaniem medycyny zachodniej. Niniejszy przegląd poszerza wiedzę i świadomość w zakresie bezpieczeństwa stosowania leków ziołowych pochodzących z Aconitum oraz zastosowania współczesnej wiedzy naukowej w celu optymalizacji procesów detoksykacji. Sugerujemy możliwość odnowienia obecnej, oficjalnej metody przetwarzania określonej w farmakopeach na całym świecie.

Cel badania: Alkaloidy Aconitum uważa się za charakterystyczne składniki bioaktywne gatunków z rodzaju Aconitum, szeroko stosowane w leczeniu różnych chorób; akonityna (AC) występuje w większości roślin z tego rodzaju.

Wyniki: Jednak kardiotoksyczność i neurotoksyczność AC również przyciągnęły szeroką uwagę. Nadmierne stosowanie AC zawsze wywołuje komorowe tachyarytmie i zatrzymanie akcji serca, a nawet może prowadzić do zgonu. Dlatego AC nie można po prostu uznać za dobry lek ani za truciznę, a jego właściwości lecznicze i toksyczne pozostają niejasne. Aby odkryć wyjątkową wartość farmakologiczną AC, a zarazem zapobiegać jego toksyczności, w niniejszej pracy podsumowano działania farmakologiczne i skutki toksyczne AC, przedstawiając nowe spojrzenie na bezpieczne i skuteczne stosowanie AC w praktyce klinicznej.

Cel badania: W 2022 roku w dwóch prowincjach Kanady odnotowano trzy przypadki zatrucia akonityną: jeden w Kolumbii Brytyjskiej (BC) i dwa w Ontario (ON). Akonityna jest silnym alkaloidem występującym u kilku gatunków roślin z rodzaju Aconitum, zawierających kardiotoksyny i neurotoksyny.

Wyniki: Czternaście przypadków wiązało się ze spożyciem imbiru piaskowego: w BC (n = 2) produkt zakupiono w azjatyckim sklepie ze zdrową żywnością; w ON (n = 11) przyprawy w postaci proszku Kaempferia galanga (KGP) wykorzystano do przygotowania posiłków w restauracji, a w jednym przypadku w ON zakupiono KGP. W ramach dochodzenia ustalono, że produkt importowany z Chin zawierał akonitynę w stężeniu od 1304 do 5500 ppm. Późniejsze dochodzenia ujawniły, że Aconitum błędnie oznakowano jako KGP; produkty pochodziły z tej samej partii importowanej (styczeń 2020). Badania DNA roślin nie wykazały obecności KGP w żadnym opakowaniu przypraw, również w partiach niezwiązanych z zachorowaniami, co sugeruje zafałszowanie produktu. Opracowanie metody oznaczania akonityny w BC przyczyniło się do skrócenia czasu uzyskania wyników badań w ON. BC i ON zaktualizowały protokoły reagowania na ogniska zachorowań i komunikaty.

Cel badania: W niektórych regionach świata przypadkowe pomylenie roślin spożywczych może prowadzić do ciężkich zatruć i zgonów. Celem tego badania było przedstawienie przypadków takich pomyłek na podstawie doświadczeń Ośrodka Kontroli Zatruć (PCC) w Marsylii z lat 2002–2023.

Wyniki: W ciągu 22 lat udzielono pomocy w 2197 przypadkach pomylenia roślin spożywczych, obejmujących 321 różnych gatunków. Najczęściej występującą rośliną był Nerium oleander (289 przypadków, 13.1%), następnie rodzaj Cucurbitaceae (3.3%), Colchicum autumnale (3.3%), Prunus amygdalus (3%), Mahinot esculenta (3%), Cytisus laburnum (2.6%), Aesculus hippocastanum (2.5%) i Narcissus Jonquilla (2%). Odnotowano również wiele przypadków pomylenia roślin botanicznych (n = 1386, 63%), jednak obejmowały one mniej niż pięć przypadków dotyczących tego samego gatunku. W niniejszym przeglądzie odnotowano tylko jeden zgon, w zdarzeniu związanym z Aconitum napellus. We wszystkich przypadkach zastosowano dwa antidota: rośliny z rodzaju Datura oraz Prunus dulcis.

Cel badania: Zatrucie akonityną pochodzącą z tradycyjnej medycyny chińskiej zagraża życiu i wiąże się z zaburzeniami rytmu serca oraz wstrząsem. Ze względu na brak swoistych antidotów kluczowe znaczenie mają wczesne rozpoznanie i wielodyscyplinarne leczenie. Celem tego badania było przedstawienie ciężkiego przypadku zatrucia akonityną oraz ocena skuteczności łącznego zastosowania oczyszczania krwi i terapii przeciwarytmicznej, a tym samym dostarczenie praktycznych wskazówek dotyczących postępowania klinicznego.

Wyniki: Łączne zastosowanie terapii przeciwarytmicznej i oczyszczania krwi okazało się skuteczne. Wczesne rozpoznanie i zintegrowana opieka mają kluczowe znaczenie w leczeniu zatrucia akonityną.