Pisaczek — स्वास्थ्य पर डॉक्टर और जड़ी-बूटी विशेषज्ञ क्या कहते हैंस्वास्थ्य से जुड़ा सवाल पूछें: आपको चुने हुए डॉक्टरों और जड़ी-बूटी विशेषज्ञों की राय मिलेगी, वैज्ञानिक अध्ययन अतिरिक्त जानकारी के रूप में।
वन्य बेतोनी की फूलों वाली जड़ी-बूटी का उपयोग पाचन और श्वसन संबंधी तकलीफों तथा बुखार में किया जाता है।
इसके काढ़े और मैसरेट का उपयोग त्वचा, घावों, सूजन, चोट और जलने पर भी किया जाता है।
बेतोनी के सिरके का उपयोग कई कामों के लिए किया जाता है, जैसे गरारे करना, जननांगों को धोना और पैरों को भिगोना।
पतले किए हुए सिरके का उपयोग रूसी और सिर की त्वचा की समस्याओं में बाल धोने के लिए भी किया जाता है।
लेखक क्या लिखते हैं
Henryk Różański
वन्य बेतोनी की फूलों वाली जड़ी-बूटी औषधीय सामग्री के रूप में इस्तेमाल होती है।
„औषधीय सामग्री वन्य बेतोनी की फूलों वाली जड़ी-बूटी है—Herba Stachydis sylvaticae। इसे प्राकृतिक तापमान पर और बेहतर होगा कि अँधेरी जगह में सुखाया जाए। यह जड़ी-बूटी अधिक तापमान और रोशनी के प्रति संवेदनशील है। यह इरिडॉइड और तेल युक्त सामग्री है, इसलिए इसे कसकर बंद किए हुए काँच के जार में रखना चाहिए।”Surowcem leczniczym jest kwitnące ziele czyśćca leśnego – Herba Stachydis sylvaticae, suszone w naturalnej temperaturze i najlepiej w ciemnym miejscu. Ziele jest wrażliwe na wysoką temperaturę i światło. Surowiec irydoidowo-olejkowy, a zatem powinien być przechowywany w szczelnych słojach.
फूलों का काढ़ा पेट फूलने, अपच, दस्त और पाचन तंत्र की सूजन में इस्तेमाल किया जाता है।
„पाचन संबंधी समस्याओं (पेट फूलना, अपच, दस्त, सूजन) में बिना मीठा किया हुआ काढ़ा लें। काढ़े का उपयोग त्वचा धोने, मुँह कुल्ला करने और पट्टियाँ लगाने के लिए किया जा सकता है। इसे आँखों की सूजन, जलन, खुजली, बहुत अधिक पानी आने और मिले-जुले संक्रमणों में भी इस्तेमाल करें।”Przy zaburzeniach trawiennych (wzdęcia, niestrawność, biegunka, stany zapalne) stosować napar nieosłodzony. Napar nadaje się do przemywania skóry i płukania jamy ustnej, okładów. Stosować też na oczy przy opuchnięciu, podrażnieniu, świądzie, nadmiernym łzawieniu, zakażeniach mieszanych.
श्वसन तंत्र की बीमारियों और बुखार में काढ़े में शहद और रसभरी का रस मिलाकर इसे बार-बार पिया जा सकता है।
„श्वसन तंत्र की बीमारियों और बुखार में शहद तथा रसभरी का रस मिलाकर काढ़ा बार-बार पिएँ। पाचन संबंधी समस्याओं (पेट फूलना, अपच, दस्त, सूजन) में बिना मीठा किया हुआ काढ़ा लें। काढ़े का उपयोग त्वचा धोने, मुँह कुल्ला करने और पट्टियाँ लगाने के लिए किया जा सकता है।”Przy schorzeniach układu oddechowego, gorączce dodać miód, sok malinowy i pić częściej. Przy zaburzeniach trawiennych (wzdęcia, niestrawność, biegunka, stany zapalne) stosować napar nieosłodzony. Napar nadaje się do przemywania skóry i płukania jamy ustnej, okładów.
आँखों की सूजन, जलन, खुजली, पानी आने और मिले-जुले संक्रमणों में काढ़े का उपयोग किया जा सकता है।
„पाचन संबंधी समस्याओं (पेट फूलना, अपच, दस्त, सूजन) में बिना मीठा किया हुआ काढ़ा लें। काढ़े का उपयोग त्वचा धोने, मुँह कुल्ला करने और पट्टियाँ लगाने के लिए किया जा सकता है। इसे आँखों की सूजन, जलन, खुजली, बहुत अधिक पानी आने और मिले-जुले संक्रमणों में भी इस्तेमाल करें।”Przy zaburzeniach trawiennych (wzdęcia, niestrawność, biegunka, stany zapalne) stosować napar nieosłodzony. Napar nadaje się do przemywania skóry i płukania jamy ustnej, okładów. Stosować też na oczy przy opuchnięciu, podrażnieniu, świądzie, nadmiernym łzawieniu, zakażeniach mieszanych.
काढ़ा त्वचा धोने, मुँह कुल्ला करने और पट्टियाँ लगाने के लिए उपयुक्त है।
„पाचन संबंधी समस्याओं (पेट फूलना, अपच, दस्त, सूजन) में बिना मीठा किया हुआ काढ़ा लें। काढ़े का उपयोग त्वचा धोने, मुँह कुल्ला करने और पट्टियाँ लगाने के लिए किया जा सकता है। इसे आँखों की सूजन, जलन, खुजली, बहुत अधिक पानी आने और मिले-जुले संक्रमणों में भी इस्तेमाल करें।”Przy zaburzeniach trawiennych (wzdęcia, niestrawność, biegunka, stany zapalne) stosować napar nieosłodzony. Napar nadaje się do przemywania skóry i płukania jamy ustnej, okładów. Stosować też na oczy przy opuchnięciu, podrażnieniu, świądzie, nadmiernym łzawieniu, zakażeniach mieszanych.
बैक्टीरिया और यीस्ट से होने वाले संक्रमणों में मुँह और गले के कुल्ले के लिए बेतोनी का सिरका इस्तेमाल किया जाता है।
„बैक्टीरिया और यीस्ट से होने वाले संक्रमणों में मुँह और गले के कुल्ले के लिए इसका उपयोग करें। इसके अलावा, जननांगों को धोने, पैरों को भिगोने और चोट, खून जमने तथा सूजन—लसीका संबंधी सूजन सहित—पर पट्टियाँ लगाने के लिए भी इस्तेमाल करें। पाचन बेहतर करने के लिए 1 चम्मच बेतोनी का सिरका 1/2 गिलास झरने के पानी में मिलाकर पिएँ। कैंडिडा संक्रमण में इसे खाली पेट भी लें।”Stosować do płukania jamy ustnej i gardła przy infekcjach bakteryjnych i drożdżakowych, ponadto opłukiwania narządów płciowych, kąpieli stóp, okładów na stłuczenia, krwiaki i obrzęki, w tym również limfatyczne. Doustnie 1 łyżeczka octu czyśćcowego w 1/2 szklanki wody zdrojowej dla poprawienia trawienia, ponadto na czczo przy kandydozie.
बेतोनी के सिरके का उपयोग जननांगों को धोने, पैरों को भिगोने और चोट, खून जमने तथा सूजन पर पट्टियाँ लगाने के लिए भी किया जाता है।
„बैक्टीरिया और यीस्ट से होने वाले संक्रमणों में मुँह और गले के कुल्ले के लिए इसका उपयोग करें। इसके अलावा, जननांगों को धोने, पैरों को भिगोने और चोट, खून जमने तथा सूजन—लसीका संबंधी सूजन सहित—पर पट्टियाँ लगाने के लिए भी इस्तेमाल करें। पाचन बेहतर करने के लिए 1 चम्मच बेतोनी का सिरका 1/2 गिलास झरने के पानी में मिलाकर पिएँ। कैंडिडा संक्रमण में इसे खाली पेट भी लें।”Stosować do płukania jamy ustnej i gardła przy infekcjach bakteryjnych i drożdżakowych, ponadto opłukiwania narządów płciowych, kąpieli stóp, okładów na stłuczenia, krwiaki i obrzęki, w tym również limfatyczne. Doustnie 1 łyżeczka octu czyśćcowego w 1/2 szklanki wody zdrojowej dla poprawienia trawienia, ponadto na czczo przy kandydozie.
बेतोनी का सिरका मुँह से पाचन बेहतर करने के लिए और कैंडिडा संक्रमण में खाली पेट लिया जाता है।
„पाचन बेहतर करने के लिए 1 चम्मच बेतोनी का सिरका 1/2 गिलास झरने के पानी में मिलाकर पिएँ। कैंडिडा संक्रमण में इसे खाली पेट भी लें। बाल झड़ने, रूसी और सिर की त्वचा में संक्रमण होने की आशंका में, पानी में पतला करके बाल धोने के लिए इस्तेमाल करें।
काढ़ा—Infusum Stachydis sylvaticae: 1 भरा हुआ बड़ा चम्मच ताज़ी या सूखी जड़ी-बूटी पर 1 गिलास उबलता पानी डालें। ढककर 20-30 मिनट तक रख दें, फिर छान लें।”Doustnie 1 łyżeczka octu czyśćcowego w 1/2 szklanki wody zdrojowej dla poprawienia trawienia, ponadto na czczo przy kandydozie. Rozcieńczony wodą do płukania włosów przy łysieniu, łupieżu, skłonnościach do zakażeń skóry owłosionej.
Napar – Infusum Stachydis sylvaticae: 1 czubatą łyżkę świeżego lub suchego ziela zalać 1 szklankę wrzącej wody; odstawić na 20-30 minut pod przykryciem; przecedzić.
बाल झड़ने, रूसी और सिर की त्वचा में संक्रमण होने की आशंका में, पतले किए हुए सिरके से बाल धोएँ।
„बाल झड़ने, रूसी और सिर की त्वचा में संक्रमण होने की आशंका में, पानी में पतला करके बाल धोने के लिए इस्तेमाल करें।
काढ़ा—Infusum Stachydis sylvaticae: 1 भरा हुआ बड़ा चम्मच ताज़ी या सूखी जड़ी-बूटी पर 1 गिलास उबलता पानी डालें। ढककर 20-30 मिनट तक रख दें, फिर छान लें।”Rozcieńczony wodą do płukania włosów przy łysieniu, łupieżu, skłonnościach do zakażeń skóry owłosionej.
Napar – Infusum Stachydis sylvaticae: 1 czubatą łyżkę świeżego lub suchego ziela zalać 1 szklankę wrzącej wody; odstawić na 20-30 minut pod przykryciem; przecedzić.
मैसरेट को शरीर को मज़बूत करने, विषैले पदार्थ निकालने और पाचन तंत्र के काम में मदद करने के लिए लिया जाता है।
„शरीर को सामान्य रूप से मज़बूत करने, विषैले पदार्थ निकालने और पाचन तंत्र के काम में मदद करने के लिए 30-60 ml दिन में 1-2 बार मुँह से लें। त्वचा पर बाहरी उपयोग के लिए, दानों, सूजन, अल्सर और घावों पर लगाएँ या पट्टी करें। चोट, सूजन और जलने पर बर्फ के रूप में पट्टी लगाएँ।”Doustnie przyjmować 30-60 ml 1-2 razy dziennie jako środek ogólnie wzmacniający, odtruwający, wspomagający czynności układu pokarmowego. Zewnętrznie na skórę przy wypryskach, stanach zapalnych, owrzodzeniach, ranach (okłady, przemywanie). W formie lodu do okładów na stłuczenia, opuchnięcia, oparzenia.
मैसरेट का बाहरी उपयोग दानों, सूजन, अल्सर और घावों पर किया जाता है।
„दानों, सूजन, अल्सर और घावों पर त्वचा के लिए बाहरी उपयोग करें (पट्टियाँ लगाएँ या धोएँ)। चोट, सूजन और जलने पर बर्फ के रूप में पट्टी लगाएँ।
पीसी हुई जड़ी-बूटी—Pulvis Stachydis sylvaticae: सूखी फूलों वाली जड़ी-बूटी को कॉफी ग्राइंडर में पीसकर पाउडर बनाएँ। 1/2 चम्मच दिन में 2-3 बार लें और खूब गर्म तरल पिएँ।”Zewnętrznie na skórę przy wypryskach, stanach zapalnych, owrzodzeniach, ranach (okłady, przemywanie). W formie lodu do okładów na stłuczenia, opuchnięcia, oparzenia.
Sproszkowane ziele – Pulvis Stachydis sylvaticae: suche ziele kwitnące zmielić na proszek w młynku do kawy; zażywać 2-3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki; dobrze popić gorącym płynem.
जमे हुए मैसरेट का उपयोग चोट, सूजन और जलने पर पट्टी लगाने के लिए किया जाता है।
„बर्फ के रूप में चोट, सूजन और जलने पर पट्टी लगाने के लिए इस्तेमाल करें।
पीसी हुई जड़ी-बूटी—Pulvis Stachydis sylvaticae: सूखी फूलों वाली जड़ी-बूटी को कॉफी ग्राइंडर में पीसकर पाउडर बनाएँ। 1/2 चम्मच दिन में 2-3 बार लें और खूब गर्म तरल पिएँ।
वन्य बेतोनी—Stachys sylvatica Linne; मिश्रित जंगल; 26 जून 2011; Pobiedziska के आसपास।”W formie lodu do okładów na stłuczenia, opuchnięcia, oparzenia.
Sproszkowane ziele – Pulvis Stachydis sylvaticae: suche ziele kwitnące zmielić na proszek w młynku do kawy; zażywać 2-3 razy dziennie po 1/2 łyżeczki; dobrze popić gorącym płynem.
Czyściec leśny – Stachys sylvatica Linne; las mieszany; 26 czerwiec 2011 r.; okolice Pobiedzisk.
पानी में पतला करने के बाद टिंचर का उपयोग धोने और कुल्ला करने के लिए किया जाता है।
„पानी में 1:1 अनुपात में पतला करके धोने और कुल्ला करने के लिए इस्तेमाल करें।
सिरका—Acetum Stachydis sylvaticae: ताज़ी कटी हुई जड़ी-बूटी के 1 भाग पर वाइन या स्पिरिट सिरके के 5 भाग डालें (5-7%) और कम से कम 7 दिन तक रख दें। 1 चम्मच बेतोनी का सिरका 1 गिलास पानी में मिलाएँ।”Po rozcieńczeniu wodą 1:1 stosować do przemywania i płukanek.
Ocet – Acetum Stachydis sylvaticae: 1 część świeżego rozdrobnionego ziela zalać 5 cz. octu winnego lub spirytusowego 5-7%, odstawić na przynajmniej 7 dni. 1 łyżkę octu czyśćcowego wymieszać z 1 szklanką wody.
हमने सबसे अच्छे सकारात्मक परिणामों वाले 1 शोध चुने हैं। यह एक चयन है, सभी शोधों की पूरी समीक्षा नहीं।
PubMed में इस विषय पर कुल अध्ययनों की संख्या: 1।
यह समीक्षा Stachys वंश की प्रजातियों के पारंपरिक और शोध में जाँचे गए विभिन्न गुणों का वर्णन करती है, लेकिन वन्य बेतोनी के किसी खास उपयोग का उल्लेख नहीं करती।
अध्ययन का उद्देश्य: Stachys वंश, उपकुल Lamioideae के सबसे व्यापक वंशों में से एक है और Lamiaceae कुल के सबसे बड़े वंशों में गिना जाता है। कई Stachys प्रजातियों का अलग-अलग संस्कृतियों की पारंपरिक चिकित्सा में लंबे समय से उपयोग होता आया है। इनके अर्क और आवश्यक तेलों में वाष्पशील और अवाष्पशील यौगिक प्रचुर मात्रा में होते हैं।
परिणाम: खोज की रणनीति व्यवस्थित समीक्षाओं और मेटा-विश्लेषणों के लिए पसंदीदा रिपोर्टिंग मदों (Preferred Reporting Items for Systematic Reviews and Meta-Analyses) के दिशानिर्देशों के अनुसार बनाई गई। इसमें 171 अध्ययनों के आँकड़े शामिल किए गए। लेख में Stachys प्रजातियों से नई दवाएँ खोजने की संभावनाओं पर प्रकाश डाला गया है और चिकित्सा, सौंदर्य प्रसाधन, आहार पूरक तथा खाद्य उद्योग में उनके संभावित उपयोगों पर ज़ोर दिया गया है। इसके अलावा, यह ऐसी अहम जानकारी देता है जो Stachys पर शोध कार्यक्रमों में मदद कर सकती है।