Witaminy i minerałyUkryty szkorbut — czy brak witaminy C udaje inne choroby?
- Thomas E. Levy — Dr. Thomas Levy
- Nathan S. Bryan — An Epidemic Of Nutrient Deficiency Is Contributing To Chronic Disease
- Henryk Różański — Perełkowiec (szupin) japoński – Sophora japonica Linne w praktycznej fitoterapii. Witamina P, czyli bioflawonoidy raz jeszcze.
- Scurvy as a Sequela of Avoidant-Restrictive Food Intake Disorder in Autism: A Systematic Review. · J Dev Behav Pediatr 2020
- A comprehensive review on the co-occurrence of scurvy and anorexia nervosa. · Front Nutr 2024
- The neuropsychiatric effects of vitamin C deficiency: a systematic review. · BMC Psychiatry 2020
- Vitamin C deficiency can lead to pulmonary hypertension: a systematic review of case reports. · BMC Pulm Med 2024
- [Scurvy still occurs]. · Ned Tijdschr Geneeskd 2023
- Scurvy mistaken for cutaneous vasculitis in an adult with obesity: A case report. · SAGE Open Med Case Rep 2026
- Pediatric Scurvy Presenting With Vertebral Insufficiency Fractures Mimicking Chronic Recurrent Multifocal Osteomyelitis in a Child With Autism Spectrum Disorder. · Cureus 2026
- Scurvy Masquerading as Malignancy: A Diagnostic Challenge in a Child With Severe Selective Eating. · Cureus 2026
- Food For Thought: An Unusual Case of Scurvy with Hemarthrosis and Musculoskeletal Symptoms. · J Brown Hosp Med 2026
- A nationwide multicenter observational study on childhood scurvy in Japan. · J Pediatr Gastroenterol Nutr 2026
- Orthomolecular Medicine News Service — Infantile Colic
- Orthomolecular Medicine News Service — Vitamin Supplementation Prevents Anorexia
- Orthomolecular Medicine News Service — Type 2 Diabetes Revisited: Why Blood Sugar Is Not the Disease
Thomas E. Levy przedstawia zaćmę, miażdżycę, osteoporozę oraz choroby Alzheimera i Parkinsona jako możliwe przejawy dużego niedoboru witaminy C w danym narządzie.
- Twierdzi, że w miejscu choroby występuje miejscowy niedobór tej witaminy, a przewlekłe ogniska zakażenia mogą prowadzić do miażdżycy tętnic wieńcowych oraz nowotworów głowy i szyi.
- Nathan S. Bryan opisuje szkorbut jako chorobę spowodowaną brakiem witaminy C.
- Henryk Różański przytacza obserwację, że u świnek morskich objawy gnilca szybko i całkowicie ustępowały po podaniu witamin P i C razem.
Co piszą autorzy
Thomas E. Levy przedstawia choroby narządów jako możliwe przejawy dużego niedoboru witaminy C w danym narządzie.
Thomas E. Levy wymienia zaćmę, miażdżycę, osteoporozę, chorobę Alzheimera i chorobę Parkinsona jako przykłady „ogniskowego szkorbutu”.
Thomas E. Levy twierdzi, że w miejscu choroby występuje miejscowy niedobór witaminy C, a przewlekłe ogniska zakażenia mogą prowadzić do takich chorób jak miażdżyca tętnic wieńcowych i nowotwory głowy oraz szyi.
Nathan S. Bryan opisuje szkorbut jako chorobę spowodowaną brakiem witaminy C.
Henryk Różański przytacza obserwację, że u świnek morskich objawy gnilca ustępowały w pełni i szybko po podaniu razem witamin P i C.
Badania z PubMed · Europe PMC
Wybraliśmy 10 badań z najlepszymi, pozytywnymi wynikami. To wybór, a nie pełny przegląd wszystkich badań.
Liczba wszystkich badań na ten temat w bazie PubMed: 874.
Przegląd wykazał, że objawy szkorbutu u dzieci z autyzmem mogą przypominać inne choroby, a leczenie witaminą C zwykle szybko przynosi poprawę.
Cel badania: Udokumentowanie obrazu klinicznego szkorbutu u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD) oraz podsumowanie współczesnych metod oceny i postępowania w tej populacji. Szkorbut jest chorobą spowodowaną niedoborem witaminy C, wykrywaną najczęściej w populacjach o wysokim ryzyku niedostatecznego odżywienia (np. skrajnego ubóstwa).
Wyniki: W systematycznym wyszukiwaniu zidentyfikowano 20 opisów przypadków obejmujących 24 dzieci (średni wiek = 9 ± 3,5; 22 chłopców/2 dziewczynki). Ostateczne rozpoznanie szkorbutu następowało po przeprowadzeniu szerokiego zakresu badań diagnostycznych, które nie wykazały nieprawidłowości; leczenie kwasem askorbinowym i/lub preparatem wielowitaminowym przynosiło szybką poprawę. Objawy szkorbutu przypominają objawy innych chorób wieku dziecięcego (np. nowotworów). Szeroki zakres badań diagnostycznych zwiększał koszty i ryzyko związane z opieką zdrowotną (promieniowanie, sedacja) oraz opóźniał rozpoznanie szkorbutu. U dzieci z ASD i znaczną wybiórczością pokarmową przed zleceniem bardziej rozbudowanych badań wskazane są ocena stanu odżywienia i badania laboratoryjne.
„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.
Przegląd przypadków wskazał, że szkorbut może współwystępować z anoreksją, dawać objawy z różnych układów i szybko poprawiać się po suplementacji witaminy C.
Cel badania: Szkorbut, rzadka choroba wynikająca z niedoboru witaminy C, może występować u osób z restrykcyjnymi zaburzeniami odżywiania, takimi jak jadłowstręt psychiczny (AN), prowadząc do poważnych powikłań zdrowotnych. W niniejszym przeglądzie omówiono złożoną zależność między szkorbutem a AN, zwracając uwagę na nakładające się objawy oraz trudności w rozpoznawaniu i leczeniu.
Wyniki: Leczenie suplementacją witaminy C zazwyczaj prowadzi do szybkiej poprawy objawów. Jednak niedożywienie charakterystyczne dla AN komplikuje obraz kliniczny, przez co kluczowe znaczenie mają terminowe rozpoznanie i interwencja. Niniejszy przegląd podkreśla znaczenie kompleksowego, interdyscyplinarnego podejścia do leczenia tych schorzeń, akcentując potrzebę wczesnego rozpoznania i leczenia, aby zapobiec ciężkim powikłaniom. Przyszłe badania powinny obejmować bardziej zróżnicowaną populację pacjentów, aby pogłębić wiedzę na temat zależności między AN a szkorbutem i dążyć do poprawy wyników leczenia dzięki dostosowanym strategiom terapeutycznym.
„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.
Przegląd powiązał niedobór witaminy C z depresją i zaburzeniami poznawczymi, także przy braku typowych fizycznych objawów szkorbutu.
Cel badania: Niedobór witaminy C może występować częściej, niż się powszechnie zakłada, a związek między niedoborem witaminy C a niekorzystnymi skutkami psychiatrycznymi jest znany od stuleci. Celem niniejszej pracy jest systematyczny przegląd podstaw dowodowych dotyczących neuropsychiatrycznych skutków niedoboru witaminy C.
Wyniki: W niniejszym przeglądzie uwzględniono dziewięć badań dotyczących niedoboru witaminy C, obejmujących osoby zarówno z fizycznymi objawami szkorbutu, jak i bez nich. Niedobór witaminy C, w tym szkorbut, powiązano z depresją i zaburzeniami funkcji poznawczych. Nie stwierdzono wpływu na psychozę afektywną ani nieafektywną. Stwierdzono stosowanie zróżnicowanych metod pomiaru witaminy C oraz odmiennych definicji jej niedoboru, co utrudniało porównywanie badań. Istnieją jednak dowody wskazujące, że niedobór witaminy C wiąże się z niekorzystnym wpływem na nastrój i funkcje poznawcze. Stężenia witaminy C we krwi związane z depresją i zaburzeniami funkcji poznawczych są wyższe niż stężenia związane z klinicznymi objawami szkorbutu. Chociaż badanie laboratoryjne kwasu askorbinowego może być w praktyce trudne, wyniki te wskazują mimo wszystko, że specjaliści zdrowia psychicznego powinni brać pod uwagę możliwość niedoboru witaminy C u pacjentów z depresją lub zaburzeniami funkcji poznawczych.
„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.
Przegląd opisów przypadków wykazał, że nadciśnienie płucne związane z niedoborem witaminy C często występowało razem z dusznością, obrzękami i zmęczeniem.
Cel badania: We wczesnej literaturze niezamierzony niedobór witaminy C u ludzi wiązano z niewydolnością serca. Eksperymentalny niedobór witaminy C u świnek morskich powodował powiększenie serca. Celem tego badania było zebranie i przeanalizowanie opisów przypadków dotyczących witaminy C i nadciśnienia płucnego.
Wyniki: Zidentyfikowaliśmy 32 opisy przypadków, z których 21 opublikowano w ciągu ostatnich 5 lat. Duszność zgłaszano u 69%, obrzęki u 53%, a zmęczenie u 28% pacjentów. Stężenia witaminy C w osoczu, oznaczone w 27 przypadkach, były niewykrywalne w 24 przypadkach i bardzo niskie w 3. Dieta była uboga w 30 przypadkach, a w 17 przypadkach występowały zaburzenia neuropsychiatryczne. Powiększenie prawej komory zgłoszono w 24 przypadkach. W okresach niedoboru witaminy C mediana mPAP wynosiła 48 mmHg (zakres 29–77 mmHg; N = 28). Po rozpoczęciu podawania witaminy C mediana mPAP wynosiła 20 mmHg (zakres 12–33 mmHg; N = 18). W tych 18 przypadkach mPAP podczas niedoboru witaminy C było 2,4-krotnie wyższe (mediana). Opór naczyniowy płuc (PVR) podczas niedoboru witaminy C podano dla 9 przypadków i wynosił od 4,1 do 41 jednostek Wooda. PVR podczas niedoboru witaminy C było 9-krotnie wyższe (mediana; N = 5) niż podczas podawania witaminy C. W 8 przypadkach istniały bezpośrednie dowody, że chodziło o nadciśnienie tętnicze płucne (PAH).
„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.
W trzech opisanych przypadkach niedobór witaminy C powodował krwawienia, ospałość i obrzęki, które wyraźnie poprawiły się po suplementacji.
Cel badania: Szkorbut omawia się na lekcjach historii, a większość lekarzy uważa go za chorobę przeszłości. Jednak kilka badań wykazuje, że niedobór witaminy C jest bardzo częsty wśród osób uzależnionych od alkoholu, ale także wśród osób starszych, osób o niskim statusie społeczno-ekonomicznym, osób z zaburzeniami psychicznymi lub stosujących restrykcyjną dietę (7.1–25%).
Wyniki: Jednak kilka badań wykazuje, że niedobór witaminy C jest bardzo częsty wśród osób uzależnionych od alkoholu, ale także wśród osób starszych, osób o niskim statusie społeczno-ekonomicznym, osób z zaburzeniami psychicznymi lub stosujących restrykcyjną dietę (7.1–25%). Oprócz klasycznych objawów szkorbutu u tych osób występuje szeroki wachlarz symptomów. Przedstawiamy trzy niedawne przypadki pacjentów z niedoborem witaminy C, u których występowały krwawienia, letarg i obrzęki, a suplementacja znacznie złagodziła objawy. Jak pokazują nasze przypadki, duże podejrzenie szkorbutu i rozpoczęcie podawania kwasu askorbinowego mogą stanowić niedrogą i bardzo skuteczną interwencję.
„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.
Szkorbut u dorosłego przypominał zapalenie naczyń skóry, a poprawa nastąpiła po uzupełnieniu witaminy C.
Cel badania: Szkorbut jest coraz częściej rozpoznawanym, lecz często pomijanym niedoborem żywieniowym w krajach rozwiniętych. Opisujemy przypadek 55-letniego mężczyzny z otyłością i cukrzycą typu 2, u którego wystąpiły postępujące wybroczyny i wybroczyny wylewne, budzące podejrzenie zapalenia naczyń skóry.
Wyniki: Początkowo objawy przypisywano stosowaniu aspiryny, jednak zmniejszenie dawki nie przyniosło poprawy. Późniejsza ocena stanu odżywienia wykazała niewykrywalne stężenie witaminy C w osoczu (<0.1 mg/dL) w kontekście długotrwale złej jakości diety, zawierającej bardzo mało owoców i warzyw. Pacjent był leczony suplementacją witaminy C i poradnictwem żywieniowym, co przyniosło poprawę kliniczną i normalizację stężenia witaminy C. Ten przypadek pokazuje, że niedobory mikroskładników odżywczych mogą występować mimo łatwego dostępu do żywności, i podkreśla znaczenie oceny sposobu odżywiania u pacjentów z niewyjaśnionymi objawami krwawienia, aby uniknąć opóźnienia rozpoznania i niepotrzebnych badań.
„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.
U dziecka szkorbut przypominał przewlekłe nawracające wieloogniskowe zapalenie kości i szpiku, ale leczenie poprawiło jego stan.
Cel badania: Chociaż szkorbut występuje rzadko w krajach o wysokim dochodzie, nadal należy go brać pod uwagę u dzieci z długotrwałymi, bardzo restrykcyjnymi nawykami żywieniowymi, szczególnie u dzieci z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD). Dzieci ze szkorbutem często są diagnozowane pod kątem zakażenia, zapalnej choroby kości lub nowotworu, zanim rozpoznanie szkorbutu stanie się oczywiste.
Wyniki: Dalsza ocena wykazała bardzo ograniczoną dietę, charakterystyczne zmiany skórne oraz stężenie witaminy C w surowicy < 0.1 mg/dL, potwierdzające rozpoznanie szkorbutu. Stwierdzono również dodatkowe niedobory żywieniowe witamin A, D i E. Po rozpoczęciu rehabilitacji żywieniowej obejmującej leczenie witaminą C u pacjenta nastąpiła szybka poprawa, ustąpił ból i powróciła zdolność obciążania kończyny. Ten przypadek pokazuje, że szkorbut u dzieci może pod względem klinicznym i radiologicznym bardzo przypominać CRMO, co wskazuje na istotną pułapkę diagnostyczną i podkreśla znaczenie dokładnej oceny sposobu odżywiania, aby uniknąć niepotrzebnych inwazyjnych procedur diagnostycznych.
„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.
Szkorbut u dziecka początkowo podejrzewano jako nowotwór, a po leczeniu witaminą C objawy ustąpiły.
Cel badania: Szkorbut, spowodowany ciężkim niedoborem witaminy C, jest coraz częściej opisywany we współczesnych krajach rozwiniętych, zwłaszcza u dzieci stosujących restrykcyjne diety. Nieswoisty obraz kliniczny często prowadzi do szeroko zakrojonej diagnostyki i opóźnień w rozpoznaniu.
Wyniki: Całkowite ustąpienie objawów klinicznych i nieprawidłowości biochemicznych nastąpiło w ciągu trzech miesięcy. Ten przypadek podkreśla kluczowe znaczenie zebrania szczegółowego wywiadu żywieniowego u dzieci zgłaszających niewyjaśnione objawy ze strony układu mięśniowo-szkieletowego, objawy krwotoczne lub brak prawidłowego rozwoju. Szkorbut pozostaje istotnym rozpoznaniem we współczesnej pediatrii, szczególnie u dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi i wybiórczością pokarmową. Wczesne rozpoznanie może zapobiec niepotrzebnym inwazyjnym procedurom i kosztownej diagnostyce.
„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.
Szkorbut u dorosłego naśladował choroby reumatologiczne, a suplementacja witaminy C przyniosła wyraźną poprawę.
Cel badania: Szkorbut (niedobór witaminy C) może objawiać się szerokim zakresem dolegliwości ze strony układu mięśniowo-szkieletowego, które przypominają chorobę reumatologiczną. 53-letni mężczyzna został przyjęty z powodu postępującego osłabienia mięśni i zawrotów głowy; stwierdzono u niego nieblednącą wysypkę oraz obrzęk stawu.
Wyniki: Mimo podwyższonego stężenia białka C-reaktywnego rozległe badania serologiczne w kierunku chorób reumatologicznych nie wykazały nieprawidłowości. Punkcja stawu kolanowego wykazała hemartrozę. Dalszy wywiad żywieniowy ujawnił ciężki niedobór żywieniowy; dieta składała się głównie z żywności typu fast food, a stężenie witaminy C w surowicy było niewykrywalne. Leczenie suplementacją witaminy C doprowadziło do znacznej poprawy klinicznej.
„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.
W japońskim badaniu dzieci ze szkorbutem często błędnie diagnozowano, a część przechodziła potencjalnie szkodliwe badania.
Cel badania: Chociaż szkorbut jest rzadki w krajach rozwiniętych, w Japonii coraz częściej opisywane są przypadki u dzieci stosujących wybiórczą dietę z powodu zaburzeń neurorozwojowych. W tym ogólnokrajowym, wieloośrodkowym badaniu obserwacyjnym naszym celem było określenie cech klinicznych szkorbutu u dzieci w Japonii oraz trudności diagnostycznych, z jakimi się spotykają.
Wyniki: Do końcowej analizy włączono 47 dzieci ze szkorbutem z 35 szpitali. Mediana wieku wynosiła 3,6 roku, 70% stanowiły osoby płci męskiej, a tylko 36% miało wskaźnik odchylenia standardowego BMI poniżej -2.0. Wybiórczą dietę obserwowano u 96% pacjentów; 72% miało zaburzenia ze spektrum autyzmu (ASD), a 13% nie miało choroby podstawowej. Najczęstszym objawem zgłaszanym przy przyjęciu były zaburzenia chodu (88%), natomiast utratę masy ciała zaobserwowano tylko u 21% pacjentów. Ponadto 30% pacjentów zostało błędnie zdiagnozowanych, a u 38% przeprowadzono potencjalnie szkodliwe badania. Przed leczeniem stężenie kwasu askorbinowego w surowicy było poniżej granicy wykrywalności w 77% przypadków. W Japonii szkorbut u dzieci wiązał się przede wszystkim z wybiórczą dietą, szczególnie u dzieci z ASD. Dokładna ocena sposobu odżywiania jest ważna, aby uniknąć opóźnienia rozpoznania i nieodwracalnych powikłań.
„Nie podano” nie znaczy, że nikt nie płacił — baza nie zawsze to zapisuje.
Perspektywy i materiały poglądowe
Poniższe treści przedstawiają opinie, interpretacje i hipotezy autorów. Nie są traktowane jako równorzędne z badaniami naukowymi i przeglądami systematycznymi.
Pisaczek nie ocenia, kto ma rację. Pokazuje, co napisano i gdzie to przeczytać. Każde zdanie powyżej ma swoje źródło.