Szczepionka BCG na gruźlicę — dlaczego wciąż budzi pytania?

Cel badania: Dokonanie przeglądu skuteczności ochronnej pierwszej i drugiej dawki szczepionki BCG oraz ocena jej głównych wskazań i przeciwwskazań.

Wyniki: Szczepionka BCG jest stosowana od 1921 roku. Dane dotyczące jej stosowania są jednak zróżnicowane i niejednoznaczne. Skuteczność ochronna pierwszej dawki szczepionki BCG przeciwko gruźlicy prosówkowej lub gruźliczemu zapaleniu opon mózgowych jest niezwykle istotna. Niemniej jednak wyniki dotyczące gruźlicy płucnej są niejednoznaczne: wskazują albo na brak skuteczności, albo na skuteczność ochronną wynoszącą około 80%. Istnieją pewne dowody na to, że druga dawka szczepionki BCG nie zwiększa jej skuteczności ochronnej. Badania wykazały, że szczepionka BCG chroni przed trądem. Badano możliwość opracowania nowych szczepionek, które w przyszłości zastąpiłyby BCG. Mimo nadziei, że w przyszłości dostępna będzie nowa szczepionka przeciwko gruźlicy, szczepionka BCG, pomimo swoich niedoskonałości, jest obecnie i przez wiele kolejnych lat będzie ważnym narzędziem ograniczania szkodliwych skutków gruźlicy, zwłaszcza w krajach, w których zapadalność na tę chorobę jest umiarkowana lub wysoka.

Cel badania: Szczepionka BCG jest stosowana od 1921 roku, ale nadal budzi kontrowersje i wątpliwości. Celem było przeanalizowanie działania ochronnego szczepionki BCG po jej pierwszej i drugiej dawce oraz towarzyszącej im polityki szczepień.

Wyniki: Działanie ochronne pierwszej dawki szczepionki BCG przeciwko gruźlicy w postaci prosówkowej i oponowej jest silne. Wyniki dotyczące płucnej postaci choroby są jednak zróżnicowane: niektóre wskazują na brak działania, a inne na poziom bliski 80%. Prowadzone są badania nad opracowaniem nowych szczepionek, które mogłyby zastąpić BCG lub służyć jako dawka przypominająca. Istnieją dowody na to, że działanie ochronne szczepionki BCG nie zwiększa się po podaniu drugiej dawki. Pomimo ograniczeń tej szczepionki i oczekiwań związanych z opracowaniem w przyszłości nowej szczepionki przeciwko gruźlicy, BCG pozostaje ważnym narzędziem ograniczania szkodliwych skutków gruźlicy, zwłaszcza w krajach o średniej lub wysokiej zapadalności na tę chorobę.

Cel badania: Gruźlica (TB) jest główną przyczyną zgonów na świecie wśród chorób zakaźnych i powoduje około 1,6 miliona zgonów rocznie. Sytuację tę dodatkowo komplikuje pojawienie się lekoopornych szczepów Mycobacterium tuberculosis (M.tb) oraz współzakażenia HIV i TB, które znacznie pogorszyły rokowanie i leczenie gruźlicy.

Wyniki: Pomimo wieloletnich intensywnych badań Bacille Calmette-Guerin (BCG) pozostaje jedyną zarejestrowaną szczepionką, a jej skuteczność jest zmienna. Zapewnia ochronę przed gruźlicą wieku dziecięcego, ale nie jest skuteczna w przypadku gruźlicy płucnej u dorosłych. Intensywne badania nad immunologią szczepień przeciwko gruźlicy doprowadziły do opracowania wielu nowych kandydatów na szczepionki znajdujących się w fazie rozwoju klinicznego oraz jeszcze większej liczby badanych przedklinicznie, których celem jest zastąpienie szczepionki BCG lub wzmocnienie jej działania. W niniejszym przeglądzie omówiono historię opracowywania szczepionki BCG oraz podsumowano ograniczenia obecnej strategii szczepień i najnowsze postępy w doskonaleniu uodparniania BCG, a także przedstawiono inne nowe szczepionki badane w próbach klinicznych, które są obiecującymi kandydatami dla przyszłych programów badań nad szczepieniami przeciwko gruźlicy.

Cel badania: Gruźlica zakaża miliony ludzi na całym świecie i pozostaje jedną z głównych globalnych przyczyn zgonów, mimo powszechnego podawania noworodkom szczepionki przeciwko gruźlicy, Bacillus Calmette-Guérin (BCG). BCG zapewnia wyraźną i utrzymującą się skuteczność, ale po 10 latach jej skuteczność zdaje się słabnąć, przynajmniej w niektórych populacjach.

Wyniki: W niniejszym artykule omawiamy epidemiologiczne uzasadnienie szczepień przeciwko gruźlicy, w tym zmieniające się standardy szczepienia osób z grup ryzyka w krajach rozwijających się. Analizujemy również potwierdzone źródła odporności na gruźlicę, które jak dotąd wiązały się wyłącznie z naturalnym kontaktem z prątkami lub szczepieniem całymi komórkami prątków. Po podsumowaniu dowodów przemawiających za stosowaniem i skutecznością BCG przedstawiamy szczegółowo najbardziej obiecujące nowe kandydackie szczepionki przeciwko gruźlicy. Globalna potrzeba opracowania nowej szczepionki przeciwko gruźlicy jest pilna i ogromna, ale badania kliniczne, które mają zostać zakończone w ciągu kilku najbliższych lat, prawdopodobnie albo pozwolą zidentyfikować nową szczepionkę przeciwko gruźlicy, albo zasadniczo zmienią nasze rozumienie odporności na tę od dawna znaną plagę.