Fluor — czy może obniżać inteligencję dzieci?

Cel badania: Przeprowadzenie przeglądu systematycznego i metaanalizy badań epidemiologicznych dotyczących wyników IQ dzieci oraz prenatalnego lub postnatalnego narażenia na fluorki.

Wyniki: Spośród 74 uwzględnionych badań (64 przekrojowych i 10 kohortowych) większość przeprowadzono w Chinach (n = 45); pozostałe lokalizacje to Kanada (n = 3), Dania (n = 1), Indie (n = 12), Iran (n = 4), Meksyk (n = 4), Nowa Zelandia (n = 1), Pakistan (n = 2), Hiszpania (n = 1) i Tajwan (n = 1). Pięćdziesiąt dwa badania oceniono jako obciążone wysokim ryzykiem błędu systematycznego, a 22 jako obciążone niskim ryzykiem błędu systematycznego. W 64 badaniach odnotowano odwrotne zależności między miarami narażenia na fluorki a IQ dzieci. Analiza 59 badań, w których zastosowano miary fluorków w wodzie pitnej, fluorozy zębów lub inne miary narażenia na fluorki na poziomie grupowym (47 badań o wysokim ryzyku błędu systematycznego, 12 o niskim ryzyku błędu systematycznego; n = 20 932 dzieci), wykazała odwrotną zależność między narażeniem na fluorki a IQ (łączna SMD, -0,45; 95% CI, od -0,57 do -0,33; P < 0,001).

Cel badania: Wokół możliwego szkodliwego wpływu narażenia na fluorki na poznawczy rozwój neurologiczny dzieci wciąż pozostaje wiele niewiadomych.

Wyniki: Zaobserwowano słabszy i w znacznej mierze liniowy spadek o -2,15 punktu IQ (95% CI: -4,48; 0,18) wraz ze wzrostem stężenia fluorków w moczu powyżej 0,28 mg/l (co w przybliżeniu odpowiada zawartości fluorków w wodzie wynoszącej 0,7 mg/l). Odwrotna zależność między narażeniem na fluorki a IQ była szczególnie silna w badaniach obciążonych wysokim ryzykiem błędu systematycznego, natomiast w jedynym badaniu ocenionym jako obciążone niskim ryzykiem błędu systematycznego nie stwierdzono niekorzystnego wpływu. Ogólnie większość badań wskazywała na niekorzystny wpływ narażenia na fluorki na IQ dzieci, począwszy od niskich poziomów narażenia. Nie można jednak wykluczyć istotnej roli resztkowego zakłócenia, co wskazuje na potrzebę przeprowadzenia dodatkowych badań prospektywnych o niskim ryzyku błędu systematycznego, aby ostatecznie ocenić związek między narażeniem na fluorki a poznawczym rozwojem neurologicznym.

Cel badania: Różne badania sugerowały, że fluorki mają związek z zaburzeniami neurologicznymi u dzieci i młodzieży, ale kliniczne dowody dotyczące tego, które parametry neurologiczne są w rzeczywistości związane z narażeniem na fluorki, wciąż budzą kontrowersje. W związku z tym celem niniejszego przeglądu systematycznego i metaanalizy było wykazanie, czy istnieje związek między narażeniem na fluorki z różnych źródeł i w różnych dawkach a zaburzeniami neurologicznymi.

Wyniki: W metaanalizie uwzględniono dziesięć badań, które wykazały upośledzenie IQ wyłącznie u osób narażonych na wysokie stężenia fluorków, przy zastosowaniu kryteriów Światowej Organizacji Zdrowia, i nie wykazały dowodów na związek niskich poziomów z jakimikolwiek zaburzeniami neurologicznymi. Jednak zaobserwowana duża niejednorodność podważa ostateczne wnioski uzyskane w analizach ilościowych dotyczących tak wysokich poziomów. Ponadto związek ten sklasyfikowano jako poparty dowodami o bardzo niskiej jakości. Obecnie dostępne dowody nie pozwalają stwierdzić, że fluorki wiążą się z uszkodzeniami neurologicznymi, co wskazuje na potrzebę nowych badań epidemiologicznych, które mogłyby dostarczyć dalszych dowodów dotyczących tego możliwego związku.

Cel badania: Wyższe stężenia fluorków w wodzie były w niejednoznaczny sposób wiązane z poziomem inteligencji dzieci. W niniejszym badaniu podsumowano dostępne dowody dotyczące siły związku między fluoryzowaną wodą a inteligencją dzieci.

Wyniki: Uwzględniono dwadzieścia sześć badań, w których przedstawiono dane dotyczące 7258 dzieci. Wyniki zbiorcze wskazały, że wysokie narażenie na fluorki w wodzie wiązało się z niższym poziomem inteligencji (standaryzowana różnica średnich: -0,52; 95% CI: od -0,62 do -0,42; P < 0,001). Wyniki analiz podgrup były zgodne z wynikami analizy ogólnej. Metaanaliza zależności dawka–odpowiedź wskazała na istotny związek między dawką fluorków w wodzie a inteligencją (P < 0,001), a zwiększone narażenie na fluorki w wodzie wiązało się z niższym poziomem inteligencji. Większe narażenie na wysokie stężenia fluorków w wodzie wiązało się istotnie z niższym poziomem inteligencji u dzieci. Dlatego na obszarach, gdzie woda zawiera wysokie stężenia fluorków, należy kontrolować jakość wody i narażenie na fluorki obecne w wodzie.

Cel badania: W artykule przedstawiono systematyczny przegląd literatury dotyczącej fluorków, przeprowadzony w celu zbadania, czy narażenie na fluorki zwiększa ryzyko niskiego ilorazu inteligencji (IQ) w Chinach w ciągu ostatnich 20 lat. Przeszukano bazy MEDLINE, SCI i CNKI w poszukiwaniu wszystkich dokumentów opublikowanych w języku angielskim i chińskim w latach 1988–2008, używając następujących słów kluczowych: fluoroza, fluorki, inteligencja i IQ.

Wyniki: W przeglądzie uwzględniono szesnaście badań kliniczno-kontrolnych oceniających rozwój niskiego IQ u dzieci, które wcześniej w życiu były narażone na fluorki. Jakościowy przegląd badań wykazał spójny i silny związek między narażeniem na fluorki a niskim IQ. Metaanalizy badań kliniczno-kontrolnych oszacowały iloraz szans niskiego IQ na obszarach endemicznego występowania fluorków w porównaniu z obszarami bez fluorków lub o niewielkiej ich zawartości. Podsumowana ważona różnica średnich wyniosła -4,97 (95% przedział ufności [CI] = od -5,58 do -4,36; p < 0,01) przy zastosowaniu modelu efektów stałych oraz -5,03 (95% CI = od -6,51 do 3,55; p < 0,01) przy zastosowaniu modelu efektów losowych, co oznacza, że dzieci mieszkające na obszarze występowania fluorozy mają pięciokrotnie wyższe szanse rozwoju niskiego IQ niż dzieci mieszkające na obszarze bez fluorozy lub o niewielkim jej występowaniu.

Cel badania: Hormony tarczycy (TH) mają kluczowe znaczenie dla rozwoju mózgu. Nie wiadomo, czy narażenie na niskie do umiarkowanych poziomy fluorków wpływa na czynność tarczycy ani jaki ma wpływ na inteligencję dzieci. Przeprowadziliśmy badanie przekrojowe, aby zbadać związki między narażeniem na niskie do umiarkowanych poziomy fluorków a czynnością tarczycy w kontekście inteligencji dzieci.

Wyniki: W modelach skorygowanych każdy wzrost stężenia fluorków w wodzie o 1 mg/l wiązał się ze wzrostem stężenia TSH o 0,13 uIU/ml. Każdy wzrost stężenia fluorków w moczu o 1 mg/l wiązał się ze spadkiem TT4 o 0,09 ug/dL, spadkiem FT4 o 0,009 ng/dL i wzrostem TSH o 0,11 uIU/ml. Narażenie na fluorki było odwrotnie związane z wynikami IQ (B = -1,587; 95% CI: -2,607, -0,568 dla fluorków w wodzie oraz B = -1,214; 95% CI: -1,987, -0,442 dla fluorków w moczu). Wyższe wartości TT3 i FT3 wiązały się z większymi szansami, że dzieci będą miały wysoką inteligencję w granicach normy (OR = 3,407, 95% CI: 1,044, 11,120 dla TT3; OR = 3,277, 95% CI: 1,621, 6,623 dla FT3). Stwierdziliśmy istotny efekt modyfikujący TSH w związku między fluorkami w moczu a wynikami IQ, bez mediacji ze strony hormonów tarczycy. Nasze badanie sugeruje, że narażenie na niskie do umiarkowanych poziomy fluorków wiąże się ze zmianami czynności tarczycy u dzieci, które mogą modyfikować związek między fluorkami a inteligencją.

Cel badania: Spożywanie przez niemowlęta mleka modyfikowanego przygotowanego z użyciem fluoryzowanej wody może prowadzić do nadmiernego spożycia fluorków. Zbadaliśmy związek między narażeniem na fluorki w okresie niemowlęcym a zdolnościami intelektualnymi dzieci mieszkających w miastach Kanady z fluoryzowaną lub niefluoryzowaną wodą.

Wyniki: Trzydzieści osiem procent par matka–dziecko mieszkało w społecznościach z fluoryzowaną wodą. Wzrost stężenia fluorków w wodzie o 0,5 mg/l (w przybliżeniu odpowiadający różnicy między obszarami z fluoryzowaną i niefluoryzowaną wodą) wiązał się ze spadkiem wyniku IQ w zakresie wykonawczym o 9,3 punktu u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym (95% CI: -13,77, -4,76) i o 6,2 punktu u dzieci karmionych piersią (95% CI: -10,45, -1,94). Związek między stężeniem fluorków w wodzie a IQ w zakresie wykonawczym pozostał istotny po uwzględnieniu narażenia płodowego na fluorki u dzieci karmionych mlekiem modyfikowanym (B = -7,93, 95% CI: -12,84, -3,01) i karmionych piersią (B = -6,30, 95% CI: -10,92, -1,68). Wzrost spożycia fluorków z mleka modyfikowanego dla niemowląt o 0,5 mg wiązał się ze spadkiem wyniku IQ w zakresie wykonawczym o 8,8 punktu (95% CI: -14,18, -3,34), a związek ten pozostał istotny po uwzględnieniu narażenia płodowego na fluorki (B = -7,62, 95% CI: -13,64, -1,60).

Cel badania: Nadmierne narażenie na fluorki wiąże się z niekorzystnymi skutkami zdrowotnymi, ale nie wiadomo, czy geny związane z dopaminą (DA) uczestniczą w wpływie narażenia na niskie do umiarkowanych poziomy fluorków na zdrowie i inteligencję dzieci. Przeprowadziliśmy badanie przekrojowe, aby zbadać rolę genów związanych z DA w wpływie narażenia na niskie do umiarkowanych poziomy fluorków w wodzie pitnej na zdrowie.

Wyniki: W modelu skorygowanym narażenie na fluorki było odwrotnie związane z wynikami IQ (β = -5,957, 95% CI: -9,712, -2,202). Średnie wyniki IQ dzieci z genotypem MAOA o wysokiej aktywności były istotnie niższe niż wyniki dzieci z genotypem o niskiej aktywności (P = 0,006) lub żeńskim genotypem heterozygotycznym (P = 0,016). Wykryliśmy modyfikację efektu przez cztery geny związane z DA (ANKK1, COMT, DAT1 i MAOA) w związku między UF a wynikami IQ. Stwierdziliśmy również interakcję gen–środowisko o wysokim wymiarze między UF, ANKK1, COMT i MAOA w odniesieniu do IQ (trafność zrównoważona w teście = 0,5302, spójność CV: 10/10, P = 0,0107). Nasze badanie sugeruje, że geny związane z DA mogą modyfikować związek między fluorkami a inteligencją oraz że może zachodzić potencjalna interakcja między narażeniem na fluorki a genami związanymi z DA w odniesieniu do IQ.

Cel badania: W badaniach na zwierzętach połączenie narażenia na fluorki w życiu płodowym i niedoboru jodu ma większy negatywny wpływ na uczenie się i pamięć potomstwa niż każdy z tych czynników z osobna, ale nie badano tego u dzieci. Oceniliśmy, czy stężenie jodu w moczu matki (MUIC) modyfikuje związek między stężeniem fluorków w moczu matki (MUF) a inteligencją chłopców i dziewcząt.

Wyniki: Interakcja MUICCRE z MUFCRE była istotna u chłopców (p = 0,042), ale nie u dziewcząt (p = 0,190). U chłopców, których matki miały niski poziom jodu, wzrost MUFCRE o 0,5 mg/g wiązał się z obniżeniem wyniku FSIQ o 4,65 punktu (95% CI: -7,67, -1,62). U chłopców, których matki miały odpowiedni poziom jodu, wzrost MUFCRE o 0,5 mg/g wiązał się z obniżeniem wyniku FSIQ o 2,95 punktu (95% CI: -4,77, -1,13). Wyniki te sugerują, że odpowiednie spożycie jodu w czasie ciąży może ograniczać neurotoksyczność fluorków u chłopców.

Cel badania: Spożycie herbaty może w istotnym stopniu przyczyniać się do spożycia fluorków. Zbadaliśmy związek między inteligencją dziecka a prenatalnym narażeniem na fluorki pochodzące z herbaty spożywanej przez matkę.

Wyniki: Większość uczestniczek (61%) zgłosiła spożywanie zielonej lub czarnej herbaty w czasie ciąży; codzienne spożycie zgłosiło odpowiednio 2,3% i 8,4%. Kobiety pijące herbatę w czasie ciąży miały wyższy średni poziom całkowitego spożycia fluorków (0,76 mg/dobę) niż kobiety, które jej nie piły (0,41 mg/dobę). Każdy wzrost spożycia fluorków o 0,5 mg/dobę wiązał się ze spadkiem FSIQ o 2,24 punktu (95% CI: -3,93, -0,55), gdy szacunki oparto wyłącznie na herbacie, oraz o 1,67 punktu (95% CI: -3,10, -0,24), gdy szacunki oparto na wszystkich napojach łącznie. Związek między całkowitym spożyciem fluorków a IQ dziecka nie różnił się między osobami pijącymi herbatę a osobami, które jej nie piły (p-interaction = 0,58). Narażenie matki na fluorki pochodzące ze spożycia herbaty wiąże się z obniżeniem FSIQ dziecka niezależnie od innych napojów. Ponieważ herbata może być głównym źródłem narażenia, kobiety w ciąży mogą rozważyć ograniczenie jej spożycia. Dokładniejsze oznakowanie zawartości fluorków mogłoby pomóc w podejmowaniu świadomych decyzji.