Metale ciężkie w organizmie — jak się ich pozbyć?

Cel badania: Metal ciężki, ołów (Pb), stanowi poważne zagrożenie środowiskowe i zawodowe. Badania epidemiologiczne wykazały silny związek między narażeniem na ołów a występowaniem przewlekłego uszkodzenia nerek.

Wyniki: Stosowanie wersenianu wapniowo-disodowego w chelatacji przy narażeniu na ołów budzi jednak kontrowersje ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych, takich jak ostra martwica cewek nerkowych. Dlatego oceniliśmy dostępne randomizowane badania kontrolowane analizujące nefroprotekcyjne działanie terapii chelatującej z zastosowaniem wersenianu wapniowo-disodowego. Nasza metaanaliza pokazuje, że terapia chelatująca z zastosowaniem wersenianu wapniowo-disodowego może skutecznie opóźniać postęp przewlekłej choroby nerek u pacjentów z mierzalnym obciążeniem organizmu ołowiem, co odzwierciedla wzrost wartości szacowanego współczynnika filtracji kłębuszkowej (eGFR) i klirensu kreatyniny (Ccr). Nie ma przekonujących dowodów na to, że wersenian wapniowo-disodowy może zmniejszać białkomocz.

Cel badania: Narażenie na metale ciężkie jest powszechne. Wiąże się ono ze skażeniem środowiska, w tym powietrza, wody i gleby, narażeniem zawodowym, kumulacją metali w żywności i tytoniu oraz innymi czynnikami.

Wyniki: U pacjentów po zawale mięśnia sercowego badanie Trial to Assess Chelation Therapy wykazało, że chelatacja EDTA zmniejszała prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych, szczególnie u pacjentów z cukrzycą. W badaniu tym nie mierzono jednak stężenia metali ciężkich. Jasne jest, że potrzeba więcej badań w tym obszarze. Należy również częściej rozważać możliwość toksycznego działania kadmu i ołowiu oraz wykonywać badania w tym kierunku u pacjentów ze zwiększonym ryzykiem, takich jak osoby z nadciśnieniem, cukrzycą i przewlekłą chorobą nerek.

Cel badania: Narażenie na kadm i ołów jest powszechne i wiąże się ze skażeniem środowiska, źródłami zawodowymi, żywnością, tytoniem i innymi produktami konsumpcyjnymi. Niższy status społeczno-ekonomiczny zwiększa ryzyko narażenia na metale ciężkie oraz chorób związanych z toksycznym działaniem kadmu i ołowiu.

Wyniki: U pacjentów po zawale mięśnia sercowego badanie Trial to Assess Chelation Therapy (TACT) wykazało, że chelatacja wersenianem wapniowym zmniejszała prawdopodobieństwo wystąpienia zdarzeń sercowo-naczyniowych, szczególnie u osób z cukrzycą. Chelatacja wersenianem wapniowym, podawanym ostrożnie w mniejszej dawce (<50 mg/kg na tydzień), jest na ogół bezpieczna. W przeszłości opisywano ostrą niewydolność nerek związaną ze znacznie większymi dawkami. Uważamy, że przeważająca część dowodów przemawia za bardziej aktywnym podejściem do rozpoznawania i ewentualnego leczenia toksycznego działania metali ciężkich.

Cel badania: Niniejszy przegląd przedstawia aktualizację ogólnych zasad badania i stosowania środków chelatujących w leczeniu zatruć metalami. Kliniczne zastosowanie starszych chelatorów EDTA (tetraoctan etylenodiaminy) i BAL (2,3-dimerkaptopropanol) jest obecnie ograniczone ze względu na niedogodności związane z podawaniem pozajelitowym, ich własną toksyczność oraz skłonność do nasilania neurotoksycznego działania kilku metali.

Wyniki: W przypadku nadmiaru miedzi DMSA wydaje się skutecznym antidotum, choć d-penicylamina nadal jest powszechnie stosowana. W chelatacji żelaza tiole są nieskuteczne, ponieważ żelazo wykazuje większe powinowactwo do ligandów zawierających azot i tlen, jednak nowe doustne antidota na zatrucie żelazem, deferypron i desferazyroks, weszły już do praktyki klinicznej. Trwają badania porównujące te środki z wlewami deferoksaminy. W niniejszym przeglądzie krótko przedstawiono ogólne zasady badań i opracowywania nowych chelatorów.

Cel badania: Terapia chelatująca jest preferowaną metodą leczenia w celu ograniczenia toksycznego działania metali. Środki chelatujące mogą wiązać się z toksycznymi jonami metali, tworząc złożone struktury, które są łatwo wydalane z organizmu, usuwając je z przestrzeni wewnątrzkomórkowych lub zewnątrzkomórkowych.

Wyniki: 2,3-dimerkaptoprol od dawna stanowi podstawę terapii chelatującej w zatruciach ołowiem lub arsenem, jednak jego poważne działania niepożądane skłoniły badaczy do opracowania mniej toksycznych analogów. Hydrofilowe chelatory, takie jak kwas mezo-2,3-dimerkaptobursztynowy, skutecznie zwiększają wydalanie metali przez nerki, ale słabo docierają do metali wewnątrzkomórkowych. Ostatnio opisano nowe strategie pozwalające przezwyciężyć te ograniczenia, takie jak terapia skojarzona (zastosowanie strukturalnie różnych środków chelatujących) lub jednoczesne podawanie przeciwutleniaczy. W niniejszym przeglądzie przedstawiamy aktualizację informacji o dostępnych środkach chelatujących oraz różnych strategiach stosowanych w leczeniu zatruć metalami ciężkimi i metaloidami.

Cel badania: Rtęć jest szeroko rozpowszechnionym metalem ciężkim, który może poważnie wpływać na zdrowie ludzi. Warunki narażenia na rtęć i profil jej toksycznego działania u ludzi zależą od postaci chemicznej rtęci: pierwiastkowej lub metalicznej, nieorganicznych albo organicznych związków rtęci.

Wyniki: Leczenie środkami chelatującymi jest zalecane w przypadku objawowego ostrego zatrucia rtęcią; niekiedy poprawia ono objawy kliniczne przewlekłego zatrucia rtęcią. Choć obecnie rzadko dochodzi do ciężkich zatruć, nadal konieczne są działania zmierzające do obniżenia stężenia rtęci w środowisku i zmniejszenia ryzyka dla zdrowia ludzi związanego z narażeniem na jej małe ilości (amalgamaty dentystyczne, zanieczyszczenie ryb organicznymi związkami rtęci…). W przypadku narażenia zawodowego na rtęć i jej związki niektóre zaburzenia mogą podlegać we Francji rekompensacie. Lekarze powinni współpracować z toksykologami przy rozpoznawaniu i leczeniu zatrucia rtęcią.

Cel badania: Powszechne narażenie na toksyczne metale ciężkie i ich bioakumulacja zwiększyły częstość zatruć metalami, szczególnie u dzieci. Chociaż terapia chelatująca może usuwać toksyczne metale, obecnie stosowane leki mają ograniczenia związane z toksycznością i działaniami niepożądanymi, co ogranicza ich stosowanie do ciężkich przypadków.

Wyniki: Dex-DOTA wykazywał również doskonałą stabilność koloidalną, brak cytotoksyczności oraz poprawiał przeżywalność komórek po narażeniu na metale. U C. elegans koniugat był nietoksyczny i łagodził toksyczne działanie metali ciężkich. Wyniki te wskazują, że Dex-DOTA jest stabilnym, selektywnym i biokompatybilnym chelatorem o dużym potencjale w zakresie bezpieczniejszego ogólnoustrojowego leczenia zatruć metalami ciężkimi.

Cel badania: Częstość zatruć siarczanem miedzi różni się w zależności od regionu. Zatrucia te są stosunkowo rzadkie w krajach zachodnich, ale częstsze w krajach Azji Południowej, gdzie stanowią około 40% wszystkich przypadków zatruć metalami ciężkimi.

Wyniki: Zatrucia siarczanem miedzi są stosunkowo rzadkie w krajach zachodnich, ale częstsze w krajach Azji Południowej, gdzie stanowią około 40% wszystkich przypadków zatruć metalami ciężkimi. Większość osób dotkniętych tym problemem to mieszkańcy wsi, a śmiertelność wynosi od 14% do 36%. Zatrucie siarczanem miedzi często prowadzi do korozji przewodu pokarmowego, hemolizy wewnątrznaczyniowej, niedokrwistości hemolitycznej, methemoglobinemii i ostrej niewydolności wielonarządowej, często kończąc się śmiercią z powodu opóźnionego leczenia. W czerwcu 2024 r. skutecznie wyleczyliśmy przypadek ostrego doustnego zatrucia siarczanem miedzi, stosując wczesne interwencje, w tym płukanie żołądka i dimercaptopropanosulfonian sodu (Na-DMPS) w celu chelatacji miedzi. Pacjent wyzdrowiał i został wypisany po 1 tygodniu.

Cel badania: Narażenie na ołów pozostaje istotnym, a zarazem niedostatecznie rozpoznawanym problemem zdrowia publicznego w Wielkiej Brytanii, szczególnie wśród podatnych na zagrożenia grup dzieci. Jego nieswoiste, wieloukładowe oddziaływanie oraz rzadkie objawy neurologiczne sprawiają, że rozpoznanie zatrucia ołowiem i szybkie rozpoczęcie leczenia są szczególnie trudne.

Wyniki: Ten przypadek podkreśla, jak ważne jest uwzględnianie toksycznego działania ołowiu w diagnostyce niewyjaśnionej encefalopatii lub napadów drgawkowych opornych na leczenie u dzieci; wczesne rozpoznanie pozwala zapobiec nieodwracalnym następstwom neurologicznym.