Komora hiperbaryczna — tlen pod ciśnieniem na wszystkie choroby?

Cel badania: Dane translacyjne wskazują na potencjalną rolę hiperbarycznej terapii tlenowej (HBOT) w podgrupie pacjentów z nieswoistymi chorobami zapalnymi jelit (IBD). Przeprowadziliśmy przegląd systematyczny i metaanalizę skuteczności oraz bezpieczeństwa HBOT w IBD.

Wyniki: Do przeglądu systematycznego włączono łącznie 18 badań, a do analizy 16. Ogólny odsetek odpowiedzi na HBOT w przypadku wrzodziejącego zapalenia jelita grubego wyniósł 83,24% (95% przedział ufności: 61,90–93,82), natomiast w przypadku choroby Crohna — 81,89 (76,72–86,11). Wyniki randomizowanych badań dotyczących HBOT jako terapii wspomagającej we wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego były rozbieżne. Całkowite wygojenie przetoki w chorobie Crohna z przetokami odnotowano w 47,64% przypadków (22,05–74,54), natomiast częściowe wygojenie w 34,29% (17,33–56,50%). Większość zdarzeń niepożądanych miała łagodny charakter. Badania obserwacyjne wskazują na korzyści ze stosowania HBOT w zaostrzeniach wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i chorobie Crohna. Jednak do wyciągnięcia jednoznacznych wniosków potrzebne są odpowiednio duże randomizowane badania.

Cel badania: Choroby układu sercowo-naczyniowego nadal są główną przyczyną zgonów na świecie, co podkreśla pilną potrzebę dodatkowych strategii terapeutycznych mających na celu zmniejszenie śmiertelności z ich powodu. W niniejszym przeglądzie systematycznie przedstawiono rozwój historyczny i najnowsze osiągnięcia dotyczące hiperbarycznej terapii tlenowej w chorobach układu sercowo-naczyniowego, ze szczególnym uwzględnieniem jej mechanizmów terapeutycznych i wyników klinicznych.

Wyniki: W przypadku arytmii hiperbaryczna terapia tlenowa skutecznie zmniejsza częstość i czas trwania przedwczesnych skurczów komorowych oraz częstoskurczu napadowego, a także ogranicza ryzyko powikłań neurologicznych po ablacji z powodu migotania przedsionków. Ponadto wykazano, że przygotowanie do operacji kardiochirurgicznej za pomocą hiperbarycznej terapii tlenowej poprawia pracę wyrzutową lewej komory, zmniejsza pooperacyjne uszkodzenie mięśnia sercowego i ogranicza związane z nim powikłania. Pomimo obiecujących zastosowań szerokie wdrożenie hiperbarycznej terapii tlenowej nadal utrudniają brak ustandaryzowanych protokołów leczenia oraz niewystarczająca liczba wysokiej jakości dowodów pochodzących z rygorystycznych badań klinicznych.

Cel badania: W artykule krótko opisano mechanizmy terapeutyczne leżące u podstaw hiperbarycznej terapii tlenowej (HBOT) oraz omówiono dane dotyczące jej wpływu i skuteczności w chorobie Parkinsona (PD) i fibromialgii (FM).

Wyniki: HBOT jest już wskazana w różnych chorobach i stanowi przedmiot ciągłych badań oraz rozwoju. Dane z modeli PD wskazują, że może odgrywać rolę neuroprotekcyjną dzięki zdolności do zmniejszania stresu oksydacyjnego i neurodegeneracji oraz ochrony przed apoptozą neuronów. Jest skuteczna w łagodzeniu objawów i poprawie jakości życia pacjentów z fibromialgią oraz koryguje nieprawidłową aktywność mózgu w obszarach związanych z bólem. Dowody z badań na zwierzętach przemawiają za jej stosowaniem jako alternatywnej metody leczenia innych chorób reumatycznych, ponieważ łagodzi ból i zmniejsza stan zapalny. Dane, pochodzące głównie z badań na zwierzętach, przemawiają za stosowaniem HBOT w leczeniu PD i chorób reumatycznych, ale potrzebne są dalsze badania, aby wyjaśnić jej rolę terapeutyczną u pacjentów z tymi przewlekłymi zaburzeniami.

Cel badania: Pacjenci z ciężkimi owrzodzeniami stopy cukrzycowej, które nie goją się przy zastosowaniu standardowych konwencjonalnych metod leczenia, mogą kwalifikować się do hiperbarycznej terapii tlenowej; należy u nich również ocenić atypowe przyczyny ran. Ocena medyczna obejmuje dokładny wywiad, badanie fizykalne, podstawowe badania laboratoryjne oraz biopsję owrzodzenia.

Wyniki: Ocena medyczna obejmuje dokładny wywiad, badanie fizykalne, podstawowe badania laboratoryjne oraz biopsję owrzodzenia. Podczas hiperbarycznej terapii tlenowej pacjenci oddychają 100% tlenem pod ciśnieniem od 2 do 3 razy większym niż ciśnienie atmosferyczne, przebywając w komorze hiperbarycznej. Z czasem stosowanie hiperbarycznej terapii tlenowej może prowadzić do neowaskularyzacji rany i zwiększyć szanse na uratowanie kończyny. W przypadku pacjentów z podejrzeniem atypowego owrzodzenia za standard postępowania uznaje się skierowanie do wielodyscyplinarnego ośrodka leczenia ran.

Cel badania: Martwicze zapalenie jelit jest najczęstszym nagłym stanem ze strony przewodu pokarmowego u noworodków. Jego etiologia obejmuje kolonizację bakteryjną, żywienie mieszanką enteralną oraz uszkodzenie niedokrwienno-niedotlenieniowe.

Wyniki: Szczurze młode otrzymywały sesje hiperbarycznej terapii tlenowej pod ciśnieniem 3 atmosfer absolutnych, trwające każda 2 godziny i prowadzone przez 1 lub 2 dni. Wyniki wykazały, że hiperbaryczna terapia tlenowa istotnie zmniejszyła śmiertelność u szczurów z martwiczym zapaleniem jelit oraz pozwoliła zachować liczbę komórek mózgowych w hipokampie. Ponadto hiperbaryczna terapia tlenowa zwiększyła ekspresję syntazy tlenku azotu, jelitowego białka wiążącego kwasy tłuszczowe oraz dysmutazy ponadtlenkowej 3 w jelicie, a także podwyższyła poziom dysmutazy ponadtlenkowej 3 w hipokampie. Wyniki te sugerują, że hiperbaryczna terapia tlenowa nie tylko zmniejsza śmiertelność, ale także łagodzi nasilenie zmian w jelitach i mózgu w eksperymentalnym martwiczym zapaleniu jelit, zachowując integralność komórek jelitowych i wzmacniając mechanizmy antyoksydacyjne.

Cel badania: Hiperbaryczna terapia tlenowa (HBOT) to metoda terapeutyczna, która poprawia natlenienie tkanek poprzez podawanie 100% tlenu pod ciśnieniem przekraczającym 1 atmosferę absolutną. W ostatnich latach HBOT wykazała znaczny potencjał w leczeniu chorób kości.

Wyniki: W kilku badaniach klinicznych wykazano skuteczność HBOT w poprawie zdrowia kości. Jednak optymalny schemat HBOT w leczeniu różnych chorób kości wymaga dalszego określenia, aby rozszerzyć wskazania do jej stosowania w praktyce klinicznej. W artykule przedstawiono mechanizmy działania HBOT, skupiając się na jej działaniu przeciwstresowym oksydacyjnym, wspieraniu unaczynienia kości oraz właściwościach przeciwzapalnych. Opisano także zastosowanie HBOT w chorobach ortopedycznych, dostarczając naukowych podstaw do opracowania precyzyjnych i spersonalizowanych schematów leczenia HBOT w ortopedii klinicznej.

Cel badania: Martwica kości żuchwy po napromienianiu jest potencjalnie wyniszczającym powikłaniem napromieniania głowy i szyi. Promieniowanie powoduje postępujące zamykanie naczyń, prowadzące do niedotlenienia tkanek, ich obumierania i zaburzeń gojenia.

Wyniki: Martwica kości żuchwy po napromienianiu jest potencjalnie wyniszczającym powikłaniem napromieniania głowy i szyi. Promieniowanie powoduje postępujące zamykanie naczyń, prowadzące do niedotlenienia tkanek, ich obumierania i zaburzeń gojenia. Hiperbaryczna terapia tlenowa jest uznaną metodą leczenia martwicy kości po napromienianiu. W artykule omówiono historię hiperbarycznej terapii tlenowej, jej mechanizmy fizjologiczne, zastosowanie w leczeniu martwicy kości po napromienianiu, a także jej powikłania i przeciwwskazania.

Cel badania: Hiperbaryczna terapia tlenowa (HBOT) była badana jako potencjalna metoda przeciwdziałania związanym z wiekiem spadkom sprawności poznawczej i fizycznej. Celem tego przeglądu systematycznego była ocena wpływu HBOT na te obszary u osób starszych.

Wyniki: Kryteria włączenia spełniło siedem badań obejmujących 502 uczestników w wieku 51–85 lat. Protokoły HBOT różniły się pod względem ciśnienia (2,0–2,2 atmosfer absolutnych), czasu trwania (60–90 min) i częstotliwości (od pięciu do sześciu sesji tygodniowo). W dwóch badaniach wysokiej jakości przeprowadzonych u zdrowych osób starszych odnotowano istotną poprawę ogólnych funkcji poznawczych, uwagi, funkcji wykonawczych i szybkości przetwarzania informacji, a także zwiększenie wydolności tlenowej i poprawę czynności płuc. W populacjach klinicznych obejmujących pacjentów z chorobą Parkinsona, mózgową chorobą małych naczyń i otępieniem naczyniowym badania umiarkowanej jakości wykazały, że HBOT w połączeniu z leczeniem farmakologicznym przynosiła większą poprawę funkcji poznawczych niż monoterapia. Poprawę sprawności fizycznej w tych grupach wnioskowano głównie na podstawie jakości życia i wyników dotyczących objawów. W czterech badaniach odnotowano zdarzenia niepożądane związane z HBOT, które na ogół były łagodne i ustępowały samoistnie. Okresy obserwacji wynosiły od 1 do 4 tygodni do około 12 tygodni, co ogranicza możliwość wyciągania wniosków dotyczących trwałości efektów.

Cel badania: Owrzodzenia nóg w przebiegu anemii sierpowatej (SCLU) są przewlekłym i wyniszczającym powikłaniem choroby sierpowatokrwinkowej (SCD), często związanym z silnym bólem, ograniczoną sprawnością ruchową, opóźnionym gojeniem i nawrotami.

Wyniki: Opisujemy przypadek 44-letniego mężczyzny z homozygotyczną postacią SCD (HbSS) i przewlekłą chorobą żylną, u którego wystąpiło bolesne, oporne na leczenie owrzodzenie w okolicy kostki przyśrodkowej, które nie uległo poprawie przy zastosowaniu konwencjonalnego postępowania. Jako leczenie wspomagające, obok standardowej pielęgnacji rany, zastosowano hiperbaryczną terapię tlenową (HBOT); była ona dobrze tolerowana i nie wystąpiły żadne związane z leczeniem zdarzenia niepożądane. Dwa miesiące po zakończeniu terapii owrzodzenie było niemal całkowicie wygojone, ból całkowicie ustąpił, a prawidłowa zdolność poruszania się została przywrócona. Przypadek ten dostarcza dodatkowych dowodów klinicznych na to, że HBOT może być wykonalna i potencjalnie użyteczna u wybranych pacjentów z opornymi na leczenie SCLU; jednak na podstawie pojedynczego przypadku nie można ustalić związku przyczynowego, dlatego konieczna jest ocena prospektywna.